ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΑ ΜΗΤΡΟΥ

Ένα ......λογοτεχνικό χρονικό πριν και μετά το διωγμό από τη Μικρά Ασία

2011-12-25T02:39:00.000-08:00

1. Σε μας, όποιαν ώρα της μέρας κι αν ερχόταν κανείς, έβρισκε πάντα κόσμο και κίνηση και κουζίνα σε δράση. Μοσχοβολούσαν ψητά και τηγανητά και λουκουμάδες και χαλβάδες και κατημέρια. Δε χρειαζόταν καν να υπάρχει η πρόφαση κάποια γιορτής. Μπαινόβγαιναν τα παιδιά της γειτονιάς, οι δασκάλοι μας, οι ράφτρες, οι παραδουλεύτρες, οι γειτόνισσες, φτωχές και πλούσιες, οι χαρτορίχτρες, η διανοούμενη νεολαία του Αϊντινιού.

Κάθε Τετάρτη, μαζεύονταν οι συγγένισσες και οι φίλες, για να γίνει ο φιδές. Ο φιδές ήταν ένα είδος ψιλό και στρογγυλό κριθαράκι, σα χοντρές οξείες, που το ‘ φτιαχναν οι γυναίκες στρίβοντας με δεξιοτεχνία το ζυμάρι ανάμεσα στα βουτυρωμένα δάχτυλά τους και το αράδιαζαν πάνω σε κόσκινα, σε σίτες και σε τραπέζια στρωμένα με ολόασπρα τραπεζομάντηλα.

......Τα πρωινά εκείνα του φιδέ παίρνανε πάντα τον τόνο γιορτής. Οι ασημένιοι δίσκοι πηγαινοερχόντανε με καφέδες και γλυκά – νερατζάκι, φιστίκι και μελιτζανάκι παραγεμισμένο με αμύγδαλο, μαστίχα και πράσινο καρυδάκι. Το κέφι τότε άναβε και καθώς τα χέρια δούλευαν με σβελτάδα το ζυμάρι, άλεθαν κι οι γλώσσες. Κι η καθεμιά έλεγε τις δικές της συνταγές για φαγιά και γλυκά.

....Το μεσημέρι όλος εκείνος ο γυναικόκοσμος έτρωγε στο σπίτι μας και τ’ απόγεμα έρχονταν κι οι άντρες απ’ τις δουλειές τους και το ρίχνανε στα ουζάκια. Η Ριρή έπαιζε πιάνο και οι νέοι χόρευαν. Αν ο καιρός ήταν καλός, πήγαιναν όλοι μαζί στις γύρω εξοχές – πότε στου Τσακίρογλου, πότε στο Μπουνάρι, πότε στο Κεπέζι και κουβαλούσαν εκεί οι «δούλες» τα λογιών λογιών μπουρεκάκια, τους παστουρμάδες, τις αγκινάρες τουρσί και τις παραγεμισμένες με αντζούγια ελιές.

Ο θείος Θανάσης τότε μεθούσε, έπαιζε κιθάρα, τραγουδούσε, έκανε εξομολογήσεις στις όμορφες κι έλεγε στ’ αδέρφια του και στο θείο Γιάγκο που συζητούσαν όλο για τις επιχειρήσεις τους

-Αφήστε βρε αρκαντάσηδες, ήσυχα για λίγο τα μυαλά σας. Η ζωή θέλει έρωτα και λουλούδια. Θέλει και καντάρια χαρά και καλοσύνη, θέλει και ασκιά, πολλά ασκιά κρασί και γέλιο.

Διδώ Σωτηρίου, Οι νεκροί περιμένουν

Κατημέρι: είδος γλυκίσματος

Αϊντίνι: πόλη της Μ. Ασίας που είχε πριν από την καταστροφή 10.000 περίπου Έλληνες

Αρκαντάσης: σύντροφος, φίλος

2. Τούρκους δεν είχαμε στο χωριό – κι ας ήτανε τα τούρκικα η γλώσσα που μιλούσαμε. Άσβηστη καντήλα έκαιγε στην καρδιά η αγάπη για την πατρίδα μας την Ελλάδα. Οι Τούρκοι απ’ τα γύρω χωριά, το Κιρετσλί, το χαβουτσλί, το Μπαλατζίκ, μας τιμούσανε και μας θαυμάζανε. Έκοβε λέει το μυαλό μας κι ήμασταν εργατικοί. Και μεις, ειν’ αλήθεια, ποτέ δε τους δίναμε αφορμή ν’αλλάξουνε γνώμη. Με τον καλό λόγο στεκόμαστε και με το μπαξίς. Μέρα δεν περνούσε που να μην κατεβούνε στην αγορά μαςΤούρκοι χωριάτες. Φέρνανε ξύλα, κάρβουνα, πουλερικά, καϊμάκια, αυγά, τυριά, όλα τα μπερκέτια της Ανατολής. Τα πουλούσανε στο παζάρι κι αγόραζαν ύστερα από τα μαγαζιά μας ό,τι είχαν ανάγκη. Το βράδυ ξαναγυρίζανε στα χωριά τους. Μερικοί μέναν μουσαφιραίοι σε φιλικά σπίτια. Τρώγανε ψωμί μαζί μας και κοιμόντανε στα στρώματά μας. Το ίδιο κάνανε κι οι δικοί μας όταν πήγαιναν κατά τα τουρκοχώρια για ν’αγοράσουνε βόδια, άλογα ή μαζεμένο το γάλα της χρονιάς. Όταν ανταμώναμε ξεμοναχιασμένοι στα βουνά, χαιρετιόμαστε με τεμενάδες, καλημερίσματα και καλησπερίσματα. « σαμπαχλαρινίζ χαϊρ ολσούν! Αξαμλαρινίζ χαϊρ ολσούν!»
Διδώ Σωτηρίου, Ματωμένα Χώματα

3. Η κόνα Αγγελικώ είχε αδυναμία στα παραμύθια. Ίσως γιατί την απομάκρυναν απ’τη σκληρή ζωή της, ίσως και γιατί σ’αυτά έβρισκε μια διέξοδο η ζωηρή φαντασία της. Όταν μας ξεφορτωνόταν η μητέρα, γιατί είχε δικές της συντροφιές, μας μάζευε αυτή γύρω της και μας έλεγε πότε για τις νεράιδες, που βγαίνουν τη νύχτα απ’τα μπουνάρια και ξελογιάζουν με την ομορφιά τους τους άντρες και πότε για τα στοιχειωμένα τσοκαράκια της Βαλιντέ – χανούμ που τη σκότωσε ο άντρας της από ζήλεια κι από τότε τις νύχτες τρέχουν μόνα τους τα τσοκαράκια και φωνάζουν την κυρά τους: «Βαλιντέ! Βαλιντέ». Όταν πρωτακούσαμε το παραμύθι αυτό, ούτε η Ριρή, ούτ’εγώ κλείσαμε μάτι. Καθώς προχωρούσε η νύχτα κι οι δρόμοι πέφτανε στη σιωπή του φόβου, ακούστηκε ο χτύπος του ραβδιού του παζβάντη: «ταμ, ταμ, τάκα, τάκα, νταν...». Άλλοτε ο χτύπος αυτός μας έδινε το αίσθημα της σιγουριάς. Ήταν το σύνθημα για τον κόσμο να κοιμηθεί ήσυχα, γιατί οι παζβάντες άγρυπνοι φρουροί φύλαγαν τη ζωή και την περιουσία του. Μα εκείνη τη νύχτα η φαντασία μας έτρεχε αχαλίνωτη. -Ακούς; Ακούς τα τσοκαράκια; Ψιθύρισε η Ριρή.
-Ακούω, της είπα κι έτρεμα σύγκορμη.Ο αγαπημένος ήρωας της κόνα Αγγελικώς ήταν ο Τσάκιτζης, ο ξακουστός Εφές του Αϊντινιού. Μας τον παράσταινε προστάτη της φτωχολογιάς, μεγαλόκαρδο, σελμπέση και δίκαιο. Μα μέσα σ’εκείνες τις διηγήσεις της έβαζε και τους δικούς της καημούς και πόθους, τις προσδοκίες, τις πίκρες και το άχτι της για τις αδικίες των ισχυρών.Έβρισκε ξεχωριστή ευχαρίστηση να διηγείται, με νέες πάντα παραλλαγές, την ιστορία του σκληρού και άπονου Ραμάζη, του τσιφλικά, που έκανε «μαύρη κι άραχλη» τη ζωή των φτωχών κι άφηκε τα παιδιά τους να πεθαίνουν απ’ το χτικιό. Μα ένα βράδυ ο Τσάκιτζης ζώστηκε τις πιστόλες του, καβαλίκεψε τ’άσπρο του το άτι και «τάκα – τουκ, τάκα – τουκ», νάτος με τα παλικάρια του στον κούλα του Ραμάζη.

Διδώ Σωτηρίου, Οι νεκροί περιμένουν

Κόνα: κυρά
μπουνάρι: πηγή
Βαλιντέ –χανούμ: η μητέρα του σουλτάνου
παζβάντης: νυχτοφύλακας
Τσάκιτζης ή Τσακιτζής: δημοφιλής ήρωας λαϊκών αναγνωσμάτων που λήστευε τους πλούσιους τσιφλικάδες της περιοχής του Αϊδινίου και μοίραζε τα αγαθά τους στη φτωχολογιά
Εφές: αφέντης, κύριος
κούλα ή κουλές: πύργος

4. Θαμπώθηκαν τα μάτια του Δημητρού, σαν έφτασε στην Πόλη. Στην ωραία Επτάλοφο. «Χαίρε, Κωνσταντινούπολις, των Πόλεων η βασιλίς». Ξαπλωμένη πάνω σε δύο ηπείρους, ανοίγει η Πολη τα στήθια της στο βοριά της Μαύρης Θάλασσας από τη μια μεριά και στη νοτιά του Μαρμαρά από την άλλη. Γιουρούσι λες και κάνουμε τα δυο αντίθετα ρεύματα για να την κατακτήσουνε. Παλεύει η Δύση με την Ανατολή κα τη διεκδικούνε και αφρίζουνε και κλωθογυρίζουνε μπροστά στην πούντα του Σαράι Μπουρνού, στα πόδια της Αγιάς Σοφιάς μες στην καρδιά της Πόλης.

Πώς να μη γίνει ο Δημητρός ποιητής, πώς να μη γίνει ρομαντικός! Σπάραξε η καρδιά του σαν είδε τους μιναρέδες γύρω απ’ την Αγια – Σοφιά. Και όμως εκείνη στέκεται μεγαλόπρεπη και με ηγεμονική σεμνότητα σκορπά στη γύρο της τη γαλήνη. Μπροστά στο μεγαλείο της μυρμήγκι μοιάζει ο άνθρωπος, και όμως κα το μυρμήγκι μέσα στην Αγια – Σοφιά φαίνεται και παίρνει σημασία. Κάτω απ’ το μεγάλο θόλο της σαν σταθείς, δεν ξέρεις αν ο θόλος πρόβαλε για να σε προστατέψει ή αν υψώνεται, για ν’ανοιχτεί και να πετάξεις απάνω. Τη Υπερμάχω Στρατηγώ τα νικητήρια....Άλλον ένα Παρθενώνα χτίσαν οι Βυζαντινοί και τον αφιέρωσαν και αυτοί στου Θεού τη Σοφία.

Έτσι την είδε ο Δημητρός την Αγιά – Σοφιά που στέκεται μέσα στην παλαιά Πόλη που την τριγυρίζουνε τα τείχη τα βυζαντινά. Εκεί δεν είχε πάνε κι έλα και θόρυβο και θέατρα και ξένους, όπως στο Πέρα και στο Γαλατά. Εκεί η ζωή κυλούσε γιαβάς γιαβάς. Στενά λιθόστρωτα σοκάκια, μικρά ξύλινα σπίτια με τεράστιες γεροδεμένες πόρτες που μοιάζουν πόρτες φυλακής. Καφασωτά παράθυρα, ερημιά. Τσαρσιά με ραχατλήδες ανατολίτες εμπόρους καθισμένους σταυροπόδι μπροστά στην πραμάτεια τους: φίλντισι, κεχλιμπάρι και σιντέφι. Μεταξωτά υφάσματα και λαχουρένια σάλια από τις Ινδίες, πολύτιμα αρώματα....

Λωξάντρα, Μαρία Ιορδανίδου

Μαρμαράς: η Προποντίδα

Γιουρούσι: έφοδος

Πούντα: το άκρο του ακρωτηρίου

γιαβάς γιαβάς: σιγά σιγά

Ραχατλής: αυτός που αγαπάει την αργία, τεμπέλης

Λαχουρένιος: από λαχούρι: είδος λεπτού μάλλινου γυναικείου υφάσματος

5. Κρύο τάντανο έκανε, παραμονή Χριστούγεννα. Ο αγέρας σαν να ‘τανε κρύα φωτιά κι έκαιγε. Μα ο κόσμος ήτανε χαρούμενος, γεμάτος κέφι. Είχε βραδιάσει κι ανάψανε τα φανάρια με το πετρόλαδο. Τα μαγαζιά στο τσαρσί φεγγοβολούσανε, γεμάτα απ’όλα τα καλά. Ο κόσμος μπαινόβγαινε και ψούνιζε. Από το ‘να μαγαζί έβγαινε, στ’άλλο έμπαινε. Κι όλοι χαιρετιόντανε και κουβεντιάζανε με γέλια, με χαρές.Οι μεγάλοι καφενέδες ήτανε γεμάτοι καπνό από τον κόσμο που φουμάριζε. Ο καφενές τ’ Ασημένιου είχε μεγάλη φασαρία, χαρούμενη φασαρία. Είχε μέσα δύο σόμπες, και τα τζάμια ήτανε θαμπά, απ’όξω έβλεπες σαν ίσκιους τους ανθρώπους. Οι μουστερήδες είχανε βγάλει τις γούνες από τη ζέστη, κόσμος καλός, καλοπερασμένοι νοικοκυραίοι. Κάθε τόσο άνοιγε η πόρτα και μπαίνανε τα παιδιά που λέγανε τα κάλαντα. ..Και δεν τα λέγανε μισά και μισοκούτελα, μα τα λέγανε από την αρχή ίσαμε το τέλος, με φωνές ψαλτάδικες, όχι σαν και τώρα, που λένε μοναχά πέντε λόγια μπρούμυτα κι ανάσκελα, και κείνα παράφωνα.

..........Η ώρα περνούσε κι ανάριευε σιγά σιγά ο κόσμος. Τα μαγαζιά σφαλούσαν ένα ένα. Μονάχα μέσα στα μπαρμπεριά ξουριζόντανε ακόμα κάτι λίγοι.

Στο τσαρσί λιγόστευε η φασαρία, μα στους μαχαλάδες γυρίζανε τα παιδιά με τα φανάρια και λέγανε τα κάλαντα στα σπίτια. Οι πόρτες ήτανε ανοιχτές, οι νοικοκυραίοι, οι νοικοκυράδες και τα παιδιά τους, όλοι ήτανε χαρούμενοι, κι υποδεχόντανε τους ψαλτάδες, και κείνοι αρχίζανε καλόφωνοι σαν χοτζάδες:

Καλήν εσπέραν, άρχοντες, αν είναι ορισμός σας,

Χριστού την θείαν γέννησιν να πω στ’αρχοντικό σας.

Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλει,

Οι ουρανοί αγάλλονται, χαίρει η κτίσις όλη.....

Κι αφού ξιστορούσανε όσα λέγει το Ευαγγέλιο, τον Ιωσήφ, τους αγγέλους, τους τσομπάνηδες, τους μάγους, τον Ηρώδη, το σφάξιμο των νηπίων και τη Ραχήλ που έκλαιγε τα τέκνα της, ύστερα τελειώνανε με τούτα τα λόγια:

Ιδού οπού σας είπαμεν όλην την ιστορίαν,Του Ιησού μας του χριστού γέννησιν την αγίαν.

Και σας καλονυκτίζομεν, πέσετε κοιμηθείτε,Ολίγον ύπνον πάρετε και πάλι σηκωθείτε.

Και βάλετε τα ρούχα σας, εύμορφα ενδυθείτε, Στη εκκλησίαν τρέξατε, με προθυμίαν μπείτε.

Ν’ακούσετε με προσοχήν όλην την υμνωδίαν Και με πολλήν ευλάβειαν την θείαν λειτουργίαν

Και πάλιν σαν γυρίσετε εις το αρχοντικόν σας,Ευθύς τραπέζι στρώσετε, βάλτε το φαγητόν σας.

Και τον σταυρόν σας κάμετε, γευθείτε, ευφρανθείτε,Δότε και κανενός πτωχού, όστις να υστερείται.

Δότε κι εμάς τον κόπον μας ότ’ είναι ορισμός σας,Και ο Χριστός μας πάντοτε να είναι βοηθός σας.

Και εις έτη πολλά

Φώτης Κόντογλου, Το Αϊβαλί, η πατρίδα μου

Τάντανο: δριμύ ψύχος, παγωνιά
Τσαρσί: αγορά
Αναριεύω: αραιώνω
Μουστερής: πελάτης

6. Σόλη τη διαδρομή, καθώς αγκομαχούσε το τρενάκι του Μπουτζά για να φτάσει στη Σμύρνη, αγκομαχούσε κι η καρδιά μου από αγωνία. Τα μάτια μου παίζανε νευρικά αρπάζοντας εκείνες τις όλο γαλήνη εικόνες του ήρεμου τοπίου: τα περιβόλια με τα δέντρα, που τα κλαριά τους γέρνανε ως κάτω απ’τον πλούσιο καρπό, τα κοκκινόμαυρα χώματα, που ρουφούσαν ηδονικά τα τρεχούμενα λαχταριστά νερά, τις αγελάδες και τ’άλογα που αδιάφορα μαζούλιζαν το αφράτο χορτάρι τους. Εδώ κι εκεί αμέριμνοι οι χωρικοί με τις κουνιστές τους βράκες, σκάλιζαν τη γης και όργωναν τ’αμπέλια που θα πότιζαν αύριο με το χυμό τους το κέφι των εύθυμων Σμυρνιών, για να τραγουδούν κα ν’αγαπούνε

Μέσα μου πάλευε η συγκίνηση με την οργή. Γιατί πάλι αυτή η αναταραχή κι η τρικυμία; Γιατί οι άνθρωποι του τόπου μας έπρεπε να τρέχουν κυνηγημένοι κα να σκοτώνονται. Γιατί να καίγονται πάλι τα σπίτια τους και τα σπαρτά τους και οι ελπίδες τους; Γιατί δε βρισκόταν ένας τρόπος να ζει ο καθένας στη γη των προγόνων του και να τη δουλεύει ήσυχα και καλά, είτε Τούρκος ήταν είτε Έλληνας; Να ‘ταν από Θεού δοσμένο τότε, δε θα ‘ταν πόλεμος, θα ‘ταν σεισμός, αστροπελέκι, πλημμύρα. Τούτη τη συμφορά ποιοι άνθρωποι να τη φτιάχναν και γιατί;

Διδώ Σωτηρίου, Οι νεκροί περιμένουν

7. Στις 8 Νοεμβρίου ανακοινώθηκε το φιρμάνι, στις 13 τοιχοκολλήθηκε, κι ίσαμε τις 16 έπρεπε όλος ο πληθυσμός της Τρίπολης να έχει εγκαταλείψει σπίτια, χωράφια και πλεούμενα. Ο λαός της Τρίπολης έπρεπε να έχει θάψει εκεί που κοιλοπόνεσε, εκεί που μόχθησε, εκεί που χάρηκε κι αγάπησε, την καρδιά του, τη μεγάλη καρδιά ενός μικρού πληθυσμού που ακολούθησε στητός, ανίκητος, την πίστη και την πατρίδα του.

Κι αφού τρεις μέρες και τρεις νύχτες δίχως ήλιο και δίχως αστέρια ετοιμάζανε ό,τι ήτανε βολετό να μεταφερθεί, αφού πουλήσανε στους Τούρκους ό,τι ήτανε δυνατό να πουληθεί, κρεμάσανε στο αλιμό τους το κλειδί της μπαρωμένης ξώθυρας κι ήτανε τούτο ο σταυρός της πορείας τους.

Κι όσο δεν είχε επίσημα ανακοινωθεί η απέλαση, ελπίζανε ακόμη. Ο καϊμακάμης τους είχε υποσχεθεί πως δε θα τους απελάσει, κι ο δήμαρχος της πόλης, που τους συμπαθούσε, ο Χατζή Εμίν, είτε γιατί δεν το ήξερε, είτε γιατί δεν τολμούσε, δεν τους το είπε, όταν τόνε ρωτήσανε, κι έτσι κανένας δεν πρόλαβε να φύγει, κανένας να κρυφτεί, έξω από κείνα τα 15 παλικάρια που περάσανε με σκάφες τη θάλασσα και τον Χαρσιώτη.

Ήτανε Τετάρτη πρωί, σαν έφτασε ο διοικητής με τους χωροφύλακες και ανακοίνωσε την απόφαση της κυβέρνησής του, που έλεγε πως μέσα σε τρεις μέρες όλοι οι χριστιανοί κάτοικοι της πόλης πρέπει να είναι έτοιμοι να βαδίσουν προς το εσωτερικό.

.........Κι ήταν κάτι αφάνταστο εκείνη η πορεία μέσα στη μαύρη νύχτα κα στην ψιλή βροχή. Ένα δάσος που κινείται και καίεται από δαδιά, από κεριά, από αφάνες αναμμένες και τα κλάματα κι οι κραυγές των μανάδων που χάνανε τα παιδιά και μέσα σε κείνη τη φωτισμένη κόλαση να τα γυρεύουν, ενώ άλλοι βουλιάζανε μέσα στα ριζοτόπια του Τοματζλού κι άλλοι χάναν το δρόμο και το χέρι των δικών τους. Κι άκουγες σαν τα χαμένα αγρίμια να βγαίνουν ματωμένες από μέσα μας οι φωνές, Παναγή!!! Νικόλα!!! από κάτω...πιο δεξιά....μ’ακούς, παιδί μου;

Κι ερχότανε η ηχώ, όι...όι...μανίτσα.

Η Τρίπολη του Πόντου, Tατιάνα Γκρίτση - Μιλλιέξ

Φιρμάνι: σουλτανικό διάταγμα

Τρίπολη: πόλη του Πόντου ανάμεσα στην Κερασούντα και Τραπεζούντα

Καϊμακάμης: Τούρκος διοικητής

Χαρσιώτης: ποτάμι που χύνεται στον Εύξεινο, κοντά στην Τρίπολη

8. Τελείωσε. Το Αϊβαλί άδειασε πια. Το απόγευμα φεύγει το τελευταίο βαπόρι. Όσοι είναι να φύγουν θα φύγουν. Αλλιώς δεν έχει άλλο. ..Η μητέρα μου δε θέλει να φύγει. Ο γερο – πατέρας μου την παρακαλεί και της λέει πως έχουμε κορίτσια. Πρέπει. ...Κατά τις τρεις το απόγεμα την καταφέρνουν, τέλος, και τη μητέρα μου πως «πρέπει». Έρχουνται στη φυλακή και παρακαλούν τον αξιωματικό, μια τελευταία ικεσία: να τους αφήσει να μπουν μες στο υπόγειο να μ’ αποχαιρετήσουν. Με πολλές δυσκολίες τους δίνει την άδεια. Είναι όλοι, ο γερο – πατέρας, η μητέρα μου, ο Θάνος, η Ανθίππη, η Σοφία, η Αγάπη, η Λένα, όλοι. Μ’αγκαλιάζουν πρώτα και με φιλούν τα παιδιά. Ένα – ένα, μόλις κάμουν το καθήκον τους, φεύγουν όξω. Οι σύντροφοί μου μας έχουν τριγυρίσει. Παρακολουθούν σιωπηλά. Με πιάνει απ’ τους ώμους ο πατέρας μου. Δεν τον είχα δει να κλάψει ποτές. Με κρατά μια μακριά στιγμή έτσι, απ’ τους ώμους, ύστερα σκύβει και με φιλά στο μέτωπο. Ένα νευρικό έχει πιάσει τα ματόκλαδά του. ...Όμως η μητέρα μου, που έρχεται τελευταία, δε θέλει να ξεκολλήσει από πάνω μου. Είμαστε εκεί μια μάζα, έχω χώσει το κεφάλι μου μες στο μαραμένο κόρφο της, να κρατήσω για τελευταία φορά αυτή τη ζέστη πάνω στο μάγουλό μου. Με σφίγγει, δε θέλει να μ’αφήσει. Τα δακρυά της μποδίζουν τα λόγια να βγουν καθαρά. Μόλις καταλαβαίνω πως λέει πως δε θα το βαστάξει και θα πεθάνει γρήγορα. Το ξαναλέει, σα να είναι κάτι που μου το υπόσχεται. Σηκώνει το πρόσωπό της, πιάνει το δικό μου με τα χέρια της και με κοιτάζει σα μια εικόνα που δεν πρόκειται να τη δει ποτές πια, σκύβει πάλι, μου μαζεύει το σακάκι, ασυναίσθητα, να με κουμπώσει μη κρυώνω, σαν να ήμουν παιδάκι. Ο πατέρας μου την τραβά. - Δε θα προφτάσουμε το βαπόρι...Δε θα προφτάσουμε...μουρμουρίζει συγκινημένος. Κ’εγώ τη σπρώχνω, μην τυχόν και δεν προφτάξουν. - Μανούλα, να φύγετε!..Θα σε θυμάμαι....

Ηλίας Βενέζης, Το νούμερο 31328

9. Μέσα ήταν και πολίτες Τούρκοι που ταξίδευαν στην Πόλη. Δίπλα μου μια παρέα έτρωγε και τραγουδούσε με κέφι.Ένας γέρος στεκόταν όρθιος παραπέρα και τους άκουγε κατσουφιασμένος. Έκανα να τον ζυγώσω και να του πιάσω κουβέντα.Δε μου έμοιαζε για Τούρκος. Αυτός μ’αγριοκοίταξε. Τραβήχτηκα. Σε λίγο πήγα πάλι κοντά του. - Γιατί δε μου μιλάς; Του λέω τούρκικα. - Τι θέλεις από μένα; μου λέει.- Να σε ρωτήσω θέλω. Το βαπόρι θα πιάσει σκάλα στη Μυτιλήνη;- και που ξέρω εγώ, μου απαντά.- Καλά, εσύ πού πας;- Γιατί με ρωτάς; μου λέει.- Μου φαίνεσαι σαν Έλληνας. Είμαι κι εγώ Έλληνας. Ένας χρόνος πάει που ‘μενα στην Τουρκιά, κάνοντας τον Τούρκο, για να γλιτώσω. - Μωρέ τι λες; Μου λέει ελληνικά.... Να με συμπαθάς, μου λέει. ..Κάτσε εδώ, να πάω να το πω στον καμαρότο. Είναι κι αυτός Έλληνας. Να ιδούμε τι θα γίνει.
Πήγε και του λέει:- Ένας χριστιανός, ντυμένος τούρκικα, έρχεται απ’ τη Σμύρνη. Κοίταξε να τον σώσουμε......Το καράβι άρχισε να σφυράει και σιγά σιγά σταμάτησε μες στο λιμάνι της Μυτιλήνης....Βγήκαμε στο Λιμεναρχείο. ..Με πήγε στο Φρουραρχείο. Μόλις με είδε ο Φρούραρχος: - καλώς τον, μου λέει, κάτσε. Από που έρχεσαι; Πού πας; Πού έκανες στρατιώτης; Ποιον είχες διοικητή;...Έχεις εδω κανένα Σωκιανό να σε ξέρει;- Εγώ που να ξέρω, τώρα ήρθα, του λέω.- Εσείς δεν ξέρετε κανέναν; Ρωτά τους χωροφύλακες.
Ένας τους λέει: - Κάποιος ξενοδόχος, κύριε φρούραρχε, θαρρώ πως είναι απ’ τα Σώκια. - Πήγαινέ τον. Κι αν γνωριστούν, να μείνει στο ξενοδοχείο.......Ως τα μεσάνυχτα λέγαμε τα βάσανά μας. Ο ύπνος μας πήρε απάνω σε κουβέντα. Το πρωί ξύπνησα ησυχασμένος. Ντύθηκα και πήγα στην εκκλησία. Άναψα ένα κερί, γονάτισα και προσευχήθηκα.

Στρατής Δούκας, Η Ιστορία ενός αιχμαλώτου

10. Πλησιάζανε οι Φωκιανοί λαχανιασμένοι, στο απάνω χωριό, που είχαν οι άλλοι πρόσφυγες, οι Ανατολίτες, όταν σταματήσανε μονομιάς. Ένας μοναχός, ολομόναχος άνθρωπος πρόβαλε στο μονοπάτι. Είχε σκεπασμένο με τσουβάλια το κορμί του, το πρόσωπό του ήταν κίτρινο, ήταν ολομόναχος....- Είναι ο Αντρέας! Είναι ο Αντρέας της κυρά Σοφούλας!Κι ύστερα άρχισαν να τον πνίγουν στα ρωτήματα:- Μην είδες τον τάδε; Μην είδες τον τάδε;- Δεν ξέρω τίποτα....Δεν ξέρω τίποτα....Άρχισαν να βαδίζουν προς την Ανάβυσσο, ο αιχμάλωτος όδευε πρώτος και το πλήθος ακολουθούσε. Πλάι του έτρεχε λαχανιασμένος ο γιατρός Βένης.- Η Άννα ζει; Ρώτησε μια στιγμή, μες στην αγωνία του, το αγόρι. - Ναι, ζει. Εδώ είναι. Εδώ είναι κι η μητέρα του Άγγελου. Μαζί με κείνον δεν ήσαστε, όταν σας πιάσανε;....- Θα ρθει με τ’ άλλο βαπόρι; επιμένει η φωνή.Πάλι- Θα ‘ρθει λοιπόν;Κι η σκληρή φωνή του αγοριού, σχεδόν άγρια, αδύνατη πια να κρατηθεί, τινάζεται σπαράζοντας:- Ε, όχι! Δε θα ρθει! Δε θα ρθει! Μη με ρωτάτε πια! φώναζε απελπισμέναΚάθισε απότομα καταγής κι έκλεισε το πρόσωπό του με τις χούφτες του. Όλοι, τότε, κάνανε ένα βουβό κύκλο πάνω από κείνο το φάντασμα.- Για ποιον λέει; ρωτούσαν σιγανά.Μα ο γιατρός τούς παρακάλεσε ν’αραιώσουν τον κύκλο, να πάρει αέρα το παιδί. Γονάτισε πλάι του κι έπιασε το μέτωπό του, σαν να ήθελε να δει αν έχει πυρετό.Ύστερα έσκυψε ακόμα πιο πολύ στ’αυτί του αγοριού, ικετεύοντας:- Η μητέρα του, να μη μάθει τίποτα, του ψιθύρισε τρέμοντας από ταραχή. Θα πρέπει να περιμένει. Κι ο Αντρέας χαμήλωσε το κεφάλι, πιο ήσυχος λίγο, στη γη. - Ναι, δε θα μάθει. ......Και για να μη μάθει κείνη η μητέρα τίποτα, ο Αντρέας κάθισε και της είπε μια ιστορία. Ήταν ένα παραμύθι όλο χρώμα και συγκίνηση, γεμάτο από καλοσύνη για δυο παιδιά που βρεθήκανε μες στο μπουρίνι του πολέμου, γεμάτο από ιερή ευγνωμοσύνη κι από θερμά δάκρυα. - Ο Άγγελος θα ‘ρθει με την άλλη αποστολή, ή με την άλλη, την άλλη. Θα ‘ρθει – ήταν ο πρώτος λόγος που είπε στη μητέρα του φίλου του.

Αιολική Γη, Ηλία Βενέζη

11. Δεν ξαναφάνηκε η μαυροφορεμένη εκείνη γυναίκα, που ερχόταν στο κατώφλι μας κάθε χρονιά, την εποχή που γίνονται τα μούρα, ζητώντας με ευγένεια να της δώσουμε λίγο νερό απ’ το πηγάδι της αυλής . Έμοιαζε πολύ κουρασμένη, διατηρούσε όμως πάνω της ίχνη μιας μεγάλης αρχοντικής ομορφιάς. .....Καθόταν ήσυχα για ώρα πολλή στο κατώφλι της αυλής, κι αντί να κοιτάζει κατά το δρόμο ή τουλάχιστο κατά το πλαϊνό σπίτι του Κεμάλ, αυτή στραμμένη έριχνε κλεφτές ματιές προς το δικό μας σπίτι, παραμιλώντας σιγανά. ...Την πρώτη φορά που είχε καθίσει η άγνωστη γυναίκα στο κατώφλι μας, δε σκεφτήκαμε να της προσφέρουμε μούρα, όμως σε λίγο μας ζήτησε η ίδια λέγοντας πως ήθελε να φυτέψει το σπόρο τους στον μπαχτσέ της. ....Την άλλη φορά είδαμε, πως μόλις έφυγε από μας, πήγε δίπλα στου Κεμάλ το σπίτι, όπου την περίμενε μια ομάδα από τούρκους προσκυνητές, που κοντοστέκονταν στο πεζοδρόμιο. Εμείς ως τότε θαρρούσαμε πως είναι καμιά τουρκομερίτισσα δικιά μας, απ’τις πάμπολλες εκείνες, που δεν ήξεραν λέξη ελληνικά, μια και η ανταλλαγή των πληθυσμών είχε γίνει με βάση τη θρησκεία και όχι τη γλώσσα. Η αποκάλυψη αυτή στην αρχή μας τάραξε. Δε μας έφτανε που είχαμε δίπλα μας του Κεμάλ το σπίτι, σα μια διαρκή υπενθύμιση της καταστροφής, θα είχαμε τώρα και τους Τούρκους να μπερδουκλώνονται πάλι στα πόδια μας;Και τι ακριβώς ήθελε από μας αυτή η γυναίκα;Πάνω σ’αυτό δεν απαντήσαμε, κοιταχτήκαμε όμως βαθιά υποψιασμένοι. Και τα επόμενα λόγια μας έδειχναν πως η καρδιά μας ζεστάθηκε κάπως από συμπάθεια κι ελπίδα. Είχαμε κι εμείς αφήσει σπίτια κι αμπελοχώραφα εκει κάτω. Η τουρκάλα ξαναφάνηκε λίγο μετά τον πόλεμο. Εμείς καθόμασταν πια σε άλλο σπίτι, λίγο παραπάνω, όμως την είδαμε μια μέρα να κάθεται κατατσακισμένη στο κατώφλι του παλιού σπιτιού μας. ...Παραλίγο να την καλέσουμε απάνω στο σπίτι – τόσο μας είχε μαλακώσει την καρδιά η επίμονη νοσταλγία της. Όμως αυτή κοίταζε ακίνητη την κατάγυμνη αυλή και το έρημο σπίτι. Μια ιταλική μπόμπα είχε σαρώσει την ντουτιά κι είχε ρημάξει το καλοκαμωμένο ξυλόδετο σπίτι, χωρίς να καταφέρει να το γκρεμίσει. Δεν την ξανάδαμε από τότε. Άλλωστε και να ‘ρχότανε δε θα βρισκε πια το κατώφλι με το αφράτο μάρμαρο για να ξαποστάσει. Το σπίτι είχε από καιρό παραδοθεί σε μια συμμορία εργολάβων και στη θέση του υψώθηκε μια πολυκατοικία απ’τις πιο φρικαλέες. Τώρα ετοιμάζονται να την γκρεμίσουν οι γελοίοι. Ποιος ξέρει τί μεγαλεπήβολο σχέδιο συνέλαβε πάλι το πονηρό μυαλό τους. ....Την προηγούμενη φορά είχε βρεθεί εκεί στα βάθη ένα θαυμάσιο ψηφιδωτό, που άρχιζε απ’ το οικόπεδο του δικού μας σπιτιού και συνεχιζόταν προς το σπίτι του Κεμάλ. ...Τις ώρες που το έβλεπε το φως του ήλιου, γίνονταν διάφορα σχόλια απ’ την έκθαμβη γειτονιά. Όλοι μιλούσανε για την ομορφιά και την παλιά δόξα, μα ανάμεσα στα δυνατά λόγια και τις φωνές, άκουσα μια γριά να σιγολέει: «Στο σπίτι αυτό καθόταν ένας μπέης, που είχε μια κόρη σαν τα κρύα τα νερά. Κυλιόταν κάτω, όταν φεύγανε, φιλούσε το κατώφλι. Τέτοιο σπαραγμό δεν ματαείδα».
Το πλαϊνό σπίτι του Κεμάλ: πρόκειται για το σπίτι του Κεμάλ Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη, όπου σήμερα στεγάζεται το τουρκικό προξενείο. Ντουτιά: συκομουριά

Στου Κεμάλ το σπίτι, Γιώργος Ιωάννου

12. Νάτην η Τραπεζούντα – πρωτεύουσα ιστορική των Κομνηνών – γεμάτη εκκλησιές, κάστρα βυζαντινά, τζαμιά κι ορθοδοξία, που από τη μια μεριά της σκαρφαλώνει στον λόφο του «Ποζ Τεπέ» κι απ’ την άλλη δροσολογιέται ανέμελα στη θάλασσα του Ευξείνου, που πότε χαϊδεύει τις αμμουδιές της καταγάλανη, και πότε ανασηκώνεται θυμωμένη, σε κύματα θεόρατα, που σπάζουν και βροντολογούν στα βράχια του γιαλού της.

Σπίτια μικρά, μεγάλα, που οι αυλές τους – πλακόστρωτες αλλού κι αλλού με καρφωμένα βοτσαλάκια – λαμποκοπάνε από πάστρα κι οι κήποι τους ολούθε είναι πνιγμένοι στο λουλούδι, στις συκιές ή τις ροδιές ή τις μανόλιες.

Να το μεϊτάνι με τα μεγάλα καφενεία, όπου σεβάσμιοι Τούρκοι τραβούν μακάριοι τους ναργιλέδες, κι οι δρόμοι με τα μαγαζιά, τα σεκερτζίδικα με τα πολύχρωμα ζαχαρωτά, τα χαλβατζίδικα με τους πελώριους άσπρους χαλβάδες, τις λεμονάδες, τα σερμπέτια και πέρα τα κεμπαπτζίδικα με τα ντονέρ κεμπάπια, όπου ο κεμπαπτζης ξεσπά μερακλωμένος σε κραυγές.

........Όσο μακρύτερα πάει η θύμηση, τόσο πιο καθαρά βλέπει τις εικόνες – εκεί στον κεντρικό δρόμο προς το λιμάνι και το τελωνείο ξανοίγει το μαγαζί του πατέρα με τα τενεδιώτικα κρασιά και την ταμπέλα από πάνω: ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΟΠΩΛΕΙΟΝ Η ΩΡΑΙΑ ΤΕΝΕΔΟΣ

....Συγκινημένη η θύμηση παίρνει τους δρόμους και περπατά: Ρωμαίικες γειτονιές, τούρκικοι μαχαλάδες, τζαμιά και μιναρέδες που λογχίζουν τον αέρα, αλλά και εκκλησιές – πόσες εκκλησιές! – περιοχές ολόκληρες της πόλης όλο ελληνισμός, χωρίς κανένα Τούρκο.

Βραδιάζει. Και να που εκεί ψηλά στον μιναρέ πρόβαλε ο «μολάς», που με τον ένα χέρι στο αυτί διαλαλά στα πέρατα του κόσμου, ότι ένας είναι ο Αλλάχ και προφήτης του ο Μωάμεθ.

Αλλάάάάάάάάχ

Μπιρ Αλλάάάάάάάάχ

Αλλά η απάντηση έρχεται από πλήθος καμπαναριά που χαλούν τον κόσμο με τις γλυκόλαλες καμπάνες, απ’όπου δοξολογιέται ο αληθινός Θεός των Χριστιανών και προσκαλούνται οι πιστοί στις εκκλησιές, όπου οδεύουν – ολόκληρος λαός – με πίστη και κατάνυξη, Κυριακές, γιορτές, εωθινά, εσπερινούς, Χριστούγεννα και Πάσχα.

Δημήτρης Ψαθάς, Γη του Πόντου

Ποζ Τεπέ: ονομασία του λόφου νότια της Τραπεζούντας

Μεϊτάνι: πλατεία

Σεκερλίδικα: ζαχαροπλαστεία

Σερμπέτι: είδος γλυκού και αρωματικού αναψυκτικού

Μπιρ: ένας

Επιστολή του Πολιτιστικού Συλλόγου Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ στην Ο.Π.Σ.Ε

2011-12-25T02:21:00.000-08:00

Λαύριο, 22/12/2011

Αρ. Πρωτ. 2

Προς

Ομοσπονδία Προσφυγικών

Σωματείων Ελλάδος (Ο.Π.Σ.Ε)

Στουρνάρη 53, 10432, Αθήνα

Κοινοποίηση

Δίκτυο Ενημέρωσης Μικρασιατών

Κατά την 1^η Τακτική Γενική Συνέλευση που συγκάλεσε η Προσωρινή Διοικούσα Επιτροπή του Πολιτιστικού Συλλόγου Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ στις 18/12/2011 ετέθη το θέμα που είχε προκύψει με την αυθαίρετη εγγραφή του Πολιτιστικού Συλλόγου Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ στην Ομοσπονδία Προσφυγικών Σωματείων Ελλάδος (Ο.Π.Σ.Ε) από τον εκ της προσωρινής Διοίκησης κύριο Παναγιώτη Μούτση. Με πλειοψηφία η Γενική Συνέλευση αποφάσισε να τεθεί το θέμα προς συζήτηση από τη νέα Διοικητική Αρχή του Συλλόγου η οποία, αφού συγκροτήθηκε σε σώμα στις 20/12/2011, με την υπ’αριθμ. 1 απόφασή της ορίζει:

ότι δεν αναγνωρίζει πως έγινε ποτέ εγγραφή του Πολιτιστικού Συλλόγου Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ στην Ο.Π.Σ.Ε και ότι οποιαδήποτε ενέργεια ήταν προσωπική και αυθαίρετη απόφαση του εκ της προσωρινής Διοίκησης κυρίου Παναγιώτη Μούτση, ο οποίος δε διέθετε έγγραφη απόφαση του Δ.Σ ή της Γ.Σ του Πολιτιστικού Συλλόγου Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ, όπως ορίζει το άρθρο 8 της Ο.Π.Σ.Ε για την εγγραφή μελών ούτε, επίσης, σχετική απόφαση του Δ.Σ για τον ορισμό του ως εκπροσώπου του Πολιτιστικού Συλλόγου Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ στην Ο.Π.Σ.Ε, όπως ορίζει το άρθρο 12 περί Γενικής Συνέλευσης της Ο.Π.Σ.Ε, μιας και η Διοίκηση του Συλλόγου ήταν προσωρινή και είχε μοναδικό σκοπό της τη διενέργεια αρχαιρεσιών.
ότι αφού θέσει σε κανονική λειτουργία το Σύλλογο και αφού αξιολογήσει τη συμπεριφορά της Ο.Π.Σ.Ε στο θέμα που έχει προκύψει θα αποφασίσει αν και πότε θα εγγραφεί στην Ο.Π.Σ.Ε
να αποσταλεί η απόφασή της στην Ο.Π.Σ.Ε, από την οποία ζητά να την κοινοποιήσει σε όλα τα μέλη της ή, αν αδυνατεί να το πράξει η ίδια, να δώσει στο Δ.Σ του Πολιτιστικού Συλλόγου Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ τις δ/νσεις των Μελών της, ώστε να τη γνωστοποιήσει το ίδιο, με παράλληλη κοινοποίηση στην ευρύτερη μικρασιατική κοινότητα.

Για το Δ.Σ

Ο Πρόεδρος Η Γ. Γραμματέας

Δημήτριος Δεληγιάννης Τριανταφυλλιά Μήτρου

Το Πρώτο Εκλεγμένο Δ.Σ του ΠΟλιτιστικού Συλλόγου Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ

2011-12-25T02:15:00.000-08:00

Μετά την 1^η Τακτική Γενική Συνέλευση, που συγκάλεσε η προσωρινή Διοικούσα Επιτροπή του Πολιτιστικού Συλλόγου Λαυρίου «Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ», στο Πολιτιστικό Κέντρο Λαυρίου την Κυριακή 18 Δεκεμβρίου 2011, με κύριο σκοπό τη διεξαγωγή εκλογών και αρχαιρεσιών για την ανάδειξη του πρώτου εκλεγμένου Διοικητικού Συμβουλίου, το Δ.Σ που εξελέγη συνεδρίασε στις 20/12/2011 και συγκροτήθηκε σε σώμα ως εξής:

Μίμης Δεληγιάννης Πρόεδρος

Γιάννης Τσεσμελής Αντιπρόεδρος

Δέσποινα Δεληγιάννη-Καριποπούλου Ταμίας

Τριανταφυλλιά Μήτρου Γ. Γραμματέας

Σπάρτη Γαβρίλη Μέλος

Πασχαλιά Μακαρώνη Μέλος

Παναγιώτης Μούτσης Μέλος

Στου Κεμάλ το Σπίτι

2010-06-03T07:28:00.000-07:00

Έτυχε να παρευρεθώ το Σάββατο 22 Μαϊου στην εκδήλωση μνήμης για τη Γενοκτονία των Ποντίων και άκουσα από τον κεντρικό ομιλητή το ίδιο σχόλιο – πιθανότατα αποτελούσε κεντρική γραμμή της Ομοσπονδίας των Ποντίων γιατί το διάβασα και σε ιστοσελίδα στο διαδίκτυο - σχετικά με την άκαιρη επιλογή του Υπουργείου Παιδείας να εξετάσει τους μαθητές της Γ΄Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης στο κείμενο του Γιώργου Ιωάννου «Στου Κεμάλ το σπίτι», θεωρώντας πως προσβάλει τη μνήμη των σφαγιασθέντων από το κεμαλικό καθεστώς, ενώ παράλληλα τιμά τον Ατατούρκ.
Χωρίς καμιά διάθεση να υποστηρίξω το Υπουργείο Παιδείας, που φυσικά κατά καρούς έχει προχωρήσει σε πράγματι λανθασμένες και προκλητικές επιλογές, που όντως ασεβούν στη μνήμη των Μικρασιατών, θεωρώ το συγκεριμένο σχόλιο εντελώς αφελές – ακριβώς επειδή πρόκειται για δημόσιο λόγο και θα πρεπε να προϋποθέτει την τεκμηρίωση -που στοχεύει μόνο στην πρόκληση εντυπώσεων.

Το συγκεκριμένο λογοτεχνικό κείμενο προέρχεται από έναν άνθρωπο που γεννήθηκε από γονείς πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη (ο πατέρας του ήταν από τη Ραιδεστό και η μητέρα του από την Κεσσάνη). Θέμα του είναι οι επαναλαμβανόμενες επισκέψεις μιας γυναίκας τουρκικής καταγωγής σ’ένα σπίτι που βρίσκεται κοντά στο σπίτι του Κεμάλ στη Θεσσαλονίκη, όπου κάποτε ζούσε η ίδια και τώρα ζει η οικογένεια του συγγραφέα. Η γυναίκα αυτή, που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το αρχοντικό της λόγω της ανταλλαγής των πληθυσμών, επισκεπτόταν το σπίτι λόγω της ασίγαστης νοσταλγίας που ένιωθε για τον τόπο και το πατρικό της.

Το κείμενο, λοιπόν, του Ιωάννου έχει ως βασικό του θέμα την αγάπη και τη νοσταλγία που νιώθουν οι άνθρωποι κάθε εθνικότητας για τον τόπο που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν, τον πόνο του ξεριζωμού και την προσφυγιά. Η γυναίκα που περιγράφεται, η μαυροφορεμένη Τουρκάλα είναι ένας ανθρώπινος τύπος σαν κι εμάς∙ μια γυναίκα που η βίαιη αποκοπή της από τον τόπο που αγάπησε τη σημάδεψε σε ολόκληρη την υπόλοιπη ζωή της, που δεν ξεχνά όσα χρόνια κι αν περάσουν, που συνεχίζει να νοσταλγεί γι’ αυτό και επιστρέφει στον τόπο της, αναζητά τις ρίζες της, πίνει νερό από το πηγάδι και τρώει μούρα από το δέντρο, για να ζωντανέψει στιγμές από το παρελθόν. Ας προσέξουμε την αλλαγή στη συμπεριφορά του συγγραφέα και της οικογένειάς του ∙ όταν καταλαβαίνουν ότι η γυναίκα είναι τουρκικής καταγωγής ξυπνούν μέσα τους οι φριχτές μνήμες από το δικό τους ξεριζωμό, από τη βίαιη εγκατάλειψη των δικών τους πατρογονικών εστιών, από τις αρπαγές, τις γενοκτονίες, τις σφαγές και το θάνατο. Όταν όμως σκέφτονται την κοινή μοίρα του ξεριζωμένου πρόσφυγα που είχαν μ’αυτή τη γυναίκα, το σπαραγμό, τον πόνο και τη νοσταλγία του πρόσφυγα - έστω κι αν βρίσκονταν σε θέσεις αντίθετες - η καρδιά τους ζεσταίνει από συμπάθεια και συμπάσχουν μαζί της.
Τέτοια λοιπόν σχόλια προσβάλλουν τη μνήμη του ίδιου του συγγραφέα, που σε καμιά περίπτωση δε συνθέτει ένα εγκώμιο του Κεμάλ. Αντίθετα στα κοινά μαρτύρια των λαών αφιερώνει το έργο του.
Παραθέτω το κέιμενο.
Γιώργου Ιωάννου
Στοῦ Κεμάλ τό Σπίτι
Δέν ξαναφάνηκε ἡ μαυροφορεμένη ἐκείνη γυναίκα, πού ἐρχόταν στό κατώφλι μας κάθε χρονιά, τήν ἐποχή πού γίνονται τά μοῦρα, ζητώντας μέ εὐγένεια νά τῆς δώσουμε λίγο νερό ἀπ’ τό πηγάδι τῆς αὐλῆς. Ἔμοιαζε πολύ κουρασμένη, διατηροῦσε ὅμως πάνω της ἴχνη μιᾶς μεγάλης ἀρχοντικῆς ὀμορφιᾶς. Καί μόνο ὁ τρόπος πού ἔπιανε τό ποτήρι, ἔφτανε γιά νά σχηματίσει κανείς τήν ἐντύπωση πώς ἡ γυναίκα αὐτή στά σίγουρα ἦταν μιά ἀρχόντισσα. Δίνοντάς μας πίσω τό ποτήρι, ποτέ δέν παρέλειπε νά μᾶς πεῖ στά τούρκικα τήν καθιερωμένη εὐχή, πού μπορεῖ νά μήν καταλαβαίναμε ἀκριβώς τά λόγια της, πιάναμε ὅμως καλά τό νόημά της: «Ὁ Θεός νά σᾶς ἀνταποδώσει τό μεγάλο καλό». Ποιό μεγάλο καλό; Ἰδέα δέν εἴχαμε.
Καθόταν ἥσυχα γιά ὥρα πολλή στό κατώφλι τῆς αὐλῆς, κι ἀντί νά κοιτάζει κατά τό δρόμο ἤ τουλάχιστο κατά τό πλαϊνό
σπίτι τοῦ Κεμάλ1, αὐτή στραμμένη ἔριχνε κλεφτές ματιές πρός τό δικό μας σπίτι, παραμιλώντας σιγανά. Πότε πότε ἔκλεινε τά μάτια καί τό πρόσωπό της γινόταν μακρινό, καθώς συλλάβιζε ὀνόματα παράξενα. Ἐμεῖς, πάντως, δέν παραλείπαμε νά τῆς δίνουμε μοῦρα ἀπ’ τήν ντουτιά2, ὅπως ἄλλωστε δίναμε σ’ ὅλη τή γειτονιά καί σ’ ὅποιον περαστικό
μᾶς ζητοῦσε. Ἡ ξένη τά ἔτρωγε σιγανά, ἀλλά μέ ζωηρή εὐχαρίστηση. Δέ μᾶς φαινόταν παράξενο πού τῆς ἄρεζαν τά μοῦρα μας τόσο πολύ. Τό δέντρο μας δέν ἦταν ἀπό τίς συνηθισμένες μουριές, ἀπ’ αὐτές πού κάνουν ἐκεῖνα τά ἄνοστα νερουλιάρικα μοῦρα. Τό δικό μας ἔκαμνε κάτι μεγάλα, ξινά σά βύσσινα, καί πολύ κόκκινα στό χρώμα. Ἦταν δέντρο παλιό καί τεράστιο, τά κλαδιά του ξεπερνοῦσαν τό δίπατο σπίτι μας. Μοναχά ἕνα κακό εἶχε• τά φύλλα του ἦταν σκληρά καί οἱ μεταξοσκώληκές μου δέν μπορούσαν νά τά φᾶνε. Ἦταν, πάντως, δέντρο φημισμένο σ’ ὅλο τό Ἰσλαχανέ3 κι ἀκόμα πιό πέρα.
Τήν πρώτη φορά πού εἶχε καθίσει ἡ ἄγνωστη γυναίκα στό κατώφλι μας, δέ σκεφτήκαμε νά τῆς προσφέρουμε μοῦρα, ὅμως σέ λίγο μᾶς ζήτησε ἡ ἴδια λέγοντας πώς ἤθελε νά φυτέψει τό σπόρο τους στόν μπαχτσέ4 της. Ἔφαγε μερικά καί τά ὑπόλοιπα τά ἔβαλε σ’ ἕνα χαρτί καί ἔφυγε καταχαρούμενη.
Τή δεύτερη φορά θά ἦταν κατά τό τριάντα ὀχτώ, δυό χρόνια, πάντως, μετά τήν πρώτη, δέν ἔβαλε μοῦρα στό χαρτί. Κάθισε καί τά ἔφαγε ἕνα ἕνα στό κατώφλι. Φαίνεται πώς ὁ σπόρος ἀπ’ τά προηγούμενα εἶχε ἀποδώσει, ἀλλά γιά νά δώσει καί μοῦρα ἔπρεπε, βέβαια, νά περάσουν χρόνια. Τό δέντρο αὐτό, ὅπως ὅλα τά δέντρα πού μεγαλώνουν σιγά, ζεῖ πολλά χρόνια καί ἀργεῖ νά καρπίσει.
Ἡ γυναίκα ξαναφάνηκε καί τόν ἑπόμενο χρόνο, λίγο πρίν ἀπ’ τόν πόλεμο. Ὅμως τή φορά αὐτή τῆς προσφέραμε νερό ἀπ’ τή βρύση. Ἀρνήθηκε νά πιεῖ τό νερό. Μόλις τό ἔφερε στό στόμα, μᾶς κοίταξε στά μάτια καί μᾶς ἔδωσε πίσω τό γεμάτο ποτήρι. Ἐπειδή τήν εἴδαμε πολύ ταραγμένη, θελήσαμε νά τῆς ἐξηγήσουμε. Ὁ σιχαμένος σπιτονοικοκύρης μας εἶχε διοχετεύσει τό βόθρο τοῦ σπιτιοῦ στό βαθύ πηγάδι. «Τώρα πού σᾶς ἔφερα τό νερό στίς κουζίνες σας, δέ σᾶς χρειάζεται τό πηγάδι», μᾶς εἶχε πεῖ. Ἡ γυναίκα βούρκωσε, δέ μᾶς ἔδωσε ὅμως καμιά ἐξήγηση γιά τήν τόση λύπη της. Γιά νά τήν παρηγορήσουμε τῆς δώσαμε περισσότερα μοῦρα κι ἡ γιαγιά μου τῆς εἶπε κάτι πού τήν ἔκανε νά τιναχτεῖ: «Θά σοῦ
τά ἔβαζα σ’ ἕνα κουτί, ἀλλά δέ βαστᾶνε γιά μακριά». Καί πράγματι εἴχαμε ἀρχίσει κάτι νά ὑποπτευόμαστε. Τήν ἄλλη φορά εἴδαμε, πώς μόλις ἔφυγε ἀπό μᾶς, πῆγε δίπλα στοῦ Κεμάλ τό σπίτι, ὅπου τήν περίμενε μιά ὁμάδα ἀπό τούρκους προσκυνητές, πού κοντοστέκονταν στό πεζοδρόμιο. Ἐμεῖς ὥς τότε θαρρούσαμε πώς εἶναι καμιά τουρκομερίτισσα δικιά μας, ἀπ’ τίς πάμπολλες ἐκεῖνες, πού δέν ἤξεραν λέξη ἑλληνικά, μιά καί ἡ ἀνταλλαγή τῶν πληθυσμῶν εἶχε γίνει με βάση τή θρησκεία καί ὄχι τή γλώσσα. Ἡ ἀποκάλυψη αὐτή στήν ἀρχή μᾶς τάραξε. Δέ μᾶς ἔφτανε πού είχαμε δίπλα μας τοῦ Κεμάλ τό σπίτι, σά μιά διαρκῆ ὑπενθύμιση τῆς καταστροφῆς, θά εἴχαμε τώρα καί τούς τούρκους νά μπερδουκλώνονται πάλι στά πόδια μας; Καί τί ἀκριβῶς ἤθελε ἀπό μᾶς αὐτή ἡ γυναίκα; Πάνω σ’ αὐτό δέν ἀπαντήσαμε, κοιταχτήκαμε ὅμως βαθιά ὑποψιασμένοι. Καί τά ἑπόμενα λόγια μας ἔδειχναν πώς ἡ καρδιά μας ζεστάθηκε κάπως ἀπό συμπάθεια κι ἐλπίδα. Εἴχαμε κι ἐμεῖς ἀφήσει σπίτια κι ἀμπελοχώραφα ἐκεῖ κάτω.
Ἡ τουρκάλα ξαναφάνηκε λίγο μετά τόν πόλεμο. Ἐμεῖς καθόμασταν πιά σέ ἄλλο σπίτι, λίγο παραπάνω, ὅμως τήν εἴδαμε μιά μέρα νά κάθεται κατατσακισμένη στό κατώφλι τοῦ παλιοῦ σπιτιοῦ μας. Ὁ πρῶτος πού τήν εἶδε, ἦρθε μέσα καί φώναξε: «ἡ τουρκάλα!» Βγήκαμε στά παράθυρα καί τήν κοιτάζαμε μέ συγκίνηση. Παραλίγο νά τήν καλέσουμε ἀπάνω στό σπίτι τόσο μᾶς εἶχε μαλακώσει τήν καρδιά ἡ ἐπίμονη νοσταλγία της. Ὅμως αὐτή κοίταζε ἀκίνητη τήν κατάγυμνη αὐλή καί τό ἔρημο σπίτι. Μιά ἰταλιάνικη μπόμπα6 εἶχε σαρώσει τήν ντουτιά κι εἶχε ρημάξει τό καλοκαμωμένο ξυλόδετο σπίτι, χωρίς νά καταφέρει νά τό γκρεμίσει.

Δέν τήν ξανάδαμε ἀπό τότε. Ἦρθε – δέν ἦρθε, ἄγνωστο. Ἄλλωστε καί νά ’ρχότανε δέ θά ’βρισκε πιά τό κατώφλι μέ τό ἀφράτο μάρμαρο γιά νά ξαποστάσει. Τό σπίτι εἶχε ἀπό καιρό παραδοθεῖ σέ μιά συμμορία ἐργολάβων καί στή θέση του ὑψώθηκε μιά πολυκατοικία ἀπ’ τίς πιό φρικαλέες. Τώρα ἑτοιμάζονται νά τήν γκρεμίσουν οἱ γελοῖοι. Ποιός ξέρει τί μεγαλεπήβολο σχέδιο συνέλαβε πάλι τό πονηρό μυαλό τους.
Ἄν γίνει αὐτό, θά παραφυλάγω νύχτα μέρα, ἰδίως ὅταν τό σκάψιμο θά ἔχει φτάσει στά θεμέλια, κι ἴσως μπορέσω νά ἐμποδίσω ἤ τουλάχιστο νά καθυστερήσω τό χτίσιμο τοῦ νέου ἐξαμβλώματος7. Τήν προηγούμενη φορά εἶχε βρεθεῖ ἐκεῖ στά βάθη ἕνα θαυμάσιο ψηφιδωτό, πού ἄρχιζε ἀπ’ τό οἰκόπεδο τοῦ δικοῦ μας σπιτιοῦ καί συνεχιζόταν πρός τό σπίτι τοῦ Κεμάλ. Τό ψηφιδωτό αὐτό οἱ δασκαλεμένοι ἐργάτες τό σκεπάσανε γρήγορα γρήγορα γιά νά μήν τούς σταματήσουν οἱ ἁρμόδιοι. Πάντως, τίς ὧρες πού τό ἔβλεπε τό φῶς τοῦ ἥλιου, γίνονταν διάφορα σχόλια ἀπ’ τήν ἔκθαμβη γειτονιά. Ὅλοι μιλούσανε γιά τήν ὀμορφιά καί τήν παλιά δόξα, μά ἀνάμεσα στά δυνατά λόγια καί τίς φωνές, ἄκουσα μιά γριά νά σιγολέει: «Στό σπίτι αὐτό καθόταν ἕνας μπέης, πού εἶχε μιά κόρη σάν τά κρύα τά νερά. Κυλιόταν κάτω, ὅταν φεύγανε, φιλοῦσε τό κατώφλι. Τέτοιο σπαραγμό δέν ματαεῖδα».

1. τό πλαϊνό σπίτι τοῦ Κεμάλ• πρόκειται για το σπίτι του Κεμάλ Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη, όπου σήμερα στεγάζεται το τουρκικό προξενείο.
2.ντουτιά•ησυκομουριά
3. Ἰσλαχανέ• περιοχή της Θεσσαλονίκης (τουρκ. σωφρονιστήριο)
4.μπαχτσέ•περιβολάκι
6. Μιά ἰταλιάνικη μπόμπα• αναφέρεται στον ελληνο-ιταλικό πόλεμο (1940-1941)

Η δίκη των Εξ και η αναψηλάφησή της

2010-01-17T01:06:00.000-08:00

H Ελληνική ........δίκη της Νυρεμβέργης και η αναψηλάφησή της

Πώς φτάσαμε στη δίκη των έξι και τι ακολούθησε της μεγαλύτερης εθνικής μας καταστροφής;

Μετά τη μικρασιατική καταστροφή, στις 11 Σεπτεμβρίου 1922 εκρήγνυται η επανάσταση που προετοιμαζόταν μήνες πριν, με εστίες τη Μυτιλήνη και τη Χίο και αρχηγούς το Στυλιανό Γονατά και το Νικόλαο Πλαστήρα που συγκεντρώνουν γύρω τους όσους είναι αποφασισμένοι να την φέρουν εις πέρας. Οι δυνάμεις του Γονατά που είχαν ξεκινήσει από τη Μυτιλήνη όσο κι εκείνες του Πλαστήρα από τη Χίο συγκλίνουν καταμεσής στο πέλαγος και η επαναστατημένη αρμάδα ενωμένη κινείται με κατεύθυνση τον Πειραιά για να αποβιβάσει τους 12.000 στρατιώτες που είχε μαζί της. Την επομένη ο Γονατάς που έχει προλάβει να συντάξει μια σύντομη επαναστατική προκήρυξη συναντιέται με τον Πλαστήρα πάνω στο «Λήμνος», όπου καταρτίζουν μια δωδεκαμελή επιτροπή και μια εκτελεστική την οποία εκτός από το όνομα του Γονατά, που ήταν αντιβενιζελικός και αυτό του Πλαστήρα, συμπληρώνει κι εκείνο του Δ. Φωκά, που θεωρούνταν ουδέτερος. Δυο μέρες μετά ο βασιλιάς Κωσταντίνος συναντιέται με τον πρωθυπουργό Τριανταφυλλάκο και αποφασίζουν να στείλουν τον Παπούλα, γενικό διοικητή Θράκης στο Λαύριο με σκοπό να εκμαιεύσει τις προθέσεις της Επαναστατικής Επιτροπής, κυρίως για το κατά πόσο είχαν την πρόθεση να αποδεχτούν κυβέρνηση υπό τον Ιωάννη Μεταξά. Ο Παπούλας αναφέρει στο βασιλιά ότι οι επαναστάτες, όχι μόνο απέρριψαν κάθε ιδέα για κυβέρνηση Μεταξά, αλλά επέμεναν και στην παραίτηση του ιδίου χάριν της πατρίδος. Μετά από έκτακτο υπουργικό συμβούλιο ο Παπούλας έρχεται και πάλι στο Λαύριο, για να ανακοινώσει στους επαναστάτες ότι η κυβέρνηση Τριανταφυλλάκου τελεί ήδη υπό παραίτηση, ενώ εκείνοι παραδίδοντάς του επιστολή υπογεγραμμένη από την Επαναστατική Επιτροπή του ζητούν ξεκάθαρα την παραίτηση του Κωνσταντίνου, γεγονός που συμβαίνει την ίδια ημέρα, στις 14 Σεπτεμβρίου, οπότε και αναλαμβάνει τα καθήκοντα του θρόνου ο διάδοχος Γεώργιος.
Με το ξέσπασμα της επανάστασης οργανώνονται από τους πιο φανατικούς και τα πρώτα σχέδια άμεσης σύλληψης και εκτέλεσης των ηγετών της αντιβενιζελικής παράταξης. Από αυτούς φαίνεται να παρασύρεται και ο Πλαστήρας που ζητά τη με συνοπτικές διαδικασίες εκτέλεσή τους. Το πρωί της 15ης Σεπτεμβρίου γίνονται γνωστές οι προφυλακίσεις των Γούναρη, Στράτου, Πρωτοπαπαδάκη, Θεοτόκη, Γούδα και Στάη, ενώ λίγο αργότερα, στις 11 Οκτωβρίου συλλαμβάνεται ο Μπαλτατζής και ο Χαράλαμπος Βοζίκης, γενικός διευθυντής Θράκης επί κυβερνήσεως Γούναρη. Η επανάσταση επέρριπτε την ευθύνη για την καταστροφή στους «εθνοπροδότες» της Λαϊκής παράταξης συγκαλύπτοντας όπως γράφει ο Γιάννης Ανδρικόπουλος τη χρεωκοπία μιας πολιτικής για την οποία έφεραν ευθύνη. Το ίδιο απόγευμα (15 Σεπτεμβρίου) ο άγγλος πρεσβευτής Λίντλεϊ καλεί στο γραφείο του τους συνταγματάρχες Γονατά και Πλαστήρα, για να πληροφορηθεί τις διαθέσεις τους, καθώς οι φήμες, που κυκλοφορούσαν για τους συλληφθέντες, μιλούσαν για άμεση εκτέλεσή τους. Οι εντυπώσεις που αποκομίζει δεν αφήνουν και πολλά περιθώρια αισιοδοξίας. Ανάλογο είναι το κλίμα και στη διαδήλωση που λαμβάνει χώρα μπροστά από το χώρο της σημερινής Βουλής, στις 9 Οκτωβρίου, όπου οι χιλιάδες συγκεντρωμένοι πρόσφυγες που πλημμυρίζουν την πλατεία Συντάγματος σε μια εκδήλωση με ομιλητές τους Γονατά και Πλαστήρα κραυγάζουν «Θάνατος! Θάνατος!»
Στις 31 Οκτωβρίου 1922 στην αίθουσα συνεδριάσεων της Βουλής αρχίζει η δίκη που κατέληξε στην εκτέλεση των έξι που θεωρήθηκαν βασικοί υπαίτιοι της Μικρασιατικής καταστροφής. Οι κατηγορούμενοι που αποτελούσαν το κυριότερο μέρος της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας της Ελλάδας ήταν οι Γούναρης Δημήτριος, πρώην πρωθυπουργός, Στράτος Νικόλαος, πρώην πρωθυπουργός, Πρωτοπαπαδάκης Πέτρος, πρώην πρωθυπουργός, Μπαλτατζής Γεώργιος, υπουργός Εξωτερικών στις κυβερνήσεις Γούναρη – Πρωτοπαπαδάκη, Θεοτόκης Νικόλαος, υπουργός Στρατιωτικών στην κυβέρνηση Πρωτοπαπαδάκη, Γούδας Μιχαήλ, υποναύαρχος ε.α – υπουργός Εσωτερικών στην κυβέρνηση Γούναρη και Στρατηγός Ξενοφών, υποστράτηγος ε.α – υπουργός Συγκοινωνιών στην κυβέρνηση Γούναρη. Το κατηγορητήριο ανέφερε τα εξής: Από κοινού συμφέροντος κινούμενοι συνώμοσαν και συναπεφάσισαν περί πράξεως εσχάτης προδοσίας και συνεπεχρεώθησαν προς αλλήλους προς ταύτην, ήτοι, διά της διά ποικίλων μέσων συστηματικής εργασίας προς κλονισμόν του ηθικού του εν Ιωνία μαχομένου στρατού, δια της προβεβουλευμένης μεταφοράς μεγάλης δυνάμεως στρατού εκ του Μικρασιατικού μετώπου επί σκοπώ εξασθενήσεως αυτού και άλλων διαφόρων μέσων, ενήργησαν εκ προθέσεως την παράδοσιν εις τον εχθρόν αποθηκών πλήρων πολεμοφοδίων, όπλων, πυροβόλων και παντός άλλου πολεμικού υλικού ανηκόντων εις την επικράτειαν. Μαζί με τους παραπάνω θα δικαζόταν και ο τέως αρχηγός της Στρατιάς Μικράς Ασίας Γεώργιος Χατζηανέστης με την κατηγορία ότι: από 13 μέχρι 23 Αυγούστου 1922, εκουσίως και εκ προθέσεως, παρέδωκεν εις τον εχθρόν μεγάλα τμήματα στρατού κα παρημπόδισε την ανασυνάθροισιν αυτού. Όλοι οι προηγούμενοι εκ προθέσως παρεκίνησαν αυτόν εις την εκτέλεσιν της ανωτέρω αξιοποίνου πράξεως, προστάξαντες και παραγγείλαντες αυτόν και συμβουλεύσαντες αυτόν μετ’απάτης, πειθούς και φορτικότητος...
Οι πρωταγωνιστές της δίκης έκπληκτοι και φοβισμένοι. Άραγε με την ψήφο του ελληνικού λαού δεν εκλέχτηκαν; Με δημοψήφισμα δε φέρανε το βασιλιά από την εξορία; Τη συνθήκη των Σεβρών δεν υπερασπίστηκαν μέχρι τέλους διαπραγματευόμενοι με τους Συμμάχους και, τον πόλεμο, που είχε ξεκινήσει ο Ελευθέριος Βενιζέλος για τη Μεγάλη Ιδέα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών, δε συνέχισαν διευρύνοντας μάλιστα αυτό το όραμα και φτάνοντας μέχρι την κόκκινη μηλιά; Μήπως δεν αγωνίστηκαν για τα συμφέροντα των Συμμάχων; Γιατί έφταιγαν αυτοί, αν τα συμφέροντα των Συμμάχων άλλαξαν; Γιατί να κατηγορούνται αυτοί ως προδότες; Πολλά τα ερωτήματα, μα ακόμα περισσότερα τα στοιχεία, που, όπως φαίνεται, εθνικοί λόγοι επέβαλαν να αποκρύψουν, ώστε να μην εκτεθεί ο βρετανικός παράγοντας για το ρόλο που έπαιξε καθ’όλη τη διάρκεια της διακυβέρνησής τους. Η ελπίδα μιας επέμβασης από μέρους των Εγγλέζων δεν τελεσφορεί. Ο βρετανός πρεσβευτής στην Αθήνα Λίντλεϊ προσπαθώντας να σώσει τους έξι από το εκτελεστικό απόσπασμα ακόμα και την τελευταία στιγμή, επισκέπτεται ο ίδιος τον Πλαστήρα εφιστώντας του την προσοχή για τις δυσάρεστες συνέπειες που θα προκύψουν από την εκτέλεση της θανατικής ποινής. Η απάντηση του Πλαστήρα, όταν ο πρεσβευτής αρνείται να ικανοποιήσει το αίτημά του για στήριξη της Αγγλίας στην παραμονή της Ελλάδας στη Θράκη, είναι πως οι κατάδικοι είναι θύματα της Αγγλίας.
Ένα από τα χαρακτηριστικά της δίκης είναι ότι σε βάρος των κατηγορουμένων έχουν κληθεί να καταθέσουν και πολλοί αντιβενιζελικοί μάρτυρες με ιδιαίτερα επιβαρυντικές μάλιστα καταθέσεις, που οι περισσότεροι από αυτούς θα αναθεωρήσουν, όταν, όμως, θα είναι πολύ αργά. Περισσότερο μετριοπαθείς παρουσιάζονται οι Γ.Δ. Ράλλης, Φωκίων Νέγρης, Κ. Ζαβιτσιάνος και Κ. Δεμερτζής οι οποίοι αποκλείουν και διαχωρίζουν τις όποιες ευθύνες των κατηγορουμένων από το δόλο, που και οι ίδιοι οι μάρτυρες προσπαθούν να αποσείσουν με κορυφαίο απολογητή το Δημήτριο Γούναρη που υπογραμμίζει στην απολογία του ότι εάν ηθέλομεν την εγκατάλειψιν του Μικρασιατικού εδάφους ηδυνάμεθα να διατάξωμεν την εκκένωσιν της Μ. Ασίας αφ’ης ανελάβομεν την αρχήν και κατόπιν επί ολόκληρον διετίαν, και πράξωμεν τούτο ως απόφασιν πολιτικήν στηριζομένην επί της αδυναμίας της Ελλάδος να διεξαγάγη αποτελεσματικώς την Μικρασιατικήν επιχείρησιν.
Τί συμβαίνει όμως έξω από την αίθουσα της Βουλής; Η προσφυγιά που εξακολουθεί να έρχεται στην Ελλάδα καταδιωγμένη κουρνιάζει όπου βρει∙ στην Αθήνα, στον Πειραιά, στην ύπαιθρο. Απελπισμένη και απεγνωσμένη βαδίζει προς το πουθενά καθώς οι δουλειές είναι λίγες και τα μεροκάματα ανίκανα να αντιμετωπίσουν το κρύο, την πείνα και τις αρρώστιες αυτού του πρώτου χειμώνα. Ανάθεμα αν ήξεραν όλοι αυτοί τα πώς και τα γιατί, αν έμαθαν ποτέ τα τεχνάσματα των συμμάχων ή για τη μεγάλη ιδέα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών. Το κράτος και οι αρμόδιες υπηρεσίες αποδεικνύονται απροετοίμαστες να επιληφθούν των πολλαπλών προβλημάτων υγείας που προκαλεί ο τύφος, η μηνιγγίτιδα, η ευλογιά, η δυσεντερία και η χολέρα.
Εν ονόματι του Βασιλέως των Ελλήνων Γεωργίου Β΄ - τι ειρωνεία πράγματι, όπως γράφει και ο Στάθης Πρωταίος, οι στυλοβάτες του θρόνου να καταδικάζονται και να εκτελούνται εν ονόματι του Βασιλιά, τον οποίο στήριξαν θυσιάζοντας τα εθνικά συμφέροντα και, ενώ μάλιστα αρνούμενος να υπογράψει το σχετικό διάταγμα ο γιος του Γεώργιος, που προσωρινά βρισκόταν στο θρόνο, θα μπορούσε να ματαιώσει την εκτέλεση με κίνδυνο βέβαια να εκδιωχθεί και να εγκατασταθεί αβασίλευτη δημοκρατία - η απόφαση της καταδίκης σε θάνατο των κατηγορουμένων, όπως κι εκείνη της σε ισόβια δεσμά των Γούδα Μιχαήλ και Στρατηγού Ξενοφών μετά από διαδικασίες 14 ημερών, ανακοινώνεται στις 15 Νοεμβρίου. Τα Χρονικά της ίδιας μέρας γράφουν : Η Ελλάς διέρχεται στιγμάς κρισίμους. Υπέστη συμφοράς μεγάλας. Ολιγώτερον όμως φοβερόν θα είναι το μέλλον εάν ο Λαός αντιληφθή που έγκειται η σωτηρία, εάν αναβλέψη, εάν αποφασίση να απαλλαγή του Παλαιοκομματισμού, τόσον του Βενιζελικού, όσον και του Αντιβενιζελικού. Η απολύτρωσις αύτη θα φέρη την αναγέννησιν, θ’ απαλλάξη το Έθνος μιας πληγής η οποία ηλάττωνε την ζωτικότητά του και εδημιούργει κίνδυνον δια την ύπαρξίν του. Ευελπιστούμεν. Πολλά υπέφερεν ο Λαός από τας δύο μερίδας αίτινες εκυβέρνησαν την χώραν. Τας εγνώρισε και εδιδάχθη πολλά. Οι δρόμοι τους οποίους ηκολούθησεν έως τώρα, εξαπατηθείς, τον έφεραν εις το χείλος της αβύσσου. Δεν θα θελήση να τας ακολουθήση εις το μέλλον.
Την επομένη της εκτέλεσης στις 16 Νοεμβρίου, η εφημερίδα Πατρίς που πρόσκειται στη φιλελεύθερη πλευρά αναφέρει για την καταδικαστική απόφαση και τη δίκη των έξι: οι ένοχοι της εθνικής συντριβής κατεδικάσθησαν και ετυφεκίσθησαν χθες....... ο θάνατος υπήρξε και δι’αυτούς ακόμη τους ιδίους ένας εξιλασμός. Το Έθνος σήμερον και η ιστορία αύριον, αν δεν θελήσουν να τους παραδώσουν εις την λήθην, θα τους κρίνουν πάντως επιεικέστερον επί τη βάσει του αιματηρού αυτού τίτλου. Στη Λωζάνη ο ανταποκριτής της Ματέν ζητάει τη γνώμη του Βενιζέλου για την εκτέλεση των έξι. Στις δηλώσεις του ο πρώην Έλληνας πρωθυπουργός φέρεται να είπε: Η δίκη των Αθηνών δεν είχε την εμφάνισιν της παρανομίας την οποία θέλετε να της αποδώσετε. Η επ’ακροατηρίω συζήτησις εξελίχθη κανονικώς, η συζήτησις δε αύτη ήτο επιβαρυντικώτατη διά τον Γούναρην και τους άλλους κατηγορουμένους. Στην επισήμανση του ανταποκριτή πως σύμφωνα με την κοινή γνώμη οι κατηγορίες δεν ήταν επαρκείς για μια καταδίκη σε θάνατο αφού σε όλες τις χώρες και σε όλες τις εποχές οι στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν πολιτικούς σκοπούς, ο Βενιζέλος απαντά ως εξής: Δεν είναι ακριβές ότι η απόφασις, ως θέλετε να την παραστήσετε, ήτο μία πολιτική εκδίκησις, αλλά μία τιμωρία ήτις επεβλήθη εις τους κυβερνήσαντας την Ελλάδα, τους προκαλέσαντας την ήτταν δια να σώσουν την καμαρίλαν.
Ογδόντα οκτώ χρόνια μετά μπορούμε να αναγνωρίσουμε ότι η δίκη των έξι ήταν μια δίκη παρωδία, αποτέλεσμα του φανατισμού ανάμεσα στις δύο μεγάλες παρατάξεις που είχαν επιβάλει το διχασμό, την κυριαρχία των πολιτικών παθών και τον κανιβαλισμό. Μια δίκη στην οποία οι ηγέτες της μιας πολιτικής παράταξης κλήθηκαν να πληρώσουν για λάθη που είχε κάνει και η άλλη. Έίναι εξάλλου άξια απορίας η πίστη του Ελευθερίου Βενιζέλου πως θα μπορούσε να δημιουργήσει την Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών ανασυγκροτώντας μια νέα βυζαντινή αυτοκρατορία χωρίς προηγουμένως να έχει επιτύχει την ενότητα και την ομοψυχία του ελληνικού λαού.
Το ερώτημα για το αν οι έξι εκτελεσθέντες ήταν ένοχοι προδοσίας έρχεται και πάλι στην επικαιρότητα με αφορμή την αίτηση για αναψηλάφηση της Δίκης των Εξ από τον Μιχαήλ Πρωτοπαπαδάκη, εγγονό του Πέτρου Πρωτοπαπαδάκη, που προσφεύγοντας στον Άρειο Πάγο ζητά την αποκατάσταση του ονόματός του και την ακύρωση της απόφασης του στρατοδικείου. Στο σύνολό τους τα προσφυγικά σωματεία και οι σύλλογοι εκφράζουν τη διαμαρτυρία τους για την αναψηλάφηση της δίκης των έξι επισημαίνοντας το άστοχο της διαδικασίας, καθώς πρόκειται για δίκη με πολιτικό και όχι ποινικό χαρακτήρα. Η προσπάθεια για αναψηλάφηση της δίκης των έξι, υποστηρίζει ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Προσφυγικών Σωματείων Ελλάδας κος Θανάσης Λαγουδήμος, έχει μια νομική και μια ιστορική διάσταση. Η διαδικασία αναψηλάφησης δεν εμποδίζεται ακόμα και μετά την παρέλευση τόσων δεκαετιών, αν οι κληρονόμοι του καταδικασθέντος, που επιδιώκουν την αποκατάσταση της μνήμης του, προσκομίσουν νέα στοιχεία, κάτι για το οποίο στην προκειμένη περίπτωση δε γίνεται λόγος. Χωρίς νέα αποδεικτικά στοιχεία, όμως, δε θα μπορούσε να διαλευκανθεί ο βαθμός αμέλειας ή η δυνατότητα πρόβλεψης των αποτελεσμάτων συγκεκριμένων στρατιωτικών ενεργειών, οι δε σύγχρονοι ιστορικοί, δημοσιογράφοι ή στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες, αγέννητοι κατά τη στιγμή των κρινομένων γεγονότων, είναι εξ ορισμού αναρμόδιοι να καταθέσουν τη δευτερογενή επιστημονική γνώση τους ως υποκατάστατα ζώντων μαρτύρων. Κλείνοντας, επισημαίνει πως ως απόγονοι των θυμάτων της Γενοκτονίας που συνέβη στη Μικρά Ασία, τον Πόντο και την Ανατολική Θράκη θεωρούμε ιταμή και απαράδεκτη πρόκληση στη μνήμη των χιλιάδων νεκρών την επιχειρούμενη, μέσω δίκης, αθώωση των υπευθύνων της μεγαλύτερης καταστροφής, που υπέστη ποτέ το ελληνικό έθνος και καλεί την ολομέλεια του Αρείου Πάγου να απορρίψει κάθε εισήγηση για αναψηλάφηση της Δίκης υπογραμμίζοντας πως καθε παρόμοια διαδικασία βρίσκει αντίθετα τα προσφυγικά σωματεία, που δηλώνουν αποφασισμένα να προστατεύσουν τη μνήμη των προγόνων τους.
Η απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου αναμένεται να ανακοινωθεί σε λίγες εβδομάδες. Θα είναι ωστόσο αυτή που θα σταθεί αντικειμενικά και αμερόληπτα απέναντι στην αλήθεια και την ιστορία και θα μας πει επιτέλους, χωρίς πολιτικές σκοπιμότητες, ποιος ευθύνεται για τον ξεριζωμό του ελληνισμού μετά από 2.800 χρόνια, για τις 2.400 εγκαταλελειμμένες ελληνικές πόλεις και χωριά, για τους 1.250.000 νεκρούς, για τους ατέλειωτους πρόσφυγες και για τις 302.000.000 χρυσές λίρες που χάθηκαν; Έχει άραγε η ελληνική πολιτεία το θάρρος να αντικρίσει και να κατονομάσει στο σύνολό τους τους έξωθεν και έσωθεν αληθινά υπευθύνους της μικρασιατικής καταστροφής και να αποδώσει τα του καίσαρος τω καίσαρι ή θα εξακολουθήσει να πλάθει θρύλους για εθνάρχες και μεσσίες αποσείοντας τις ευθύνες ακόμα και από αυτούς στους οποίους αποδόθηκαν, αρνούμενη παράλληλα να σταθεί δυναμικά στο πλευρό του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Ομογένειας, διεκδικώντας περιουσίες και δικαιώματα που καταπατώνται, και σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, από το τουρκικό δημόσιο; Ίδωμεν!

Βιβλιογραφία
Δακρυσμένη Μικρασία, Τζανακάρης Βασίλης, Μεταίχμιο

Πολιτιστικός Σύλλογος Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ - Εκδηλώσεις

2009-04-20T09:29:00.000-07:00

Ματαιώνεται ο Αποκριάτικος Χορός λόγω πένθους

Το Διοικητικό Συμβούλιο του Πολιτιστικού Συλλόγου Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ συμπαραστεκόμενο στο βαρύτατο πένθος της οικογένειας – μέλους του, κυρίου Παρασκευά Μαυρίδη, μετά τον άδικο και πρόωρο χαμό του εγγονού τους αποφάσισε:

σεβόμενο την επιθυμία της οικογένειας να προσφέρει αντί στεφάνου ένα χρηματικό ποσό στο Πνευματικό Κέντρο του Ιερού Ναού του Αγίου Αποστόλου Ανδρέα, ώστε να ενισχυθεί το επισιτιστικό έργο του Πνευματικού Κέντρου προς οικογένειες που αντιμετωπίζουν πρόβλημα επιβίωσης
να ματαιώσει τον προγραμματισμένο για τις 17 Φεβρουαρίου αποκριάτικο χορό
να κοινοποιήσει το παραπάνω ψήφισμα στα μέλη του.

Θεωρώντας ότι η συμπάθεια και η συμπόνια πρέπει να κυριαρχεί μεταξύ των μελών ενός συλλόγου μετά από ένα τραγικό γεγονός, όπως είναι η απώλεια ενός νέου ανθρώπου, είμαστε βέβαιοι ότι η παραπάνω απόφαση βρίσκει σύμφωνα όλα τα μέλη μας.

Το Δ.Σ

του Πολιτιστικού Συλλόγου Λαυρίου

Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ

σας προσκαλεί σ’ένα αποκριάτικο γλέντι στις 17.2.2012,

ημέρα Παρασκευή και ώρα 9:00 μ.μ

στο εξοχικό κέντρο «Συρτάκι» (Βαλλή).

Μαζί μας θα είναι το μουσικό συγκρότημα «Επτάλοφος» με παραδοσιακή μουσική της Πόλης, της Μικράς Ασίας και του Αιγαίου.

Τιμή Πρόσκλησης 20€

Για πληροφορίες και κρατήσεις θέσεων μπορείτε να επικοινωνείτε στο τηλέφωνο 22920 23114 μέχρι 14 Φεβρουαρίου 2012

Κοπή Πρωτοχρονιάτικης Πίτας

από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Λαυρίου

Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ

Την Κυριακή 8 Ιανουαρίου 2012 ο Πολιτιστικός Σύλλογος Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ έκοψε την πρωτοχρονιάτικη πίτα του στο χώρο του Παλαιού Μηχανουργείου της πόλης παρουσία των μελών του και πλήθους κόσμου.

Η εκδήλωση ξεκίνησε με χαιρετισμό του προέδρου κυρίου Μίμη Δεληγιάννη, ο οποίος, αφού ευχήθηκε σε όλους Καλή Χρονιά, παρουσίασε το νέο εκλεγμένο Δ.Σ επισημαίνοντας, παράλληλα, με το πολιτιστικό και το κοινωνικό έργο του συλλόγου.

Σύντομο χαιρετισμό απηύθυναν ο Δήμαρχος Λαυρεωτικής, κύριος Κων/νος Λεβαντής, όπως, επίσης, και ο Πρόεδρος του Νομικού Προσώπου «Θορικός», κύριος Εμμανουήλ Μπίστας.

Στη συνέχεια, ο πρόεδρος, κύριος Μίμης Δεληγιάννης κάλεσε τον Πανοσιολογιότατο πατέρα Κωνσταντίνο Συρίγο να κόψει την πίτα ο οποίος την ευλόγησε ψάλλοντας με τα παιδιά της Νεανικής Μαθητικής Χορωδίας του Πνευματικού Κέντρου του Ιερού Ναού Αγίου Αποστόλου Ανδρέα. Τυχερή της χρονιάς αναδείχτηκε με κλήρωση μεταξύ των παρόντων μελών η κυρία Μπράχου Μαρία που κέρδισε ένα κωνσταντινάτο φλουρί.

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο Πανοσιολογιότατος Αρχιμανδρίτης πατήρ Κωνσταντίνος Συρίγος, ο Δήμαρχος Λαυρεωτικής, κύριος Κων/νος Λεβαντής, ο Πρόεδρος του Νομικού Προσώπου «Θορικός», κύριος Εμμανουήλ Μπίστας, ο Αντιδήμαρχος Λαυρεωτικής, κύριος Κυριάκος Κατσουνάκης, ο Δημοτικός Σύμβουλος, κύριος Γιώργος Πολύζος, ο Αντιπρόεδρος του Τοπικού Δημοτικού Συμβουλίου, κύριος Αλέξανδρος Ματιάς, η Γραμματέας του Συνδέσμου Μικρασιατών-Κωνσταντινουπολιτών Χαλανδρίου «Ρίζες», κυρία Μαρία Γεωργούλια, ο Γραμματέας της Ένωσης Μικρασιατών Θήβας και Διαχειριστής του Δικτύου Ενημέρωσης Μικρασιατών, κύριος Δημήτρης Παντέλας, η Πρόεδρος της Ένωσης Θηραίων Αττικής, κυρία Ευαγγελία Ξαγοράρη, ο Πρόεδρος του Εξωραϊστικού Συλλόγου Μαρκατίου, κύριος Αθανάσιος Σταυρίδης, ο Πρόεδρος του Πανθεσσαλικού Συλλόγου, κύριος Παύλος Γιαννάκος, ο Πρόεδρος του Συλλόγου Κρητών, κύριος Γιώργος Ζωπιάκης, ο Γραμματέας του Συλλόγου Ποντίων, κύριος Δημήτρης Σιαμίδης, ο κύριος Δημήτρης Τσίτουρας από το Σύλλογο Πελοποννησίων, ο κύριος Νικόλαος Κούτας από το Σύλλογο Ηπειρωτών, ο Πρόεδρος του Σωματείου Συνταξιούχων Ι.Κ.Α Λαυρίου, κύριος Κων/νος Κιρκίνης, ο κύριος Ηρακλής Κατσάρος από τον Κυνηγετικό Σύλλογο και ο κύριος Γιώργος Ρούσσος από τον Εκδρομικό Όμιλο.

Το Δ.Σ ευχαριστεί από καρδιάς τις κυρίες - μέλη του συλλόγου που εντυπωσίασαν όλους τους καλεσμένους με τα υπέροχα γλυκά και εδέσματα που είχαν ετοιμάσει, όσους παρευρέθησαν και μας τίμησαν με την παρουσία τους και εύχεται σε όλους Καλή Χρονιά με Υγεία και Αγάπη.

Το Δ.Σ του Πολιτιστικού Συλλόγου Λαυρίου

Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ

σας εύχεται Καλές Γιορτές

και

σας προσκαλεί στην κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας του

που θα πραγματοποιηθεί στο χώρο του Παλαιού Μηχανουργείου την Κυριακή 8 Ιανουαρίου 2012 και ώρα 6:30 μ.μ.

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ πραγματοποίησε για τρίτη συνεχή χρονιά από την ίδρυσή του εκδηλώσεις μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το Τουρκικό Κράτος. Οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν στις 14 Σεπτεμβρίου, ημέρα εθνικής μνήμης σύμφωνα με το Ν. 2645/98 και ολοκληρώθηκαν στις 18 Σεπτεμβρίου. Στις 14 Σεπτεμβρίου στον Ιερό Ναό Του Αγίου Ανδρέα, μετά τη θεία Λειτουργία, τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση υπέρ αναπαύσεως των ψυχών όσων μαρτύρησαν κατά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ενώ ακολούθησε ομιλία για τη Γενοκτονία των Ελλήνων της καθ’ ημάς Ανατολής από τη Γενική Γραμματέα του συλλόγου Τριανταφυλλιά Μήτρου. Οι εκδηλώσεις συνεχίστηκαν στις 17 Σεπτεμβρίου στο χώρο του Παλαιού Μηχανουργείου, όπου, μετά από το χαιρετισμό του Προέδρου Παναγιώτη Μούτση, ακολούθησε ομιλία από το Γενικό Γραμματέα της Ενώσεως Σμυρναίων, κύριο Νίκο Βικέτο με θέμα: «Τρεις μαρτυρίες για το μαρτύριο του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης». Την ίδια ημέρα η Νεανική Μαθητική Χορωδία του Πνευματικού Κέντρου του Ιερού Ναού Αγίου Αποστόλου Ανδρέα Λαυρίου αποτελούμενη από τους Βαττή Χρήστο, Γερασιμίδη Κων/νο, Δουκέρη Χρήστο και Λάρδη Κων/νο έψαλε ύμνους αφιερωμένους στον Άγιο Χρυσόστομο Σμύρνης.

Οι εκδηλώσεις ολοκληρώθηκαν στις 18 Σεπτεμβρίου στον ίδιο χώρο με την προβολή του ιστορικού ντοκιμαντέρ «Γράμματα χωρίς Παραλήπτη», ενώ η Μουσική Σχολή της Άννας Τεμπερεκίδη με τους Σαλβατόρε Μπέτση, Άννα Τεμπερεκίδη, Γιώργο Γκουλιώνη, Δημήτρη Πρέκα, Στέργιο Πουλιέζο, Σπυριδούλα Παπαθεοδώρου, Δήμητρα Ζησιμοπούλου και Εύα Ράπτη πλαισίωσε μουσικά τη βραδιά.

Τις εκδηλώσεις μνήμης τίμησαν με την παρουσία τους ο Πρόεδρος του Συλλόγου Μακεδόνων, κύριος Τζώγας Γεώργιος, ο Πρόεδρος του Συλλόγου Θεσσαλών, κύριος Γιαννακός Παύλος, η Πρόεδρος της Ένωσης Θηραίων, κυρία Ευαγγελία Ξαγοράρη, ο Πρόεδρος του Σωματείου Συνταξιούχων ΙΚΑ Λαυρίου, κύριος Κιρκίνης, ο Πρόεδρος του Συλλόγου Εθελοντισμού «Δίανθος», κύριος Νίκος Βαφειάδης, ο Γενικός Γραμματέας του Συλλόγου Εθελοντισμού «Δίανθος», κύριος Κορακιανίτης, η Πρόεδρος του Συλλόγου Θεσσαλών Μεσογείων, κυρία Ματίνα Πανταζή, η Έφορος του Συλλόγου Ποντίων, κυρία Ειρήνη Παπαδοπούλου, ο Πρόεδρος του Συλλόγου Κρητών, κύριος Γιώργος Ζωπιάκης, η Πρόεδρος του Συλλόγου Πελοποννησίων, κυρία Βουτσινά, η κυρία Κουμπλή Μαρία από το Εργατικό Κέντρο Λαυρίου, ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Φιλίας και Αλληλεγγύης των Λαών, κύριος Σωτήρης Σκουλικαρίτης και ο Πρόεδρος του Συλλόγου Μικρασιατών Νέας Ερυθραίας, κύριος Μαρτάκης Κυριάκος.

Το Διοικητικό Συμβούλιο του συλλόγου ευχαριστεί από καρδιάς όλους όσους βοήθησαν στην πραγματοποίηση του τριημέρου εκδηλώσεων μνήμης, όπως, επίσης, και όλους εκείνους που τίμησαν με την παρουσία τους τη μνήμη των θυμάτων της μικρασιατικής καταστροφής και των μικρασιατών προσφύγων.

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Λαυρίου «Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ» σας προσκαλεί στις εκδηλώσεις μνήμης που θα πραγματοποιηθούν στις 14, 17 & 18 Σεπτεμβρίου 2011.

Πρόγραμμα

14 Σεπτεμβρίου 2011, ημέρα Τετάρτη: Στον Ιερό Ναό Του Αγίου Ανδρέα, μετά τη θεία Λειτουργία, θα τελεστεί επιμνημόσυνη δέηση υπέρ αναπαύσεως των ψυχών όσων μαρτύρησαν κατά τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Θα ακολουθήσει ομιλία για τη Γενοκτονία των Ελλήνων της καθ’ ημάς Ανατολής και στη συνέχεια κέρασμα στο Πνευματικό Κέντρο του Αγίου Ανδρέα.

17 Σεπτεμβρίου 2011, ημέρα Σάββατο και ώρα 7:30μ.μ: Στο χώρο του Παλαιού Μηχανουργείου θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση αφιερωμένη στον Άγιο Χρυσόστομο Σμύρνης με θέμα: «Τρεις μαρτυρίες για το μαρτύριο του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης»

Ομιλητής: Νίκος Βικέτος, Γενικός Γραμματέας Ενώσεως Σμυρναίων

Την ίδια μέρα η Νεανική Μαθητική Χορωδία του Πνευματικού Κέντρου του Ιερού Ναού Αγίου Αποστόλου Ανδρέα Λαυρίου θα ψάλλει ύμνους αφιερωμένους στον Άγιο Χρυσόστομο Σμύρνης.

18 Σεπτεμβρίου 2011, ημέρα Κυριακή και ώρα 7:30μ.μ: Στο χώρο του Παλαιού Μηχανουργείου θα προβληθεί το ιστορικό ντοκιμαντέρ «Γράμματα χωρίς Παραλήπτη» βασισμένο στο βιβλίο «Χρονικό των Δέκα Ημερών» της Αγάπης Μολυβιάτη Βενέζη.

Την εκδήλωση θα πλαισιώσει αφιλοκερδώς η Μουσική Σχολή της Άννας Τεμπερεκίδη.

Πιάνο: Σαλβατόρε Μπέτση

Κιθάρα: Άννα Τεμπερεκίδη

Γιώργος Γκουλιώνης

Μπουζούκι: Δημήτρης Πρέκας

Ακορντεόν: Στέργιος Πουλιέζος

Φωνή: Σπυριδούλα Παπαθεοδώρου

Δήμητρα Ζησιμοπούλου

Θα ακουστούν τα τραγούδια:

- Το μινόρε της Αυγής

- Στο ‘πα και στο ξαναλέω

- Σ’αγαπώ γιατί είσαι ωραία

- Έχε γεια Παναγιά

- Δε σε θέλω πια

- Είμαι ερωτευμένος με τα μάτια σου

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Λαυρίου «Η Μικρασία» και δεκάδες πολίτες, βρέθηκαν τη Παρασκευή 24/06/11 το βράδυ στη δεξαμενή του Αγίου Ανδρέα, για να
αναβιώσουν το παραδοσιακό έθιμο του Κλήδωνα και τις φωτιές του Άι Γιάννη.
Το πρόγραμμα περιλάμβανε παραδοσιακούς χορούς, από τον Χορευτικό Ομιλο Αναβύσσου, σπιτικά φαγητά και γλυκίσματα, άφθονο κρασί και βέβαια πονηρά ποιηματάκια, κάψιμο των μαγιάτικων στεφανιών και μικρά παιδιά που πηδούσαν γελώντας πάνω απο τη φωτιά.

O Πολιτιστικός Σύλλογος Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ

σας προσκαλεί στις 24 Ιουνίου, ημέρα Παρασκευή και ώρα 20:30 να αναβιώσουμε μαζί το παραδοσιακό έθιμο του Κλήδονα και τις φωτιές του Αϊ Γιάννη στη δεξαμενή του Αγίου Ανδρέα στο συνοικισμό.

· Ελάτε να γευθείτε τα παραδοσιακά αλίπαστα των Κουταλιανών και να διασκεδάσετε με μικρασιάτικη μουσική και χορούς! Κοντά μας θα έχουμε το Χορευτικό Όμιλο Αναβύσσου!

· Παραμονή του Αϊ Γιάννη θα περάσουμε από τα σπίτια του συνοικισμού, για να μαζέψουμε τα ριζικάρια!

· Μην ξεχάσετε να φέρετε τα μαγιάτικα στεφάνια σας για προσάναμμα!

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Λαυρίου
Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ

σας προσκαλεί να παρακολουθήσετε

την Κυριακή 15 Μαΐου τη θεατρική παράσταση «Λωξάντρα» της Μαρίας Ιορδανίδου που ανεβαίνει στο «ΘΕΑΤΡΟΝ» του «Ελληνικού Κόσμου» από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος σε συνεργασία με το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού.

Τιμή εισιτηρίου 20 € (συμπεριλαμβάνεται και η μεταφορά με το πούλμαν)

Αναχώρηση μπροστά από το θερινό κινηματογράφο στις 16:00.

Για πληροφορίες και δηλώσεις συμμετοχής στο τηλέφωνο 2292023114 (πρωινές ώρες)

Λίγα λόγια για την υπόθεση του έργου

Το έργο αφηγείται την ιστορία της κοκόνας Λωξάντρας, μιας λαϊκής γυναίκας,

εξαιρετικά δυναμικής, που ηγείται πρόσχαρα, στοργικά και ακούραστα μιας πολυμελούς μεσοαστικής ελληνικής οικογένειας της Πόλης στα τέλη του 19^ου και στις αρχές του 20^ου αιώνα. Ενώ γύρω της στοβιλίζονται πολυάριθμα συγγενικά της πρόσωπα, φίλοι, γείτονες, η Παναγία η Μπαλουκλιώτισσα, παραπαίδια, λαϊκοί Τούρκοι, χανούμισσες, ο πασάς της γειτονιάς και εκτυλίσσονται σημαντικά ιστορικά γεγονότα, η Λωξάντρα φανερώνεται δυναμική και ακατάβλητη, έτοιμη να αντιμετωπίσει όλες τις αντιξοότητες της ζωής, με τη σοφία του ενστίκτου αλλά και την ωριμότητα της εμπειρίας γενεών και με έμβλημά της τη φράση: «Τίς εστί πλούσιος; Ο εν τω ολίγω αναπαυόμενος». Ένας ύμνος προς τη ζωή.

Γιατί η Λωξάντρα; Γιατί τώρα μέσα στην κρίση και στις «σταυροφορίες» των αγορών; Γιατί απλώς μας συγκινεί. Γιατί μας θυμίζει πράγματα που αφήσαμε πίσω ως οπισθοδρομικά∙ χαμένα πρότυπα, οικογένεια, φαγητό, συγκέντρωση γύρω από το τραπέζι!

Παρουσίαση του βιβλίου «Τα βαπόρια της σκουριάς και του έρωτα» από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ

Η σημερινή εκδήλωση προέκυψε από μια πρόταση που είχε γίνει στο σύλλογό μας, καταρχήν, από τον κύριο Φαίδωνα Παπαθεοδώρου και, έπειτα, και από την κυρία Δέσποινα Στυλιανίδου με αφορμή τους ισχυρούς δεσμούς που συνδέουν το Λαύριο τόσο με την Μπάλια της Μικράς Ασίας, περιοχή στην οποία από τα τέλη του δεκάτου ενάτου αιώνα είχε αναπτυχθεί μεταλλευτική και μεταλλουργική δραστηριότητα με συμμετοχή, μάλιστα, από το 1882 της Ελληνικής Εταιρείας των Μεταλλουργείων Λαυρείου με ποσοστό 40%, όσο και με το Στρατώνι Χαλκιδικής, όπου μετοίκησαν μετά τη μικρασιατική καταστροφή οι πρόσφυγες από την Μπάλια και όπου εκτυλίσσεται και το μεγαλύτερο μέρος των ιστοριών του βιβλίου της κυρίας Στυλιανίδου με τίτλο «Τα βαπόρια της σκουριάς και του έρωτα» στο οποίο θα αναφερθώ αναλυτικότερα παρακάτω.

Προηγουμένως, θα ήθελα να κάνω μια σύντομη εισαγωγή στο χώρο στον οποίο βρισκόμαστε, καθώς έχει άμεση σχέση με το περιεχόμενο του βιβλίου της κυρίας Στυλιανίδου και θα ήταν σημαντικό να γνωρίσουν και όσοι καλεσμένοι μας από την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη ή την περιοχή της Χαλκιδικής παρευρίσκονται σήμερα στην αίθουσα αυτή. Το πολύ οικείο, λοιπόν, σε εμάς τους Λαυριώτες Μηχανουργείο, χαρακτηριστικό, μάλιστα, παράδειγμα της βιομηχανικής αρχιτεκτονικής του τόπου, είναι ένα από τα κτίρια της Ελληνικής Εταιρείας ή της Εταιρείας των Μεταλλουργείων Λαυρείου που αγόρασε το 1873 ο εκπρόσωπος της τράπεζας Κωνσταντινουπόλεως, Ανδρέας Συγγρός, από την Ιταλογαλλική εταιρεία που ίδρυσε ο Ιωάννης Σερπιέρη το 1864. Είναι ιδιαίτερη χαρά, λοιπόν, για μας σήμερα να σας υποδεχόμαστε, κυρία Στυλιανίδου και κύριε Παπαθεοδώρου, σ’αυτόν το χώρο που είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την πατρίδα των γονιών σας, την Μπάλια της Μικράς Ασίας.

Το βιβλίο της κυρίας Στυλιανίδου που αποτελεί και το επίκεντρο της σημερινής εκδήλωσης, όπως προείπα, λαμβάνει χώρα κατά κύριο λόγο στο Στρατώνι Χαλκιδικής και παρουσιάζει τις ιστορίες τεσσάρων ζευγαριών οι ζωές των οποίων είναι άμεσα συνυφασμένες με τη μεταλλευτική δραστηριότητα της περιοχής. Χαρακτηριστικό της περιοχής του Στρατωνίου και στοιχείο που αναδεικνύεται και μέσα από το βιβλίο είναι ο αριθμός των ανθρώπων που μετοικούν σ’αυτό από διάφορες περιοχές της χώρας μας και όχι μόνο, κυρίως για βιοτικούς ή εργασιακούς λόγους, προκειμένου να βελτιώσουν τις συνθήκες διαβίωσής τους και να περιορίσουν την ανέχεια μέσα στην οποία ζούσαν. Έτσι, λοιπόν, και στο Στρατώνι, σαν ένα άλλο Λαύριο, συγκεντρώνονται άνθρωποι από την Κρήτη, τη Σαντορίνη, τη Σκύρο και αργότερα τη Μικρά Ασία, αλλά και από χώρες της Ευρώπης, όπως είναι η Γαλλία και η Ιταλία, μεταφέροντας ο καθένας από αυτούς τη δική του κουλτούρα και δίνοντας με τον τρόπο αυτό έναν άλλο αέρα και μια κοσμοπολίτικη πνοή στις συνήθειες και τη ζωή των ανθρώπων εν συγκρίσει με τις αντιλήψεις και την ατμόσφαιρα μιας ευρύτερης τοπικιστικής κοινωνίας.

Μέσα από το συγκεκριμένο βιβλίο και τις ιστορίες των ζευγαριών, που χρονικά η μια διαδέχεται την άλλη, με αφετηρία την τελευταία δεκαετία του δεκάτου ενάτου αιώνα και φτάνοντας μέχρι και τα χρόνια της μεταπολίτευσης, παρακολουθούμε όλη τη νεώτερη ιστορία της Ελλάδας. Μικρασιατική Καταστροφή, Δικτατορία Μεταξά, Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, Κατοχή, Εθνική Αντίσταση και Εμφύλιος Πόλεμος ξεδιπλώνονται μπροστά μας μέσα από τη σκληρή καθημερινότητα, το μόχθο, τις ελπίδες, τα όνειρα, τους φόβους και τις οδυνηρές αναμνήσεις όχι μόνο των πρωταγωνιστών, αλλά και των άλλων προσώπων που πλαισιώνουν τους βασικούς ήρωες.

Οι άνθρωποι του βιβλίου είναι οι ήρωες της δικής μας ζωής, οι πρωταγωνιστές της δικής μας οικογενειακής ιστορίας. Πρόσωπα αυθεντικά, χαρακτήρες γνήσιοι, άνθρωποι του μεροκάματου που, καθώς αγωνίζονται να επιβιώσουν μαζί με τις οικογένειές τους, οδηγούνται στην εσωτερική μετανάστευση εγκαταλείποντας τις ιδιαίτερες πατρίδες τους ή που, υπό την απειλή της φωτιάς και του τούρκικου μαχαιριού, κυνηγημένοι από την ανάγκη να σώσουν τη ζωή και την τιμή τους, επιλέγουν να ζήσουν σε νέες πατρίδες και νέα χωριά βρίσκοντας κι εκεί θάλασσα, βουνό και φάμπρικα.

Τα ανθρώπινα ράκη που μπαίνουν στις γαλαρίες με την πρώτη αχτίδα του ήλιου και βγαίνουν από τις μπούκες με τη δύση του, μαυρισμένα από τα κεφάλι ίσαμε τα δάχτυλα, με καμένα τα σωθικά τους και χαλικωμένα τα πνευμόνια τους, οι βαθιές στοές με το ημίφως που δημιουργούσαν οι λάμπες ασετυλίνης κάνοντας τα τοιχώματα των στοών να λαμποκοπούν από το πλούσιο μετάλλευμα, η υγρή ζέστη της γης και η βαριά μυρωδιά της μούχλας, οι μυστηριώδεις ψίθυροι των παλιών υποστυλωμάτων που στενάζουν από το περιττό βάρος προσημαίνοντας τις τραγωδίες που θα ακολουθήσουν, τα γεμάτα σκουριά και λαμαρίνες κτίρια, το μικρό εκκλησάκι της Αγίας Βαρβάρας, προστάτιδας των μεταλλωρύχων, με τη μικρή εικόνα της Αγίας κι ένα καντήλι μονάχα που κάθε βάρδια φρόντιζε να μένει πάντα αναμμένο, τα ατυχήματα και οι κραυγές αγωνίας των καταπλακωμένων εργατών, ο προσφυγικός συνοικισμός και οι εργατικές κατοικίες, μα και οι χοροεσπερίδες και τα γλέντια που γίνονται στη μεγάλη αίθουσα της Λέσχης είναι ορισμένες μόνο από τις οπτικές, ακουστικές και οσφρητικές εικόνες του βιβλίου που σίγουρα θα αναδεύσουν τη μνήμη μας και θα μεταφέρουν στο συνειδητό μας παρόμοιες σκηνές και αφηγήσεις από την πολύ πρόσφατη μεταλλευτική ιστορία του τόπου μας.

Στο βιβλίο της κυρίας Στυλιανίδου τα τρία βασικά σημεία στη διαδρομή της ανθρώπινης ζωής, η γέννηση, δηλαδή, ο έρωτας και ο θάνατος βαίνουν παράλληλα με ένα από τα καράβια που φτάνουν κάθε φορά στο λιμάνι του Στρατωνίου σφυρίζοντας, για να φορτώσουν το μετάλλευμα και να το μεταφέρουν στις αγορές της Ευρώπης. Ένα από αυτά τα καράβια είναι και το φορτηγό Ρόζα Βλάση, συνδεδεμένο μ’έναν τραγικό τρόπο δυστυχώς με το Λαύριο, που γίνεται σύμβολο του ίδιου του ταξιδιού της ζωής, της φυγής από τη σκληρή πραγματικότητα, του κινδύνου και της πάλης με το υγρό στοιχείο αλλά και των ελπίδων που ναυαγούν.

Το βιβλίο της κυρίας Στυλιανίδου «Τα βαπόρια της σκουριάς και του Έρωτα» δεν είναι ένα αμιγώς μυθοπλαστικό κείμενο. Είναι ένα έργο, που μέσα από τις μαρτυρίες ανθρώπων που βίωσαν σημαντικά γεγονότα, καθοριστικά τόσο για το χώρο στον οποίο διαδραματίζονται όσο και για τη νεώτερη ιστορία του τόπου μας, καταγράφει και αφηγείται την αλήθεια των πραγματικών ηρώων της ιστορίας και της ζωής κληροδοτώντας μας, παράλληλα, τη σπουδαία λαϊκή θυμοσοφία και καταφέρνοντας με τον τρόπο αυτό να τέρψει πνευματικά αλλά και ηθικά τον αναγνώστη. Η αίσθηση που σχηματίζει κάποιος διαβάζοντας το βιβλίο από τις πρώτες κιόλας γραμμές του είναι πως κουβαλά έναν παρόμοιο πολιτισμό, έχει τις ίδιες γερές ρίζες και είναι πλασμένος από τα ίδια υλικα, που χάλκευσαν και τους χαρακτήρες του έργου. Αυτό και μόνο συνηγορεί στην άποψη πως οι τέσσερις αυτές ιστορίες, της Ευγενίας και του Στράτου, της Ζαφειρίας και του Χριστόδουλου, της Ιασμίνης και του Μαϊστρου και της Μυρσίνης και του Φαίδωνα θα μπορούσαν να έχουν έναν διαφορετικό γεωγραφικά, μα συνάμα τόσο όμοιο ως προς την ουσία του, χώρο∙ αυτόν της Λαυρεωτικής γης.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Το Σάββατο 9 Απριλίου στο χώρο του παλαιού Μηχανουργείου πραγματοποιήθηκε με επιτυχία από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ η παρουσίαση του βιβλίου της Δέσποινας Στυλιανίδου «Τα βαπόρια της σκουριάς και του έρωτα». Η εκδήλωση ξεκίνησε με προβολή ενός dvd αναφορικά με την παράλληλη μεταλλευτική πορεία του Λαυρίου, της Μπάλιας της Μικράς Ασίας και του Στρατωνίου Χαλκιδικής. Ακολούθησε χαιρετισμός του Προέδρου, Παναγιώτη Μούτση και στη συνέχεια η παρουσίαση του βιβλίου από τον κύριο Φαίδωνα Παπαθεοδώρου, χωροτάκτη – πολεοδόμο, Αντιπρόεδρο της Ένωσης Σμυρναίων και μέλος του Συλλόγου Μπαλιωτών Μικράς Ασίας, την Τριανταφυλλιά Μήτρου, φιλόλογο και γ. γραμματέα του Πολιτιστικού Συλλόγου Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ και τη συγγραφέα και φιλόλογο Δέσποινα Στυλιανίδου.

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους η αρχαιολόγος και καθηγήτρια του Ε.Μ.Π κα. Τσάιμου, ο αντιπρόεδρος της εταιρείας Flow Energy, κος Ηλίας Κονοφάγος, ο πρόεδρος της Εταιρείας Μελετών Λαυρεωτικής, κος Βλάδος, η κα. Μαρία Κουμπλή, Γραμματέας του Εργατικού Κέντρου Λαυρίου και Αντιπρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου, η Δημοτική Σύμβουλος κα. Χολέβα Κυριακή, η κα. Βασιλεία Βασιλείου από το σύλλογο Μικρασιατών Καισαριανής, ο πρόεδρος του συλλόγου Κρητών κος Ζωπιάκης, ο πρόεδρος του συλλόγου Πελοποννησίων, κος Τσίτουρας, ο πρόεδρος του συλλόγου Ηπειρωτών & Ιδιοκτητών Αγριλέζας, κος Λαμπίρης, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Αλληλεγγύης & Φιλίας Λαύριο – Αλέξινατς, κος Σκουλικαρίτης, ο πρόεδρος του σωματείου Συνταξιούχων ΙΚΑ Λαυρίου, κος Κιρκίνης, πολλά μέλη και φίλοι του συλλόγου.

Ευχαριστούμε όλους όσους μας τίμησαν με την παρουσία τους.

Όσοι ενδιαφέρονται να αγοράσουν το βιβλίο μπορούν να απευθύνονται στο βιβλιοπωλείο «Μολυβιές» (Λ. Αθηνών 8 - Εμπορικό Κέντρο Σακιώτη, Λαύριο / Αριστοτέλους 22, Ανάβυσσος)

Οι Εκδόσεις ΙΑΝΟΣ και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Λαυρίου

Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου της Δέσποινας Στυλιανίδου

" Τα βαπόρια της σκουριάς και του Έρωτα "

Σάββατο ९ Απριλίου
Χώρος : Παλαιό Μηχανουργείο (όπισθεν θερινού κινηματογράφου)
Ομιλητές: Φαίδων Παπαθεοδώρου, χωροτάκτης - πολεοδόμος, Αντιπρόεδρος Ένωσης Σμυρναίων
Μήτρου Τριανταφυλλιά, φιλόλογος, Γενική Γραμματέας Πολιτιστικού Συλλόγου Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ

Κοπή Πρωτοχρονιάτικης Πίτας
από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Λαυρίου
Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ
Το Σάββατο 15 Ιανουαρίου 2011 στο εστιατόριο «Μαγικό Χωριό» στα Λεγρενά οι Μικρασιάτες του Λαυρίου έκοψαν την πρωτοχρονιάτικη πίτα τους. Η εκδήλωση και φέτος ήταν ιδιαίτερα επιτυχής, αφού κατάφερε να συγκεντρώσει μεγάλο αριθμό μελών και φίλων του Συλλόγου κερδίζοντας, βεβαίως, και πάλι πολύ καλά σχόλια και εντυπώσεις.
Τα μέλη του Δ.Σ έκοψαν την πρωτοχρονιάτικη πολίτικη βασιλόπιτα και μοίρασαν γούρια σε όλους τους παρευρισκόμενους στους οποίους ευχήθηκαν μια Ευτυχισμένη και Δημιουργική Νέα Χρονιά. Στην κλήρωση που ακολούθησε για τον τυχερό της χρονιάς μέλος του συλλόγου κέρδισε ένα κωνσταντινάτο φλουρί.
Τον επόμενο λόγο είχε φυσικά ο χορός και το γλέντι. Ξεχωριστό τόνο στη βραδιά έδωσε η χορεύτρια ανατολίτικων χορών τα έξοδα της οποίας ανέλαβε να καλύψει εξ ολοκλήρου το μέλος του συλλόγου μας, κύριος Μίμης Δεληγιάννης. Ευχαριστούμε, επίσης, θερμά το φίλο του συλλόγου μας, κύριο Δημήτρη Μιχόπουλου, για την ευγενική χειρονομία του να καλύψει οικονομικά τη μεταφορά των προσκεκλημένων με πούλμαν. Την εκδήλωση τίμησε με την παρουσία της η πρόεδρος του συλλόγου Περαμίων Κυζικηνών, κυρία Τσακίρη Ελένη.
Ευχόμαστε σε όλους μια καλή Νέα Χρονιά γεμάτη Υγεία, Δημιουργικότητα, Αισιοδοξία και Πρόοδο και ελπίζουμε να σας έχουμε πάντα κοντά μας σε κάθε προσπάθεια.

Ανακοίνωση

Το Βιοτεχνικό Βιομηχανικό Εκπαιδευτικό Μουσείο

που λειτουργεί

με την ενεργό συμπαράσταση του Δήμου Λαυρεωτικής και του Τεχνολογικού και Πολιτιστικού Πάρκου

σας προσκαλεί στο Πάνω Μηχανουργείο της πρώην Γαλλικής Εταιρείας Μεταλλείων Λαυρίου,

το Σάββατο 30 Οκτωβρίου 2010, 5 με 8 το απόγευμα,

στην εκδήλωση που διοργανώνει σε συνεργασία με το Σπαθάρειο Μουσείο Θεάτρου Σκιών Δήμου Αναρουσίου και

τον Πολιτιστικό Σύλλογο Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ με θέμα:
Ο Καραγκιόζης και άλλες φιγούρες του θεάτρου σκιών.
Ελάτε να κατασκευάσετε το δικό σας Καραγκιόζη έτσι όπως μάθαινε ο Ευγένιος Σπαθάρης τα παιδιά με το δικό του μιοναδικό τρόπο.

Ελάτε να παίξετε στον ειδικό μπερντέ με τις φιγούρες σας παρέα με την κόρη του Μένια και την εγγονή του Φωτεινή.

Μονοήμερη εκδρομή του Πολιτιστικού Συλλόγου Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ στη Θήβα

Μονοήμερη εκδρομή διοργάνωσε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ στη Θήβα στα πλαίσια της οποίας πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στην Ιερά Μονή Σαγματά, ένα από τα αρχαιότερα μοναστήρια, που χρονολογείται τη βυζαντινή περίοδο και πιο συγκεκριμένα το 12ο αιώνα, όπου οι εκδρομείς είχαν τη δυνατότητα να προσκυνήσουν τα ιερά λείψανα και κειμήλια που φυλάσσονται στο μοναστήρι ανάμεσα στα οποία και τμήμα του Τιμίου Ξύλου, δώρο του αυτοκράτορα Αλέξιου Κομνηνού, ο οποίος και χρηματοδότησε την ανέγερση του μοναστηριού. Στο ίδιο μοναστήρι στεγάζεται και το παρεκκλήσιο του Ρώσου Αγίου Λουκά του Ιατρού, όπου φυλάσσονται ιερά λείψανα και εκτίθενται πολλά από τα προσωπικά του αντικείμενα καθώς επίσης και φωτογραφίες από τη ζωή του. Η εκδρομή συνεχίστηκε με προσκύνημα στο ναό του Ευαγγελιστή Λουκά, όπου υπάρχει η κατακόμβη, στην οποία ενταφιάστηκε ο Ευαγγελιστής, η λάρνακα που του αφιερώθηκε και μέρος των ιερών του λειψάνων. Η εκδρομή ολοκληρώθηκε με επίσκεψη στα γραφεία της Ένωσης Μικρασιατών Θήβας τα οποία στεγάζονται σε ένα υπέροχο ανακαινισμένο σπίτι στην καρδιά του Προσφυγικού Συνοικισμού. Ιδιαίτερη ήταν η αρωγή για την πραγματοποίηση αυτής της εκδρομής του Γ.Γ της Ένωσης Μικρασιατών Θήβας κ. Δημήτρη Παντέλα, όπως επίσης και του προέδρου κ. Αποστόλη Δαγδελένη τους οποίους ευχαριστούμε από καρδιάς.

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Λαυρίου

"Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ"

σε συνεργασία με τον Πολιτιστικό Σύλλογο Μικρασιατών Αιγάλεω

"ΝΕΕΣ ΚΥΔΩΝΙΕΣ"

σας προσκαλεί

στις 14 Μαρτίου, ημέρα Κυριακή & ώρα 7:00 μ.μ

στο χώρο του παλαιού μηχανουργείου

να παρακολουθήσετε τη θεατρική παράσταση

"Η Γιαγιά μου η Ευανθία ήρθε από τη Σμύρνη το '22."

Άξια λόγου για μία ακόμη φορά η εκδήλωση που παρουσίασε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ στις 14 Μαρτίου στο χώρο του παλαιού Μηχανουργείου, όπου με την πολύτιμη αρωγή του συλλόγου Μικρασιατών Αιγάλεω «Νέες Κυδωνίες» πλήθος κόσμου παρακολούθησε τη θεατρική παράσταση «Η γιαγιά μου η Ευανθία ήρθε από τη Σμύρνη το ‘22».
Η εκδήλωση ξεκίνησε με χαιρετισμό του προέδρου του Δ.Σ Μούτση Παναγιώτη ο οποίος μεταξύ άλλων τόνισε: « Η σημερινή παράσταση θα μας ταξιδέψει όλους χρόνια πίσω στο παρελθόν αντικρίζοντας στο πρόσωπο της γιαγιάς Ευανθίας εκείνο της δικής μας γιαγιάς ή του παππού και θα ανασύρει από τη μνήμη μας τις πολύτιμα φυλαγμένες στιγμές από τις διηγήσεις τους για τα μέρη εκείνα, τα δικά τους∙ διηγήσεις που πότισαν τόσο και τις δικές μας αναμνήσεις, ώστε με τον καιρό, ασυναίσθητα, τα μέρη αυτά τα νιώσαμε και δικά μας, σαν να ‘ χουμε αφήσει κι εμείς εκεί ένα μέρος του δικού μας εαυτού, γι’αυτό και με τη σειρά μας τις μεταφέρουμε ως κληρονομιά και βαριά παρακαταθήκη στους επόμενους μέσα από τέτοιες εκδηλώσεις, όπως η σημερινή. Θα θυμηθούμε την τρυφερή και νοσταλγική ματιά των δικών μας παραμυθάδων∙ εκείνων, που ξαφνικά μεταμορφώνονταν στους πιο δεινούς και επιδέξιους τεχνίτες του λόγου, για να περιγράψουν την ομορφιά του παλιού χωριού και της παλιάς ζωής, την αρχοντιά των ανθρώπων, να διδάξουν το δίκαιο αλλά και το άδικο, που πονά, συνθλίβει και ασεβεί στην ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη, να μεταδώσουν τη δική τους αλήθεια και την πίστη, πως στην ατέρμονη λαμπαδηφορία της μνήμης η φλόγα της λαμπάδας θα φουντώνει όλο και περισσότερο σε κάθε νέο χέρι∙ Αυτών, που η φωνή τους έτρεμε από συγκίνηση κάθε φορά που διηγούνταν κάποιες ιστορίες από τη ζωή που είχαν περάσει εκεί κι ένα δάκρυ κυλούσε στα ρυτιδωμένα τους μάγουλα, όταν έφταναν στην αναγκαστική και βίαιη εγκατάλειψη της πατρίδας τους. Εκείνων που στάθηκαν παραστάτες και οδηγοί μας∙ σαν τη γιαγιά μου τη Βάσω, τον παππού Λογοθέτη, τη γιαγιά Βαγγελιώ, τη γιαγιά Δέσποινα, τη γιαγιά Βενετσιάνα και σήμερα τη γιαγιά Ευανθία. Τα παραμύθια, λένε, παρηγορούν, ανακουφίζουν, για εμάς τους Μικρασιάτες λυτρώνουν κιόλας∙ προσφέρουν όμως και αγωγή στην ψυχή μας, ειδικά όταν αποτελούν γνήσια λαϊκή έκφραση και μέρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, όπως αυτό».
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο αντιδήμαρχος Χρήστος Προμοίρας, η πρόεδρος του συλλόγου Μικρασιατών Αιγάλεω Νίνα Τσιναρίδου με μέλη του Δ.Σ, η πρόεδρος του συλλόγου Πριγκιπιανών Φ. Ραπτοπούλου, η πρόεδρος του συλλόγου Μικρασιατών Καισαριανής Στέλλα Λίλλα, ο Πρόδρομος Χατζηπαρασκευάς εκπρόσωπος του συλλόγου Μικρασιατών Αναβύσσου, ο Κώστας Πόγκας πρώην Δήμαρχος Λαυρεωτικής, ο κος Βαρυθυμιάδης πρόεδρος του συλλόγου Ποντίων, ο κος Τσίτουρας πρόεδρος του συλλόγου Πελοποννησίων, η κα. Ροδολάκη εκπρόσωπος του συλλόγου Κρητών, εκπρόσωποι του Βιοτεχνικού Βιομηχανικού Εκπαιδευτικού Μουσείου και πάμπολλοι Μικρασιάτες.

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ
διοργανώνει συνεστίαση
για την κοπή της πίτας
στις 23-01-2010
στην ταβέρνα ΑΡΤΕΜΙΣ
στο 60ο χλμ Αθηνών - Σουνίου με πλούσιο γεύμα, πολίτικο γλυκό και βασιλόπιτα, δωράκια για όλους και πολλές ευχές για μια καλή νέα χρονιά.
Η μεταφορά προς και από την ταβέρνα θα γίνει δωρεάν. Αναχώρηση από τα Κ.Ε.Π (παλαιό δημαρχείο) στις 20:15 &
από τον Άγιο Ανδρέα στο συνοικισμό στις 20:30.
Βάλτε την καλύτερη διάθεσή σας και ελάτε να δημιουργήσουμε ένα αυθεντικό μικρασιάτικο γλέντι.
Τιμή πρόσκλησης 20€
Τηλέφωνο επικοινωνίας : 22920 23114

«Μικρασιατική καταστροφή∙
88 χρόνια μετά »
Για πρώτη φορά στο Λαύριο από τον Πολιτιστικό Σύλλογο
«Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ»
πραγματοποιήθηκαν εκδηλώσεις για τη 14η Σεπτέμβρη, ημέρα εθνικής μνήμης της γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από τους Τούρκους.

Σε κλίμα ιδιαίτερης συγκίνησης, παρουσία πλήθους κόσμου, στις 14 Σεπτέμβρη, στον Ιερό Ναό του Αγίου Ανδρέα πρωτοστατούντος του Αρχιμανδρίτου Κωνσταντίνου Συρίγου τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση υπέρ αναπαύσεως των ψυχών όσων χάθηκαν στη Μικρασιατική καταστροφή. Στο χρονικό των τελευταίων ημερών της καταστροφής αναφέρθηκε η φιλόλογος και γραμματέας του Πολιτιστικού Συλλόγου Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ, Τριανταφυλλιά Μήτρου, που μεταξύ άλλων τόνισε:
Σε όλους τους χριστιανικούς ναούς σήμερα, σε όλη τη χώρα μας και όχι μόνο, οπουδήποτε υπάρχουν απόγονοι των Μικρασιατών και μικρασιατικός πληθυσμός, εκτός από την καθιερωμένη λειτουργία για την ύψωση του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού, είθισται να τελούνται επιμνημόσυνες δεήσεις, υπέρ αναπαύσεως των ψυχών των προγόνων μας, που χάθηκαν στη Μικρασιατική καταστροφή. Τα αίτια αυτής της τραγωδίας, που στοίχισε τη ζωή μυριάδων ανθρώπων και προκάλεσε τον ξεριζωμό του Μικρασιατικού ελληνισμού, ο οποίος είχε ζήσει εκεί πάνω από 25 αιώνες, ως θεματοφύλακας και συνεχιστής ενός μεγάλου πολιτισμού, είναι λίγο πολύ γνωστά, σε όσους έχουν θελήσει από μόνοι τους να μάθουν την αλήθεια, γι’αυτό και δε θεωρώ απαραίτητο να τα εκθέσουμε. Ας θυμηθούμε όμως λίγα πράγματα για το χρονικό των τελευταίων ημερών, πριν την καταστροφή, και για το σταυρό των παθών που σήκωσαν οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας, από τους οποίους κάποιοι κατάφεραν να επιζήσουν, ενώ άλλοι ακολούθησαν το πεπρωμένο τους μέχρι τέλους.
Την Παρασκευή 26 Αυγούστου 1922 αρχίζει η μεγάλη αγρύπνια της Σμύρνης. Έλληνες και Αρμένηδες, που δεν έχουν καταφέρει να αναχωρήσουν, ετοιμάζουν τα πράγματα που θα πάρουν μαζί τους. Κρύβουν κοσμήματα και λίρες στις φόδρες των ρούχων τους, και όσα από τα πολύτιμα σκεύη και κειμήλια δεν μπορούν να πάρουν μαζί τους, τα κατεβάζουν στα πηγάδια και τα βυθίζουν κάτω από το νερό ή σκάβουν μέρη, που τα σημαδεύουν καλά στη μνήμη τους, με την ελπίδα ότι θα τα ξαναβρούν, όταν με το καλό ξαναγυρίσουν. Τα εικονίσματα τα ξεκρεμάνε με περισσή ευλάβεια, τα τυλίγουν σε σεντόνια ή σε νυφιάτικα προσόψια ή ακόμα και σε σάβανα φερμένα από τους Άγιους τόπους, και τα τοποθετούν κάτω κάτω στα μπαούλα που παίρνουν μαζί τους. Οι γυναίκες φοράνε δύο και τρεις αλλαξιές εσώρουχα, δύο και τρία φουστάνια, τυλίγουν τα κεφάλια τους με μαύρα κεφαλομάντιλα να φαίνονται γριές, άρρωστες, έγκυες. Φοράνε ό,τι χειρότερο έχουν, άσχημο, μαύρο, γεροντικό, αηδιαστικό. Βάφουν τα πρόσωπά τους με καπνιά, καίνε τα φρύδια και τα ματόκλαδά τους, κόβουν ή κρύβουν τα όμορφα μαλλιά τους, τα ανακατώνουν για να αγριέψουν . Τ αγόρια τα ντύνουν γυναικεία για να ξεγελάσουν τους Τούρκους. Πριν βγουν από το σπίτι τους και ενωθούν με το πλήθος, γονατίζουν μπροστά στα εικονίσματα και σταυροκοπιούνται. Ανάβουν τα καντήλια τους και κλαίνε σε μια ύστατη στιγμή ικεσίας. Τα καραβάνια των προσφύγων που φτάνουν από το εσωτερικό περνάνε ατελείωτα. Πρώτα, από τα κοντινά χωριά αλλά και από τις Παλιές και τις Νέες Φώκαιες, τη Μενεμένη, το Αγιασολούκ, τα Βουρλά, κωμοπόλεις και χωριά ξακουστά με πλούσιους ελληνικούς πληθυσμούς, που οι κάτοικοί τους φεύγουν για τη Σμύρνη, για να γλιτώσουν την αιχμαλωσία και την ατίμωση. Άλλες οικογένειες κλειδώνουν τις πόρτες των σπιτιών τους για τελευταία φορά, βγαίνουν στην αυλή του σπιτιού τους και περιμένουν. Δεν μπορούν να εγκαταλείψουν τα σπίτια και τους τόπους όπου γεννήθηκαν και μεγάλωσαν.Σε μερικά σπίτια παραμένουν οι πολύ γέροι, οι ανήμποροι και κατάκοιτοι, που δεν μπορούν να ακολουθήσουν τους άλλους. Εκατοντάδες και χιλιάδες είναι τα συμβάντα ειδεχθών εγκλημάτων. Εκατοντάδες και χιλιάδες είναι τα θύματα. που θα καταχωρηθούν σττους μάρτυρες. Εκατοντάδες και χιλιάδες οι θύτες που θα καταχωρηθούν στους υπανθρώπους.
Το Σάββατο της 27ης Αυγούστου 1922 στον ιερό ναό της Αγίας Φωτεινής τελείται η τελευταία λειτουργία από το μητροπολίτη Χρυσόστομο. Μέσα στη μεγάλη εκκλησία έχει συγκεντρωθεί ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων που πλημμυρίζει ακόμα και την αυλή με μπόγους, σεντούκια και δέματα. Λίγες ώρες αργότερα ο μητροπολίτης Χρυσόστομος αρνούμενος να εγκαταλείψει το ποίμνιό του παραδίνεται στα χέρια του εξαγριωμένου τουρκικού όχλου, που κρατώντας σούβλες, μαχαίρια και παλούκια, ζητούσε την κεφαλή του επί πίνακι. Την ίδια μέρα οι φωνές των ανθρώπων που ακούγονται από παντού είναι γοερές, γεμάτες φόβο, πόνο, ικεσίες, αναφιλητά και θάνατο. Ο χριστιανικός πληθυσμός της Σμύρνης έχει αρχίσει ήδη να κατεβαίνει στον Άδη.
Το πρωί της 28ης Αυγούστου ο τακτικός τουρκικός στρατός μπαίνει στη Σμύρνη. Ατελείωτες είναι από δω και στο εξής οι διηγήσεις γι’αυτές τις ζοφερές στιγμές της Σμύρνης και των ανθρώπων της. Τούρκοι αξιωματικοί και στρατιώτες, τσέτηδες, ξαφνικά έχουν αποκτήσει δικαίωμα ζωής και θανάτου πάνω σε ένα ανήμπορο κοπάδι ανθρώπων. Πλιατσικολόγοι, φονιάδες και εκδικητές τριγυρίζουν στους δρόμους της μέρα και νύχτα. Ολόκληρη η Σμύρνη έχει μετατραπεί σε ένα απέραντο πεδίο μιας άνισης μάχης. Σεβάσμιοι άνθρωποι πέφτουν στα γόνατα παρακαλώντας για τη σωτηρία των δικών τους, μητέρες θυσιάζουν το κορμί τους, για να σώσουν εκείνο της κόρης τους, γονείς δίνουν τη ζωή τους για να γλιτώσουν αυτήν των παιδιών τους. Παντού βασιλεύει η δυσωδία από τα άταφα κουφάρια των αθρώπων που είναι σε κατάσταση αποσύνθεσης. Όσοι θέλουν να επιζήσουν , καθώς στριμώχνονται στη Σκάλα σε μια ύστατη προσπάθεια επιβίβασης στα εναπομείναντα πλοία, είναι υποχρεωμένοι να πατούν σε πτώματα φίλων, γειτόνων και συγχωριανών τους. Όσοι φτάνουν με οποιονδηποτε τρόπο στα συμμαχικά πολεμικά, εμποδίζονται να ανέβουν σε αυτά, και αν το καταφέρουν, στη συνέχεια ρίχνονται στη θάλασσα.
Την Τετάρτη 31 Αυγούστου του 1922 αρχίζει ο εμπρησμός της Σμύρνης. Το ίδιο βράδυ η Σμύρνη έλαμπε από τη μια μέχρι την άλλη άκρη της κατακόκκινη, πυρακτωμένη και πνιγμένη μέσα σε ατελείωτα σύννεφα στάχτης και πυκνού γκρίζου καπνού. Η Σμύρνη καιγόταν από τη μια μέχρι την άλλη άκρη της και όσοι είχαν καταφύγει σε αυτήν, ελπίζοντας στη σωτηρία, έχαναν τις ζωές τους εγκλωβισμένοι ανάμεσα στο νερό και τη φωτιά. Ένα ατελείωτο κοπάδι ανθρώπων τα είχε χαμένα μη ξέροντας που πήγαινε και τι έκανε. Γονείς φοβούνταν μη χάσουν τα παιδιά τους, παππούδες τα εγγόνια τους, γυναίκες τους άντρες τους. Πολλοί έπεφταν στη θάλασσα, ώσπου κάποια στιγμή στην επιφάνειά της επέπλεαν νεκρά κορμιά, που οι ψαρόβαρκες, που προσπαθούσαν να απομακρυνθούν από το κακό, αναγκάζονταν να τα κάνουν πέρα με τα κουπιά τους. Τρεις μέρες αργότερα, όταν η πυρκαγιά θα καταλαγιάσει από μόνη της, 200. 000 άνθρωποι για μία ακόμα βδομάδα θα συνεχίσουν να ζουν, να πεθαίνουν και να γεννούν τα μωρά τους πάνω σε εκείνη την αξέχαστη προκυμαία. Η Σμύρνη, η προαιώνια ελληνική πολιτεία, η Σμύρνη που ήταν περισσότερο ελληνική κι από την Αθήνα, η ωραία και χριστιανική Σμύρνη, η καρδιά της Ιωνίας είχε μεταβληθεί σε τέφρα και ερείπια.
Όσοι κατάφεραν να γλιτώσουν από την επίγεια κόλαση των μικρασιατικών παραλίων θα κάνουν χρόνια να συνέλθουν. Ποτέ και με τίποτα δεν θα ξεχάσουν όλα όσα έζησαν μέχρι να κλείσουν για πάντα τα μάτια τους. Αυτά τα πάθη της φυλής, του γένους και του ανθρώπου είναι η κληρονομιά της φρίκης και η διαθήκη του αίματος που θα πηγαίνει από γενιά σε γενιά, κληρονομιά για τις μελλούμενες γενιές που πρέπει να μάθουν, τι μπορεί να κάνει ο άνθρωπος και μέχρι πιο σημείο εξαχρείωσης μπορεί να φτάσει.
Στις 4 Σεπτεμβρίου 1922 τελείται μνημόσυνο υπέρ αναπαύσεως των ψυχών των τραγικώς σφαγέντων Χριστιανών και του Μητροπολίτου Σμύρνης Χρυσοστόμου. Με κόπο μικροί και μεγάλοι συγκρατούν τα δάκρυα και τους λυγμούς τους στο Αιωνία σας η Μνήμη που ψάλλει με χιλιάδες λαού ο μητροπολίτης Εφέσου. Το ίδιο ας αναφωνήσουμε και εμείς σήμερα: Αιωνία η Μνήμη τους.
Οι εκδηλώσεις συνεχίστηκαν τη 16η Σεπτεμβρίου στο χώρο του Παλαιού Μηχανουργείο μεμια γιορτή αφιερωμένη στη γυναίκα Μικρασιάτισσα, στην οποία παρευρέθηκαν ο Αρχιμανδρίτης Κωνσταντίνος Συρίγος, η κα. Βούλα Παπαγεωργίου, πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Μικρασιατών Ανατολικής Αττικής, οι συγγραφείς Έφη Γρηγοριάδου και Μαρίτσα Σαριντζιώτου – Σπύρου, φορείς της τοπικής κοινωνίας μεταξύ των οποίων εκπρόσωποι του Εμποροεπαγγελματικού Συλλόγου Λαυρίου, του Επιμορφωτικού Εκδρομικού Ομίλου Λαυρίου, του Συλλόγου Πανθεσσαλικών, του Συνδέσμου Ειρήνης και Φιλίας των Λαών, του Συλλόγου Μικρασιατών Αναβύσσου. Η εκδήλωση ξεκίνησε με χαιρετισμό του προέδρου Παναγιώτη Μούτση, ενώ η διοίκηση του συλλόγου απένειμε τιμητικές πλακέτες στις γιαγιάδες Κατίνα Βαλλή – Σωτηρίου, Ευγενία Κατιδάκη – Βαλλή και Αντριάνα Ψάλτη, στο πρόσωπο των οποίων αναγνωρίστηκε το ψυχικό σθένος που επέδειξαν όλοι οι Μικρασιάτες πρόσφυγες στην προσπάθειά τους να κάνουν μια νέα αρχή, σε έναν τόπο, μάλιστα, που δεν τους υποδέχτηκε, όπως εκείνοι φαντάζονταν, όταν πρόφεραν τη λέξη πατρίδα. Η εκδήλωση έκλεισε με τους υπέροχους μικρασιατικούς χορούς του Συλλόγου Αιγάλεω «Νέες Κυδωνίες».

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ σε συνεργασία με τις εκδόσεις Καστανιώτη σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου του Θ. Δεύτου ΣΜΥΡΝΗ ΣΥΓΓΝΩΜΗ την 9η Μαιου 2009, ημέρα Σάββατο και ώρα 19:00 στο χώρο του παλαιού Μηχανουργείου.
Στο χώρο θα λειτουργήσει έκθεση φωτογραφίας από το αρχείο του Συλλόγου.

Μια εκδήλωση μνήμης, χρέους και πολιτισμού....

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Λαυρίου Η ΜΙΚΡΑΣΙΑ στον κατάμεστο, πράγματι, χώρο του Παλαιού Μηχανουργείου πραγματοποίησε στις 9 Μαίου 2009 την πρώτη εκδήλωσή του, συμβάλλοντας στην προαγωγή του τοπικού πολιτισμού και αναδεικνύοντας τη σημαντική δουλειά που έχει συντελεστεί χάριν της αγάπης του κόσμου. Η εκδήλωση αφορούσε την παρουσίαση του λογοτεχνικού βιβλίου «Σμύρνη Συγγνώμη», που έγραψε ο κύριος Θ. Δεύτος, αλλά και την έκθεση σημαντικού μέρους από το ιστορικό αρχείο του συλλόγου.
Η βραδιά άνοιξε με την προβολή φωτογραφιών, που μετέφεραν τους παρευρισκομένους στις ξέγνοιαστες στιγμές μιας Σμύρνης που έσφυζε από ζωή, αλλά και σ’έκείνες της καταστροφής, του διωγμού και της προσφυγιάς. Έκδηλος των συναισθημάτων, που προκλήθηκαν, ο λόγος του προέδρου του Πολιτιστικού συλλόγου, κου Παναγιώτη Μούτση, μέρος του οποίου παραθέτουμε: «Βλέπω ένα δάκρυ στα μάτια να κυλάει; Γιατί; Γιατί κάναμε ένα ταξίδι στη Σμύρνη των Ρωμιών; Ένα ταξίδι στα χώματα της Ιωνίας; Σε τόπους μακρινούς, τόπους αλησμόνητους; Τόπους φωτεινούς που βυθίστηκαν στο σκοτάδι από τους καπνούς της φωτιάς; Τόπους φωτεινούς που πνιγήκαν στο αίμα, το μίσος και την παράλογη μανία της εξουσίας των ισχυρών; Τόπους φωτεινούς που χάθηκαν μέσα σε μια νύχτα; Είναι ένα δάκρυ συγγνώμης γιατί παρ’ ολίγο να πιστέψουμε ότι η Μικρά Ασία είναι κάτι το ξεχασμένο; Βουβά επίκαιρα μιας άλλης εποχής; Μην το σκουπίζεται αυτό το δάκρυ! Αφήστε το να τρέξει! Είναι το δάκρυ της μνήμης, γιατί θυμηθήκαμε αυτό που κάποιοι ήθελαν να ξεχάσουμε. Είναι το δάκρυ στα μάτια της γιαγιάς μου της Μικρασιάτισσας κάθε φορά που μου έλεγε ιστορίες από την πανέμορφη πατρίδα της. Αυτό το δάκρυ είναι η Μνήμη. Αυτή η μνήμη που δε συνωστίζεται σε προκυμαίες. Αυτή η μνήμη που κουβάλησαν μαζί τους οι γιαγιάδες μας και οι παππούδες μας και που τους έδωσε τη δύναμη να σταθούν όρθιοι στην καινούρια τους πατρίδα∙ το Λαύριο. Οι πατρίδες δεν είναι τα χώματα. Είναι οι άνθρωποι. Είναι οι απλοί άνθρωποι που βίωσαν, έζησαν τα φοβερά γεγονότα. Αυτοί οι σιωπηλοί πρωταγωνιστές της ιστορίας. Αυτής της ιστορίας, που την ανακαλύψαμε εμείς, σήμερα, η τρίτη γενιά με οδηγό μερικές σκονισμένες, κιτρινιασμένες φωτογραφίες, που με αγάπη και χαρά εσείς μας δώσατε. Μην κλαις λοιπόν Μικρασία για την καταστροφή σου. 87 χρόνια μετά δεν χάθηκες με τον ξεριζωμό σου. Μην κλαις Γιαγιά Μικρασία, δε χάθηκες. Γιατί εμείς τα εγγόνια σου σε θυμόμαστε. Δεν σε ξεχνάμε. Δεν έχουμε το δικαίωμα να ξεχάσουμε. Δε θα σε ξεχάσουμε ποτέ. Θα είσαι πάντα μέσα στην καρδιά μας.».
Η εκδήλωση συνεχίστηκε με την παρουσίαση του βιβλίου από τη φιλόλογο και γραμματέα του συλλόγου Τριανταφυλλιά Μήτρου, που, αφού επεσήμανε πως ακόμα και σήμερα η ιστορία των Μικρασιατών εξακολουθεί να αποτελεί πηγή έμπνευσης και έρεισμα για λογοτεχνική δημιουργία υποστήριξε τα εξής:
«Το βιβλίο του κου Δεύτου «Σμύρνη Συγγνώμη» έρχεται να συμπληρώσει ένα μακρύ κατάλογο βιβλίων, που αναφέρονται στη Μικρασιατική καταστροφή και περιγράφουν με ιδιαίτερη ευγλωττία και παραστατικότητα το χάσμα ανάμεσα στα χρόνια πριν και μετά το διωγμό∙ το χάσμα αναμέσα σε εποχές ειρηνικές, γεμάτες όνειρα, αισθήματα αγάπης, αρμονίας και συνύπαρξης, μαγευτικές εικόνες, που συνοδεύονται από μυρωδιές, μελωδικούς ήχους και χρώματα εξάπτοντας όλες τις αισθήσεις, και σε αυτές που ακολούθησαν∙ τις γεμάτες άφατο πόνο, θρήνο, απόγνωση, αυταπάτες για νόστο, αλλά και αξιοπρέπειας , συντροφικότητας , αλληλεγγύης, καρτερίας και προσπάθειας για ένα νέο ξεκίνημα. . Το μυθιστόρημα «Σμύρνη Συγγνώμη» τοποθετείται στη Σμύρνη με αναφορές και σε ορισμένα προάστειά της, ενώ χρονικά καλύπτει το διάστημα από τη δεκαετία του 1880 μέχρι και αυτήν του 1930. Στο διάστημα λοιπόν αυτό παρακολουθούμε την πορεία μιας οικογένειας που θα μπορούσε να είναι η οικογένεια καθενός από εμάς.
Ήρωες του βιβλίου είναι οι ίδιοι οι συγγενείς μας∙ άνθρωποι που μεγάλωσαν με τα ιωνικά ηλιοβασιλέματα, έπαιξαν στις ακτές της Μικρασίας, ερωτεύτηκαν στα καλντερίμια της, δημιούργησαν τις δικές τους οικογένειες και ονειρεύτηκαν για τα παιδιά τους την ευτυχία που μόνο ο αέρας της Ιωνίας μπορούσε να προσφέρει. Κι όταν όμως οι εξελίξεις μεταστρέφουν αυτήν την ευτυχία και πάλι τα πρόσωπα του βιβλίου μας είναι οικεία∙ σίγουρα, θα ανακαλέσουμε μνήμες με δικούς μας ανθρώπους, που πολέμησαν στο μέτωπο, που αιχμαλωτίστηκαν και δεν επέστρεψαν ποτέ, αφήνοντας τις οικογένειές τους με το φόβο της αλήθειας, αλλά και με την ελπιδοφόρο προσμονή, που γεννά η άγνοια, άλλους που δε συνωστίστηκαν στην προκυμαία της Σμύρνης, αποφασίζοντας οικειοθελώς να εγκαταλείψουν σε μια μέρα τους κόπους και το βιος μιας ολόκληρης ζωής, αλλά που ποδοπατήθηκαν από το τρομαγμένο πλήθος, που σφαγιάστηκαν, που βιάστηκαν, που προτίμησαν το δρόμο της παραφροσύνης απ’ αυτόν της εκλογίκευσης των όσων φοβερών αντίκριζαν, άλλους που καρτερικά παρακολουθούσαν τη μια ανατολή να διαδέχεται την άλλη κοιτάζοντας απέναντι, τις ακτές της Μικρασίας, και νοσταλγώντας τους μπαξέδες τους, τα σπίτια τους, τη δική τους γη, αυτή που τους γέννησε, μιας και για πολλούς από αυτούς, και ειδικά τους πιο ηλικιωμένους, το μέλλον δεν μπορούσε να είναι τίποτε άλλο από τις μνήμες του παρελθόντος , άλλους που έζησαν με τον καημό της επιστροφής - συναίσθημα που συντρόφευσε για πολλά χρόνια τις μικρασιάτικες καρδιές- και έφυγαν τελικά, κρατώντας σφιχτά το κλειδί του σπιτιού τους, πιστεύοντας πως ο παράδεισος ήταν σίγουρα στα χώματα που άφησαν πίσω.
Τα συναισθήματα που προκαλούνται διττά∙ καταρχήν, όπως και σε άλλα βιβλία, με αναφορές από την πριν το διωγμό ζωή, έτσι και σε αυτό του κου Δεύτου, με το ξεκίνημα της αφήγησης δημιουργείται η εντύπωση πως το τέλος αυτή τη φορά θα είναι διαφορετικό∙ άλλο από αυτό που η ιστορία, τα συμφέροντα και η ματαιοδοξία των ισχυρών έγραψε. Καθώς, ομως, με τη ροή της αφήγησης οι προσδοκίες αρχίζουν να διαψεύδονται, και οι ζωές να παζαρεύονται και να εκποιούνται, ο αρχικός ενθουσιασμός δίνει τη θέση του σε έναν κόμπο που σφίγγει το λαιμό, σε ένα δάκρυ που μάταια προσπαθεί να κρατηθεί και σε μια φράση που έρχεται στα χείλη όλων∙ ανάθεμα στους αίτιους.
Αξιοσημείωτο είναι πως ο κος Δεύτος κάνει τη δεύτερη εμφάνισή του στο συγγραφικό προσκήνιο τη στιγμή που οι ίδιοι οι ιστορικοί αδυνατούν να καταγράψουν την αλήθεια όπως θα όφειλαν∙ αντικειμενικά και αμερόληπτα, σύμφωνα με τα βιώματα των αυτόπτων μαρτύρων και όχι με τα τεχνάσματα της πολιτικής. Και στο σημείο αυτό μάλιστα βρίσκεται η σπουδαιότητα του βιβλίου του. Παρόλο δηλαδή που ο αναγνώστης κρατά στα χέρια του ένα μυθιστόρημα, η πλασματική ιστορία της οικογένειας Νικολαϊδη είναι τόσο αληθινά ενταγμένη στο πραγματικό ιστορικό πλαίσιο, χωρίς μελοδραματισμούς και υπερβολές, που κάλλιστα θα μπορούσε να αποτελεί τη γνήσια ιστορία μιας οικογένειας προσφύγων.
Ένα στοιχείο που διαφοροποιεί τον κο Δεύτο από όσους έχουν γράψει μυθιστορήματα με αφόρμηση το ιστορικό γεγονός της Μικρασιατικής καταστροφής, και είναι προς τιμήν του, είναι πως δεν είναι Μικρασιάτης. Μιλώντας την πρώτη φορά μαζί του θεώρησα δεδομένο πως ένα βιβλίο σχετικό με τη Σμύρνη δε θα μπορούσε παρά να έχει γραφτεί από έναν άνθρωπο που έχει παρόμοιες μνήμες, που η καταγωγή του και το χρέος του απέναντι σε όσους έφυγαν του επέβαλε να ασχοληθεί με το παρελθόν. Ξαφνιάστηκα για να είμαι ειλικρινής όταν μου είπε πως κατάγεται από ένα χωριό των Ιωαννίνων, αλλά παράλληλα με βοήθησε να συνειδητοποιήσω ακόμα περισσότερο, πως η προσφυγιά δε συγκινεί μόνο όσους την έχουν στα γονίδιά τους, αλλά και όσους την αναγνωρίζουν ως τη χειρότερη ποινή για τον άνθρωπο. Θα ήταν ίσως περιττό να τονίσω το διαχρονικό χαρακτήρα του βιβλίου, μιας και δυστυχώς οι Μικρασιάτες πρόσφυγες δεν ήταν οι τελευταίοι που θρήνησαν. Ακόμα και σήμερα παρόμοιοι σωτήρες εξακολουθούν να εκπατρίζουν και να ξεσπιτώνουν χιλιάδες ανθρώπους υπηρετώντας τα, κατά πολλούς, δάκρυα του διαβόλου και εξακολουθώντας προφανώς να πιστεύουν ότι το αίσθημα του πόνου είναι προνόμιο ορισμένων μόνο λαών.
Δε θα μπορούσα βέβαια να παραλείψω να αναφερθώ και στο cd με τα παραδοσιακά τραγούδια της Σμύρνης που συνοδεύει το βιβλίο∙ ένα cd που πράγματι καθαίρει και λυτρώνει την ψυχή των αναγνωστών συγκλονισμένοι καθώς είναι από τον έλεο προς τους ήρωες.
Πριν κλείσω, θα ήθελα –και είμαι σίγουρη πως ο κος Δεύτος θα μου επιτρέψει - να αφιερώσω τη σημερινή εκδήλωση σε όλους αυτούς που ως σύλλογος Μικρασιατών γνωρίσαμε μέσα από μια φωτογραφία, ζητώντας τους τη δική μας συγγνώμη, που αργήσαμε τόσο να τιμήσουμε τη μνήμη τους, και υποσχόμενοι, πως, όσο, κι αν κάποιοι προσπαθούν να παραποιήσουν την ιστορία, εμείς θα φροντίσουμε να αναδείξουμε τον ιδιαίτερο πολιτισμό μας, να προβάλλουμε την αλήθεια χωρίς φανφαρονισμούς, να καταστήσουμε κοινωνούς σε αυτήν και όσους άθελά τους την αγνοούν, απαλλάσσοντας έτσι τις ψυχές τους από την αγωνία για το φόβο της λήθης».
Η βραδιά έκλεισε με την κυρία Ελένη Λαδοπούλου – Παναγιώτου, μέλος του συλλόγου, που διάβασε αποσπάσματα από το εν λόγω βιβλίο, ενώ ο συγγραφέας, κος Θεόδωρος Δεύτος , αφού προηγουμένως υπογράμμισε τους λόγους που τον ώθησαν στη συγγραφή ενός βιβλίου για τη Σμύρνη και τόνισε την αναγκαιότητα να μη λησμονηθούν όλα αυτά που χάθηκαν, απάντησε σε ερωτήσεις του ακροατηρίου και υπέγραψε τα βιβλία του.

Η κατάρα της Ασίας

2009-03-07T03:14:00.000-08:00

Η κατάρα της Ασίας, George Horton, Γενικός πρόξενος των Ηνωμένων Πολιτειών στην Εγγύς Ανατολή επί τριάντα χρόνια.( δημοσιεύτηκε το 1925 στα αγγλικά με τον τίτλο The blight of Asia

Στο βιβλίο αυτό παρουσιάζεται η αλήθεια για την καταστροφή της Σμύρνης και για τη σφαγή μεγάλου μέρους των κατοίκων της, από έναν αυτόπτη μάρτυρα, που δεν εμποδίζεται από πολιτικούς λόγους ή από οποιαδήποτε επίδραση φόβου ή συμφέροντος να πει ό,τι ξέρει. Ο συγγραφέας με αναντίρρητο τρόπο δείχνει ότι τα εγκλήματα αυτά διαπράχθηκαν χωρίς αντίσταση εκ μέρους οιουδήποτε χριστιανικού έθνους και ότι η τελευταία εκείνη φριχτή σκηνή στη Σμύρνη εκτελέστηκε σε απόσταση ολίγων μέτρων από ένα ισχυρότατο συμμαχικό και αμερικανικό στόλο. Εκωφεύσαμε, υποστηρίζει, στις απελπισμένες κραυγές των Χριστιανών που πεθαίνανε, αν και ξέραμε καλά πως η Αμερική ήταν η μοναδική ελπίδα τους, και τώρα είναι φανερό πως υπάρχει στη χώρα μας μια τάση που ολοένα μεγαλώνει, να συγκαλύψουμε τα εγκλήματα των Τούρκων και να τους δώσουμε συγχωροχάρτι γι'αυτά, για να επιτύχουμε υλικά οφέλη απ'αυτούς.

Παρακολουθήστε παρακάτω ορισμένα αποσπάσματα:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΔ' Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ (Σεπτέμβριος 1922)
.........Η τελευταία πράξη στο τρομερό δράμα της εξοντώσεως του Χριστιανισμού μέσα στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία ήταν η πυρπόληση της Σμύρνης απ' τα στρατεύματα του Μουσταφά Κεμάλ. Η δολοφονία της Αρμενικής φυλής είχε συντελεσθεί στην πραγματικότητα κατά τα έτη 1915-1916 και οι πολυπληθείς και ακμάζουσες Ελληνικές Κοινότητες με εξαίρεση εκείνης της Σμύρνης είχαν καταστραφεί επίσης με θηριώδη τρόπο. Έχει κυκλοφορήσει πολύ πλατειά η ιδέα ότι ο Τούρκος άλλαξε πίστη σε μια νύχτα.
Η καταστροφή της Σμύρνης εν πάση περιπτώσει έλαβε χωράν στα 1922 και καμμιά πράξη πού διαπράχθηκε απ' την Τουρκική φυλή σε όλη τη διάρκεια της κηλιδωμένης από αίμα ιστορίας της δεν παρουσίασε κτηνωδέστερα και περισσότερο ακόλαστα χαρακτηριστικά, ούτε ποικιλώτερες απ' τις χειρότερες μορφές ανθρώπινων βασανιστηρίων πού έχουν επιβληθεί εις βάρος αμάχων και αόπλων. Ήταν η πιο ταιριαστή ζοφερή και σατανική κατακλείδα στην όλη φρικτή τραγωδία.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ' ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΑΝΗΣΥΧΗΤΙΚΕΣ ΦΗΜΕΣ
Η γυναίκα μου κι εγώ βρισκόμαστε στο Σεβδίκιοϊ, ένα Ελληνικό χωριό πού απέχει μερικά μίλια απ' τη Σμύρνη, επάνω στην Οθωμανική Σιδηροδρομική γραμμή, όταν έφθασαν ειδήσεις ότι ο Ελληνικός στρατός έπαθε σοβαρές ήττες. Οι φήμες αυτές δεν έγιναν στην αρχή πιστευτές, διαδίδονταν όμως ολοένα περισσότερο επίμονα και έφερναν στον πληθυσμό την αγωνία και το φόβο.
Τελικά η διήγηση έγινε βεβαιότητα. Έφτασαν επίσημες ειδήσεις ότι ο Ελληνικός Στρατός είχε υποστεί μια τρομερή και ανεπανόρθωτη ήττα και ότι τίποτε δεν εμπόδιζε πλέον τους Τούρκους να κατέβουν στην παραλία. Ο πληθυσμός άρχισε να φεύγει, στην αρχή λίγοι, ύστερα όλο και περισσότεροι, ωσότου η φυγή εξελίχθηκε σε πραγματικό πανικό.
Η πόλη είχε γεμίσει σχεδόν από πρόσφυγες απ' το εσωτερικό. Οι περισσότεροι απ' τους πρόσφυγες αυτούς ήταν μικροί αγροκτηματίες πού είχαν ζήσει στα αγροκτήματα πού είχαν κληρονομήσει από τους προγόνους τους από πολλές γενεές. Οι προγονοί τους είχαν εγκατασταθεί στη Μικρά Ασία πριν οι Τούρκοι αρχίσουν ν' αναπτύσσονται σε έθνος. Ήταν παιδιά της γης αυτής ικανοί να ζήσουν και να περιθάλπουν τους εαυτούς των μέσα στα μικρά τους σπίτια και πάνω στα λίγα στρέμματα γης τους, έχοντας η κάθε οικογένεια την αγελάδα της, το γαϊδούρι της και την κατσίκα της. Παρήγαν μάλιστα και καπνό, σύκα, σταφύλια χωρίς σπόρο, και άλλα προϊόντα για εξαγωγή. Ήσαν πολύ έμπειροι στο να καλλιεργούν και επεξεργάζωνται τις καλύτερες ποιότητες καπνού σιγαρέττων και την ανεκτίμητη σταφίδα, της οποίας η Μικρά Ασία παρήγε τελευταία την πιό καλύτερη ποιότητα του κόσμου. Το πολύτιμο αυτό στοιχείο των γεωργών πού αποτελούσε τη σπονδυλική στήλη της ευημερίας της Μικράς Ασίας μετετράπη σε επαίτες .
...Και ύστερα άρχισαν να φτάνουν οι ηττημένοι,σκονισμένοι και ρακένδυτοι Έλληνες στρατιώτες κυττάζοντας ίσια μπροστά τους σαν υπνοβάτες πού περπατούσαν. Πολλοί απ' αυτούς — οι πιο τυχεροί — κάθονταν επάνω σε Ασυρριακά κάρρα, πού ήταν διάδοχοι των πρωτόγονων οχημάτων των χρησιμοποιουμένων την εποχή του Ναβουχοδονόσορος.
Σε ένα ατέλειωτο ρεύμα διέσχιζαν την πόλη και τραβούσαν για το σημείο της παραλίας όπου είχε αποσυρθεί ο Ελληνικός στόλος. Βάδιζαν σιωπηλά σαν φαντάσματα, χωρίς να κυττάζουν ούτε δεξιά, ούτε αριστερά. Κάπου κάπου μερικοί στρατιώτες εξαντλημένοι ολότελα, έπεφταν χάμω δίπλα στο δρόμο η μπροστά σε μια πόρτα. Άκουσα πώς μερικούς απ' αυτούς τους επήραν μέσα στα σπίτια και τους έντυσαν με πολιτικά ρούχα και πώς έτσι γλύτωσαν μερικοί. Άκουσα επίσης την πολύ πιθανή διήγηση πώς άλλοι στρατιώτες πού εξαντλήθηκε η αντοχή τους προτού να μπουν μέσα στην πόλη, βρέθηκαν αργότερα με κομμένο το λαιμό τους.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΣΤ' ΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ ΕΡΧΟΝΤΑΙ
Το πρωί της 9ης Σεπτεμβρίου 1922 κατά τις 11 η ώρα, άρχισαν ν' ακούωνται κραυγές τρόμου. Βγαίνοντας στην πόρτα του προξενείου είδα ένα πλήθος από πρόσφυγες, οι περισσότεροι γυναίκες, έτρεχαν κατατρομαγμένοι προς το Προξενείο προσπαθώντας να εύρουν καταφύγιο μέσα σ' αυτό και ότι δεν τους άφηναν να μπουν οι δυο ή τρεις ναύτες πού ήσαν προωρισμένοι για την υπεράσπιση της προξενικής περιουσίας.
Ένα βλέμμα απ' την ταράτσα πού είχε θέα προς την προκυμαία, εξηγούσε αμέσως την αιτία του τρόμου τους. Το Τουρκικό ιππικό εγέμιζε την προκυμαία πηγαίνοντας προς τους στρατώνες του πού ήταν κοντά στο Διοικητήριο (Konak) στην άλλη άκρη της πόλεως. Ήταν ρωμαλέοι άνδρες και παρήλαυναν με πλήρη τάξη. Φαίνονταν πώς ήταν καλοθρεμμένοι και ξεκούραστοι. Πολλοί απ' αυτούς ήταν του Μογγολικού εκείνου τύπου πού βλέπει κανείς ανάμεσα στους Μωαμεθανούς της Μικρας Ασίας.
Εξ αιτίας του ότι δεν ήταν εφωδιασμένα όλα τα στρατεύματα του Μουσταφά Κεμάλ με τις ωραίες στολές των εκλεκτών του στρατευμάτων πολλά πράγματα ισχυρίσθηκαν φιλότουρκοι κύκλοι σχετικά με τη διαφορά ανάμεσα στους «τακτικούς» και «άτακτους» στρατιώτες του. Οιοσδήποτε είδε το ιππικό εκείνο να παρελαύνει στην προκυμαία της Σμύρνης θα εβεβαίωνε, εάν είχε κάποια ιδέα από στρατιωτικά πράγματα, ότι αυτοί πού το αποτελούσαν δεν ήταν απλώς στρατιώτες αλλά τω όντι πολύ καλοί στρατιώτες με τέλεια εξάσκηση και κάτω από έναν τέλειο έλεγχο θαυμάσιων αξιωματικών. Και οποιοσδήποτε γνωρίζει κάτι απ' τον Τουρκικό χαρακτήρα, θα βεβαιώσει ότι ο Τούρκος είναι πραγματικά ένας στρατιώτης εξαιρετικά πειθαρχικός στις διαταγές των ανωτέρων του. Ο Τούρκος σφάζει όταν διαταχθεί απ' το αρχηγείο του και σταματά σε ένα δευτερόλεπτο, όταν διαταχθεί απ' τους ίδιους αρχηγούς του να σταματήσει. Ο Μουσταφά Κεμάλ λατρευόταν απ' τον στρατό εκείνο των «τακτικών» και «άτακτων» και ο λόγος του ήταν γι’ αυτούς νόμος.
.........Στην αρχή, Τούρκοι πολίτες, κάτοικοι της πόλης ήταν οι κυριώτεροι πού βιαιοπραγούσαν. Ο ίδιος είδα τέτοιους πολίτες οπλισμένους με τουφέκια πού παρακολουθούσαν τα παράθυρα των Χριστιανικών σπιτιών έτοιμοι να πυροβολήσουν μόλις εμφανιζόταν κανένα κεφάλι. Αυτό θύμιζε κυνηγούς πού είχαν στήσει καρτέρι και καραδοκούσαν για τη λεία τους. Εκείνο όμως πού έκαμνε αλησμόνητη εντύπωση ήταν η έκφραση των προσώπων τους. Αυτή έδειχνε μια έκσταση μίσους και αγριότητας.
....Η λεηλασία τώρα ξαπλώθηκε έξω απ' τις αγορές και απ' την Αρμενική συνοικία, την οποία ξεγύμνωναν φορτώνοντας τα λάφυρα σε κάρρα, καθώς επίσης εφόρτωναν κάρρα με πτώματα ανθρώπων, σαν να ήταν σφάγια προβάτων η βοδιών και τα έστελναν όλα στην ύπαιθρο.
Στο ημερολόγιο μου και με ημερομηνία 12 Σεπτεμβρίου 1922 ηύρα γραμμένα τα εξής: «μερικοί Αμερικανοί είδαν εννιά κάρρα φορτωμένα με πτώματα πού μεταφέρονταν απ' την περιοχή πού είναι γύρω στο Διοικητήριο (Konak) και άλλοι πάλι είδαν τρία τέτοια φορτωμένα κάρρα στην περιοχή του Αστυνομικού Τμήματος».
.......Οι διηγήσεις ποικίλλουν σχετικά με τον τρόπο πού πέθανε ο Χρυσόστομος, αλλά είναι πρόδηλη η πιθανότης ότι τον βρήκε ο θάνατος στα χέρια του Οθωμανικού όχλου. Ένας Τούρκος αξιωματικός πήγε μαζί με δυο στρατιώτες στα γραφεία της Μητρόπολης και τον ωδήγησε στον Νουρεδίν Πασά, τον Τούρκο Αρχιστράτηγο, ο όποιος, όπως λέγουν, είχε υιοθετήσει τη μεσαιωνική ιδέα να παραδώση τον Μητροπολίτη στον φανατικό όχλο για να τον κάνει ότι ήθελε. Δεν υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις της ορθότητας αυτής της διαπιστώσεως, είναι όμως βέβαιο, ότι ο Μητροπολίτης θανατώθηκε απ' τον όχλο. Εβιαιοπράγησαν επάνω του, του ξερρίζωσαν τη γενειάδα του, τον εχτύπησαν με ρόπαλα και με μαχαιριές, ωσότου πέθανε και υστέρα τον έσυραν σβαρνίζοντάς τον επάνω στους δρόμους.
.....Ενώ κύτταζα απ' την πόρτα του Προξενείου είδα έναν αριθμό από αξιοθρήνητους πρόσφυγες μαζί με τα παιδιά τους, τα δέματα τους και τους αρρώστους τους να τους σκουντούν σαν αγέλη πολλοί Τούρκοι στρατιώτες προς την προκυμαία. Μια γκριζομάλλα γριά βάδιζε παραπατώντας πίσω πίσω, κι ήταν τόσο εξαντλημένη, ώστε δεν μπορούσε να συνεχίσει την πορεία και ένας Τούρκος στρατιώτης τη σκουντούσε από πίσω με τον υποκόπανο του τουφεκιού του. Στο τέλος της έδωσε ένα τόσο δυνατό χτύπημα ανάμεσα στις ωμοπλάτες ώστε έπεσε και ξαπλώθηκε χάμω μπρούμυτα επάνω στο λιθόστρωτο.
Μια άλλη γριά ήλθε σε μένα κλαίοντας τρελλή από τη θλίψη και ξεφωνίζοντας: «Το παιδί μου! Το παιδί μου!» Το φόρεμα της από μπροστά ήταν γεμάτο αίματα. Δεν είπε τι είχε συμβεί στο γυιό της, αλλά το άφθονο αίμα διηγόταν το δράμα της.
.....Στο ανθρωποκυνηγητό αυτό έπαιρναν τώρα μέρος και αποσπάσματα του Τούρκικου στρατού. Οι Αρμένιοι εξαφανίσθηκαν γρήγορα απ' τους δρόμους, είτε γιατί τους είχαν σκοτώσει, είτε γιατί είχαν κρυφτεί. Είχε βγει μια προκήρυξη ότι οποιοσδήποτε έκρυβε έναν Αρμένιο στο σπίτι του, θα παραπεμπόταν στο Στρατοδικείο — ένα δικαστήριο πού δικαιολογημένα το έτρεμαν όλοι. Ένα παράδειγμα θα δείξει πόσο μεγάλο τρόμο ενέπνευσε στις καρδιές όλων — ακόμη και των ξένων υπηκόων:
Ένας σημαίνων Ολλανδός υπήκοος διηγήθηκε το εξής περιστατικό το οποίο είδε ο ίδιος απ' το κατάστρωμα της μικρής ιδιωτικής θαλαμηγού του:
«Επάνω προς το Κορδελιό (προάστειο της Σμύρνης) είδα ένα ζευγάρι να προχωρεί με δυσκολία μέσα στη θάλασσα. Ήταν ένα αξιοπρεπές και χαριτωμένο ζευγάρι και ο άνδρας είχε στην αγκαλιά του ένα μικρό παιδάκι. Ενώ προχωρούσαν τσαλαβουτώντας όλο και βαθύτερα μέσα στο νερό, ωσότου αυτό έφτανε μέχρι τους ώμους των, ξαφνικά διαπίστωσα ότι θα πνιγόντουσαν. Γι αυτό πήγα βιαστικά κοντά τους με μια βάρκα και αφού τους υποσχέθηκα ότι θα έκαμνα ό,τι μπορούσα για να τους σώσω, κατώρθωσα να τους βγάλω στην παραλία. Μου εξήγησαν ότι ήταν Αρμένιοι και επειδή ήξεραν πώς ο άνδρας θα σκοτωνόταν σίγουρα και η γυναίκα πού ήταν όμορφη και νέα η θα βιαζόταν η θα μεταφερόταν σε χαρέμι και το παιδί τους θα αφηνόταν να πεθάνει, είχαν αποφασίσει να πνίγουν όλοι μαζί. Τους πήγα σε διάφορα μέρη και προσπάθησα να τους βάλω μέσα, χωρίς να κατορθώσω τίποτε. Στο τέλος τους ωδήγησα σε ένα μεγάλο σχολείο του οποίου το οίκημα και ο κήπος ήταν γεμάτα από κόσμο, χτύπησα το κουδούνι και όταν ήρθε μια αδελφή στην πόρτα, της εξήγησα την κατάσταση. Όταν εκείνη άκουσε πώς ήταν Αρμένιοι, έκλεισε, την πόρτα. Τότε έφυγα αφήνοντας τους να κάθωνται στα σκαλιά του σχολείου.»
Και εκεί θα τους αφήσωμε κι εμείς με την ελπίδα ότι σώθηκαν με ένα θαύμα, πράγμα πολύ απίθανο.
......Όταν το κυνηγητό των Αρμενίων μέσα στους δρόμους της Σμύρνης δεν απέδιδε πια παρά πενιχρά αποτελέσματα, η περιοχή τους αποκλείσθηκε για όλους έκτος των Τούρκων, με στρατιώτες πού φρουρούσαν στις εισόδους των οδών και υστέρα η σφαγή και η λεηλασία γίνονταν πειά μεθοδικά. Δεν αποπειράθηκα να μπω στην Αρμενική συνοικία, αλλά με πληροφόρησαν επανειλημμένα άνθρωποι με τους οποίους είχα επαφή ότι δεν επιτρεπόταν να μπει κανείς εκεί. Αμερικανοί πού έμεναν στη συνοικία εκείνη και κύτταζαν απ' τα παράθυρα των σπιτιών τους, διηγήθηκαν, ότι δεν είχε διαφύγει τη λεηλασία ούτε ένα σπίτι σε όση απόσταση μπορούσαν να ιδούν. Όλα παραβιάσθηκαν, λεηλατήθηκαν, τα έπιπλα έγιναν κομμάτια και πετάχτηκαν στους δρόμους. Το τι συνέβη στους ένοικους των σπιτιών μπορεί εύκολα να το φανταστεί κανείς. Είναι εύκολο να φανταστεί κανείς τις οικογένειες εκείνες, να κάθωνται ζαρωμένοι στα σπίτια τους μαζί με τις γυναίκες τους, τις κόρες τους και τα μωρά τους περιμένοντας ν' ακούσουν τον κρότο ενός υποκόπανου τουφεκιού στις πόρτες τους.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΖ' ΠΟΥ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΑΝΑΦΤΗΚΑΝ ΟΙ ΦΩΤΙΕΣ

.....Η τελευταία θέα της δύσμοιρης πόλεως τη χαραυγή εκείνη ήταν τεράστια σύννεφα πού ολοένα μεγάλωναν και κατέβαιναν προς τον λιμένα, μια στενή λωρίδα παραλίας κατειλημμένη από μια μεγάλη μάζα ανθρώπων — ένα πλήθος πού ολοένα μεγάλωνε, έχοντας πίσω του τη φωτιά και μπροστά του τη θάλασσα.
Τη στιγμή πού το αντιτορπιλλικό απομακρυνόταν απ' την τρομερή σκηνή και ερχόταν στο σκοτάδι, οι φλόγες πού τώρα λυσσομανούσαν επάνω σε μια εκτεταμένη περιοχή της πόλεως, δυνάμωναν διαρκώς σε λαμπρότητα παρουσιάζοντας μια σκηνή απαίσιας και τρομερής μεγαλοπρέπειας. Ιστορικοί και αρχαιολόγοι εδήλωσαν ότι δεν γνωρίζουν παρά μόνο ένα γεγονός στα χρονικά του κόσμου πού θα μπορούσε να συγκριθεί ως προς την αγριότητα, την έκταση και ως προς όλα τα στοιχεία φρίκης, σκληρότητας και ανθρώπινου πόνου προς την καταστροφή της Σμύρνης και του Χριστιανικού πληθυσμού της απ' τους Τούρκους, κι' αυτό ήταν η καταστροφή της Καρχηδόνος απ' τους Ρωμαίους.
Πραγματικά στην Σμύρνη, τίποτε δεν έλειπε σχετικά με την θηριωδία, την ακολασία, τη σκληρότητα και όλη τη μανία του ανθρώπινου πάθους, το όποιο εξ αιτίας της ολοκληρωτικής αναπτύξεως του κατεβάζει το ανθρώπινο γένος σε επίπεδο χαμηλότερο κι απ' το πιο σκληρότερο και φρικτότερο επίπεδο του κτήνους. Γιατί καθ' όλη τη διάρκεια του διαβολικού αυτού δράματος οι Τούρκοι λήστευαν και βίαζαν. Ακόμα και ο βιασμός μπορεί να κατανοηθεί σαν ένα ορμέμφυτο της φύσεως, ακαταγώνιστο ίσως, όταν τα πάθη εξαπλώνονται άγρια μέσα σε έναν λαό χαμηλής νοοτροπίας και κατώτερου πολιτισμού, αλλά ο επανειλημμένος βιασμός γυναικών και κοριτσιών δεν ημπορεί ν' αποδοθεί ούτε σε θρησκευτική μανία, ούτε σε κτηνώδη πάθη. Ένα απ' τα δυνατώτερα συναισθήματα πού πήρα μαζί μου απ' τη Σμύρνη ήταν το συναίσθημα της ντροπής, διότι ανήκα στο ανθρώπινο γένος.
Στην καταστροφή της Σμύρνης υπήρχε ένα χαρακτηριστικό πού δεν ημπορεί να βρει κανείς στην καταστροφή της Καρχηδόνος. Δεν υπήρχε στόλος Χριστιανικών πολεμικών στον λιμένα της Καρχηδόνος πού παρακολουθούσε μια κατάσταση για την οποία ήταν υπεύθυνες οι κυβερνήσεις των. Στην Καρχηδόνα δεν υπήρχαν Αμερικάνικα καταδρομικά.
Οι Τούρκοι εχόρταιναν ελεύθερα τα ακόλαστα φυλετικά και θρησκευτικά τους ένστικτα για σφαγή, βιασμούς και λεηλασία σε απόσταση βολής λίθου απ' τα συμμαχικά και Αμερικάνικα πολεμικά, γιατί είχαν διαφωτιστεί συστηματικά, ώστε να πιστέψουν ότι αυτά δεν θα επενέβαιναν. Μια κοινή διαταγή απ' τους διοικητάς των πολεμικών η από ένα η δυο απ' αυτούς — μια εντελώς αβλαβής οβίδα πού θα ριχνόταν επάνω απ' την Τουρκική συνοικία — θα είχε ξαναφέρει τους Τούρκους στα λογικά τους.
Κι αυτή η παρουσία των πολεμικών εκείνων στον λιμένα της Σμύρνης στο σωτήριο έτος 1922, πού παρακολουθούσαν άπρακτα την τελευταία μεγάλη σκηνή της τραγωδίας των Χριστιανών της Τουρκίας, ήταν το θλιβερώτερο και σημαντικώτερο χαρακτηριστικό της όλης εικόνας.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΘ' ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΠΟΥ ΕΜΑΘΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ
Στην Αθήνα, στο Παρίσι και αργότερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, συνάντησα διαφόρους αυτόπτες μάρτυρες της μεγάλης καταστροφής πού μου διηγήθηκαν πράγματα πού είχαν ιδεί. Κράτησα σημειώσεις των μαρτυριών διαφόρων απ' αυτά τα πρόσωπα, αποκλείοντας προσεκτικά όλους εκείνους πού ήταν Έλληνες η Αρμένιοι, όχι γιατί πίστευα πώς οι διηγήσεις αυτών θα ήταν κατ' ανάγκην αναξιόπιστες, αλλά μάλλον γιατί θα μπορούσαν ν' αμφισβητηθούν σαν προερχόμενες από προκατάληψη.
Αμερικανοί υπάλληλοι της Near East Relief πού στέκονταν επάνω στο κατάστρωμα ενός πλοίου, το όποιο ανεχώρησε λίγο μετά το «Simpson» μου διηγήθηκαν ότι είδαν έναν άνδρα να ρίχνεται στη θάλασσα και να κολυμπά προς το πλοίο. Ένας Τούρκος στρατιώτης σήκωσε το τουφέκι του, σκόπευσε τον άνθρωπο και του τίναξε το κεφάλι στον αέρα!. Ένας άλλος Αμερικανός διηγούμενος το ίδιο περιστατικό πρόσθεσε τη λεπτομέρεια ότι ο Τούρκος σκόπευσε με το τουφέκι του επάνω απ' τον ώμο ενός Άγγλου ναύτη.
....Ένα βιβλίο πού θα ενδιέφερε πάρα πολύ τους ανθρώπους θα μπορούσε να γραφεί από τον καθένα πού θα φρόντιζε να πάρει συνεντεύξεις από πρόσφυγες και να γράψει τις διηγήσεις πού θα άκουε απ' αυτούς για δραπετεύσεις την τελευταία στιγμή και για έξυπνα τεχνάσματα απελπισίας, στα όποια κατέφυγαν. Μια πλούσια γυναίκα με μεγάλη οικογένεια από μικρά παιδιά, τα έσωσε όλα μέσα στον συνωστισμό και τον πανικό με το να δέση ένα μακρύ σχοινί ολόγυρα στις μέσες τους, το άλλο άκρο του οποίου έδεσε στη δική της. Μια κυρία πού κατοικούσε στα Βούρλα, μια μεγάλη πόλη κοντά στη Σμύρνη, έσωσε την ωραία της κόρη με το να την μεταμφιέσει σε μια άσχημη και καμπουριασμένη γρηούλα. Μια γυναίκα στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικανίς πολίτις, μου έγραψε ότι το μικρό της κοριτσάκι τεσσάρων ετών πού το είχε αφήσει στη Σμύρνη με τους γονείς της, βρέθηκε σ' ένα απ' τα νησιά. Όσο διαρκούσε η σφαγή το παιδάκι αυτό χώθηκε μέσα σ' έναν ανοιχτό τάφο, όπου έμεινε ξαπλωμένο για πολλές ώρες ακίνητο και σιωπηλό σαν ποντίκι, ωσότου άκουσε να περνούνε άνθρωποι πού μιλούσαν Αγγλικά και τότε παρουσιάσθηκε και σώθηκε από φιλικά χέρια.
Διηγούνται φρικτές ιστορίες για την πυρπόληση αρρώστων μέσα σε νοσοκομεία και παιδιών μέσα σε σχολεία.

...Ένα απ' τα πιό αισχρά χαρακτηριστικά της τραγωδίας της Σμύρνης ήταν η απαγωγή των ανδρών ηλικίας 18 έως 45 ετών. Αυτοί ήταν άμαχοι γεωργοί και άλλοι πού δεν είχαν ούτε την παραμικρή ευθύνη για την αποβίβαση του Ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία. Αυτοί ήταν οι προστάτες των οικογενειών και η βίαιη απαγωγή τους άφησε τις χήρες και τα ορφανά στην υποστήριξη των δήθεν «Χριστιανικών Εθνών» και ιδιαίτερα των Ηνωμένων Πολιτειών. Δεν χρειάζεται κανείς παρά μόνο λίγη φαντασία για να έχει μια εικόνα των σκηνών πού μου περιέγραψαν η Δρ Lovejoy και άλλοι, πού μου διηγήθηκαν για παιδιά πού αγκάλιαζαν με τα χέρια τους τις κνήμες των πατέρων τους και ξεφώνιζαν απελπιστικά για έλεος, και για γυναίκες πού σφίγγονταν επάνω στους άνδρες τους σ' ένα τελευταίο αγκάλιασμα απελπισίας· και χρειάζεται λιγώτερη φαντασία για να οραματιστεί κανείς τον τρόπο με τον όποιο τ' ανδρόγυνα εκείνα απεσπώντο ο ένας απ' τον άλλον.Οι τελευταίες αυτές σκηνές επάνω στην προκυμαία της Σμύρνης αποκαλύπτουν ολόκληρο το σατανικό και μεθοδικό έφαρμοσθέν σχέδιο των Τούρκων. Οι στρατιώτες είχαν την άδεια να κορέσουν τα ακόλαστα ένστικτα τους για σφαγή και λεηλασία και βιασμούς με την επίθεση κατά πρώτον κατά των Αρμενίων, τους οποίους έσφαζαν και έκαιαν, βιάζοντας τις γυναίκες και τις κόρες τους. Ενώ για τους Έλληνες πού μισούσαν βαθύτερα, επιφύλασσαν έναν βραδύτερο και πιό επώδυνο θάνατο. Οι λίγοι πού γύρισαν πίσω διηγούνται φρικτά πράγματα. Μερικοί επυροβολήθηκαν και σκοτώθηκαν κατά ομάδες. Όλοι ήταν πεινασμένοι και χιλιάδες πέθαναν από αρρώστιες, κούραση και εγκατάλειψη.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΑ' ΑΡΙΘΜΟΣ ΤΩΝ ΦΟΝΕΥΘΕΝΤΩΝ
Πόσοι σφάγηκαν μέσα στη Σμύρνη και στα προάστεια και τα χωριά της; Είναι αδύνατο να κάνει κανείς οιανδήποτε εκτίμηση εντελώς επιτυχή, οι προσπάθειες όμως υπερβολικής ελαττώσεως του σχετικού αριθμού κατ' ανάγκην προδίνει έλλειψη αξιοπιστίας.
Επίσημες στατιστικές αναβιβάζουν τους Αρμένιους κατοίκους της Σμύρνης σε είκοσι πέντε χιλιάδες και είναι βέβαιο ότι το μεγαλύτερο μέρος των ανδρών της Κοινότητας αυτής σκοτώθηκαν, χωρίς να υπολογίσουμε τις γυναίκες και τα κορίτσια, καθώς και πολυάριθμους Έλληνες. Μια έκθεση ανταποκριτού προς την London Daily Chronicle από 18 Σεπτεμβρίου 1922 λέγει: «Ο χαμηλότερος υπολογισμός των ψυχών πού χάθηκαν και πού ανακοίνωσαν οι πρόσφυγες καθορίζει το σύνολο των σε εκατόν είκοσι χιλιάδες».
Το Πρακτορείο Reuter, σε μια ανταπόκριση της ίδιας ημέρας κάμνει την εξής διαπίστωση: «Από καμμιά απ' τις εκθέσεις δεν είναι δυνατό να δώσει κανείς ακριβείς αριθμούς για τα θύματα, κατά πασαν όμως πιθανότητα πρέπει αυτά να υπερβαίνουν τις εκατό χιλιάδες».
Ο κ. Roy Treloar, ανταποκριτής της εφημερίδας, είχε τηλεγραφήσει τα εξής:* «Ο Νουρεδδήν Πασάς άρχισε ένα συστηματικό ανθρωποκυνήγι εναντίον των Αρμενίων, οι όποιοι συγκεντρώθηκαν σε ομάδες ανά εκατό, οδηγήθηκαν στο Διοικητήριο (Konak) και εφονεύθηκαν».
Ο ανταποκριτής των Τάϊμς του Λονδίνου τηλεγραφούσε: «Οι σκοτωμοί γίνονταν συστηματικά. Τούρκοι τακτικοί στρατιώτες και άτακτοι, όπως μας διηγήθηκαν, μάζευαν απ' τους δρόμους ανθρώπους πού φαίνονταν πλούσιοι και αφού τους ξεγύμνωναν, τους εσκότωναν κατά ομάδες. Πολλοί Χριστιανοί, πού είχαν καταφύγει στις εκκλησίες, κάηκαν μέσα σ' αυτές, στις όποιες έβαλαν οι Τούρκοι φωτιά».
Ο κ. Otis Swift, ανταποκριτής του «Βήματος του Σικάγου», επισκέφθηκε τα Ελληνικά νησιά, στα όποια είχαν μεταφερθεί πρόσφυγες με ατμόπλοια πού είχαν πάει για την διάσωση τους και είδε πολλά θύματα της τραγωδίας, πού οι διηγήσεις τους και το είδος των τραυμάτων τους παρείχαν πρόσθετη μαρτυρία για τη θηριωδία των Τούρκων. Ιδού μια μικρή περικοπή απ' την έκθεση του κ. Swift:
«Τα Νοσοκομεία των Ελληνικών νησιών είναι γεμάτα από ανθρώπους πού είχαν ξυλοκοπηθεί απ' τους Τούρκους. Σε ένα Νοσοκομείο της Χίου είδα ένα παιδί πού ζούσε ακόμα, αν και είχε πυροβοληθεί στο πρόσωπο από ένα στρατιώτη, πού είχε σκοτώσει τον πατέρα του και βιάσει τη μητέρα του. Στο ίδιο Νοσοκομείο υπήρχε μια οικογένεια έξη ορφανών Αρμενίων. Ένα νήπιο τεσσάρων ετών της οικογενείας αυτής είχε ξυλοκοπηθεί με τον υποκόπανο τουφεκιού, γιατί δεν είχαν βρεθεί χρήματα ραμμένα μέσα στα ρούχα του».
Είναι αναμφισβήτητο ότι πολλές χιλιάδες απ' τους ανυπεράσπιστους κατοίκους της Σμύρνης και της περιοχής της σκοτώθηκαν απ' τους Τούρκους.
Στον αριθμό εκείνων πού σκοτώθηκαν πραγματικά κατά τις ήμερες της σφαγής πρέπει να προστεθούν οι Έλληνες πού χάθηκαν μετά τον εκτοπισμό τους, οι άνθρωποι πού πέθαναν μέσα στις φλόγες η σκοτώθηκαν από την κατάρρευση τοίχων, εκείνοι πού εξέπνευσαν πάνω στην προκυμαία και όλοι εκείνοι πού υπέκυψαν έκτοτε από στερήσεις η κακώσεις η από θλίψη.

Ξεχωριστές φυσιογνωμίες

2009-02-21T05:15:00.000-08:00

Παπακωνστάντιος Κωνσταντινίδης: εφημέριος της Αφησιάς. Μετά το διωγμό λειτούργησε σε εκκλησία του Κουβαρά και έπειτα της Κερατέας. φωτό: από το προσωπικό αρχείο του κου. Μαργαρίτη Σάββα

Εικόνες από τη ζωή των Μικρασιατών στο Λαύριο

2008-12-27T04:59:00.000-08:00

πίσω όρθια: Αρχοντούλα Χρυσομάλλη / αριστερά καθιστή: Ζωή Γιώγα Χρυσομάλλη / δεξιά καθιστή: Τριανταφυλλιά Χρυσομάλλη Μήτρου / στη σκάλα καθιστή: Ευαγγελία Χρυσομάλλη

αριστερά: Τριανταφυλλιά Χρυσομάλλη, δεξιά: Ευαγγελία Χρυσομάλλη (σε εκδρομή στην Ακρόπολη)

αριστερά: Ζωή Χρυσομάλλη -Γιώγα, τρίτη στη σειρά: Ευαγγελία Χρυσομάλλη

δίπλα: Μαρίκα Γιώγα

αριστερά: Ευαγγελία Χρυσομάλλη

αριστερά: Χρυσόστομος - Αναστάσιος - Αρχοντούλα - Ευαγγελία Χρυσομάλλη

αριστερά: Ευαγγελία Χρυσομάλλη

Μπροστά από αριστερά: Ευαγγελία - Αρχοντούλα - Αννίκα Χρυσομάλλη

Επάνω αριστερά: Ζωή Χρυσομάλλη- Γιώγα

Κάτω δεξιά: Ευαγγελία Χρυσομάλλη

Ψαρεύοντας στη Γαιδουρόμαντρα (1944)
δεξιά: πρώτος Λογοθέτης Μήτρου - δίπλα Γεώργιος Μήτρου - τέταρτος Χρυσόστομος Χρυσομάλλης
αριστερά: Θεοδόσης Σταύρου

Στο καφενείο του Τζούβα
(Διακρίνονται από αριστερά καθιστοί: πρώτος Στέφανος Μπαμπλιάς, τέταρτος Λογοθέτης Μήτρου, έκτος Αναστάσιος Χρυσομάλλης

Στο ξωκλήσι της Αγιάς Τριάδας
από αριστερά επάνω: δεύτερη Τριανταφυλλιά Χρυσομάλλη, Στέφανος και Αννίκα Μπαμπλιά, Σουλμεγιό και Γεώργιος Μήτρου
από αριστερά κάτω: Ευαγγελία Χρυσομάλλη, Ζωή Αναστασίου Χρυσομάλλη

από δεξιά Στέφανος και Αννίκα Μπαμπλιά

όρθιοι: από αριστερά δεύτερος Αναστάσιος Χρυσομάλλης και Στέφανος Μπαμπλιάς

κάτω από δεξιά: Ευαγγελία Χρυσομάλλη, Τριανταφυλλιά Χρυσομάλη και Αννίκα Χρυσομάλλη

Συμμετοχή των Μικρασιατών στην εκδήλωση του Κέντρου Τέχνης και Πολιτισμού

2008-12-19T03:51:00.000-08:00

Της Τριανταφυλλιάς Μήτρου (δημοσιεύτηκε σε εφημερίδες του τοπικού τύπου)

Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η προσέλευση του κόσμου στην εκδήλωση που διοργάνωσε το Κέντρο Τέχνης και Πολιτισμού στο χώρο του παλαιού μηχανουργείου, στο Λαύριο, το απόγευμα της Κυριακής, την 14η Δεκεμβρίου, όπου πολιτιστικοί σύλλογοι της περιοχής παρουσίασαν μέρος από τις δραστηριότητες και το έργο τους, συμβάλλοντας στην ανάδειξη του πολυπολιτισμικού χαρακτήρα της πόλης.
Ξεχωριστή, πράγματι, ήταν η παρουσία των Μικρασιατών του Λαυρίου, που για πρώτη φορά εξέθεσαν φωτογραφίες, αυθεντικές στολές, έγγραφα και έναν πλούτο κειμηλίων από τις χαμένες πατρίδες τους. Δεκάδες φωτογραφίες των πρώτων Μικρασιατών κόσμησαν ένα μεγάλο ταμπλό προκαλώντας στους επισκέπτες μνήμες και θύμησες μιας άλλης, δυσκολότερης, αλλά πιο συντροφικής εποχής∙ αντικείμενα καθημερινής χρήσης, όχι υλικής αλλά συναισθηματικής αξίας, που διατηρούνται για να θυμίζουν την αρχοντιά και την μεγαλοπρέπεια όσων εγκαταλείφθηκαν, εικόνες και θρησκευτικά κειμήλια, που προβάλλουν την αιώνια και δυνατή πίστη των Μικρασιατών, που τις δύσκολες ώρες του διωγμού, αλλά κι αυτές της νέας ζωής ήταν το μόνο στήριγμα για την επιβίωσή τους, υπενθύμισαν σε όλους τους παρευρισκομένους, ότι το παρελθόν δε χάνεται∙ εξακολουθεί να υπάρχει στις αναμνήσεις των νέων που μεγάλωσαν με ιστορίες από την Κούταλη, την Αφησιά, την Αρετσού, τη Σμύρνη, το Ικόνιο και τόσες άλλες επαρχίες, που ενίσχυσαν τον πληθυσμό του Λαυρίου.
Ξεχωριστή ήταν, όπως μας δήλωσαν οι Μικρασιάτες, η παρουσία της κας. Ευγενίας Κατιδάκη – Βαλλή, μιας εκ των ολίγων εν ζωή πρώτων Μικρασιατών, που τίμησε την εκδήλωση και την προσπάθειά τους, όπως και η συνεισφορά όλων εκείνων που συνεχίζουν να θυμούνται.
Η σημαντικότητα της παρουσίας τους έγκειται, όπως ανέφεραν, στην ειδοποιό διαφορά τους από τα άλλα μέλη του τοπικού πληθυσμού, κάτι που φυσικά ισχύει και για τους Πόντιους∙ παρά το γεγονός δηλαδή ότι οι υπόλοιποι κάτοικοι του Λαύριου αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις ιδιαίτερες πατρίδες τους και να μεταναστεύσουν εσωτερικά προς αναζήτηση καλύτερης ζωής, στοιχείο που εμπεριέχει το γνώρισμα της ανάγκης, στην παρουσία των Μικρασιατών συνυπολογίζεται η βία και ο διωγμός∙ οι Μικρασιάτες είναι πρόσφυγες.........

φωτό: Παναγιώτης Μούτσης

Καραντίνα στη Μακρόνησο

2008-11-19T03:57:00.000-08:00

Μπορεί να ζούσαν ή να πέθαιναν. Αυτό θα εξαρτιόταν

από τον τύφο. Όμως, όσο ζούσαν, ποτέ δεν τους άκουγες

να ζητιανεύουν ούτε να τείνουν ικετευτικά τα χέρια.

( (Ο αμερικανικός υγειονομικός σταθμός στη Μακρόνησο. Εδώ περιθάλπονταν οι 6000 Έλληνες πρόσφυγες από την Τραπεζούντα, που μόλις είχαν φτάσει με ατμόπλοια. )

Πηγή: National Geographic, 1922 Ο μεγάλος ξεριζωμός

Η ................αποκατάσταση των προσφύγων

2008-11-08T06:33:00.000-08:00

Των προσφύγων η διαβίωση βελτιώνεται - παρά τα στεγαστικά προβλήματα που επί δεκαετίες εξεκολουθούν να τους ταλαιπωρούν - με τη δημιουργία του συνοικισμού του Αγίου Ανδρέα. Ο συνοικισμός συστηματικά οικοδομείται από το 1927 -1928 και εκτείνεται κατ'αρχήν σ' εξηντατέσσερα οικοδομικά τετράγωνα. Σπίτι 21,30 m2 δινόταν με παραχωρητήριο του αρμόδιου Υπουργείου σε, μέχρι και, πενταμελή οικογένεια που δεν διέθετε ανάλογο κατάλυμα σ' άλλο προσφυγικό συνοικισμό. Για οικογένεια 6-7 μελών το Υπουργείο διέθετε 1/4 του σπιτιού (σε εμβαδόν βέβαια) επιπλέον. Κύρια υλικά των προκατασκευασμένων και εισαγόμενων από τη Γεμανία ομοιόμορφων προσφυγικών οικιών ήταν το ξύλο και ο αμίαντος. Για ηχητική μόνωση δεν είναι δυνατόν να γίνει λόγος.

Η οροφή των σπιτιών ήταν από πισσόχαρτο και τσίγκο, μέχρι το 1929. Τότε έρχεται στο Λαύριο ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος ο οποίος δεν παρέλειψε να επισκεφτεί το συνοικισμό και μέσα σε μια βδομάδα ικανοποιώντας σχετικό αίτημα έστειλε από τον Πειραια με καικια κεραμίδια για τις οροφές των σπιτιών των προσφύγων.

Βιβλιογραφία

Μικρασιάτες Πρόσφυγες στη Λαυρεωτική, Χάρης Μπαμπούνης, Βιβλιοθήκη της Εταιρείας Μελετών Λαυρεωτικής, αριθμ. 3, Λαύρειον 1986

Περάσαμε κάβους πολλούς

2008-11-07T07:12:00.000-08:00

Της Τριανταφυλλιάς Μήτρου (δημοσιεύτηκε στη Φωνή του Λαυρίου, αριθμ. φύλλου 6)

Περάσαμε κάβους πολλούς.........

Περάσαμε κάβους πολλούς, πολλά νησιά,
τη θάλασσα που φέρνει την άλλη θάλασσα,
γλάρους και φώκιες.
Δυστυχισμένες γυναίκες κάποτε με ολολυγμούς
κλαίγανε τα χαμένα τους παιδιά κι άλλες αγριεμένες
γύρευαν το Μεγαλέξανδρο και δόξες
βυθισμένες στα βάθη της Ασίας.
Αράξαμε σ'ακρογιαλιές γεμάτες αρώματα
νυχτερινά, με κελαηδίσματα πουλιών, νερά
που αφήνανε στα χέρια τη μνήμη μιας μεγάλης
ευτυχίας.

Γιώργος Σεφέρης

Το Λαύριο κατά τη νεώτερη ιστορία του, από το 1830 δηλαδή και μετά, κατοικήθηκε από εποίκους, που ομαδικά έφταναν στην περιοχή, εξαιτίας, κυρίως, των πολιτικών και οικονομικών ανακατατάξεων. Μία από αυτές τις ευρύτερες ομάδες ήταν και οι πρόσφυγες της Μικράς Ασίας, που, λόγω, των γνωστών σε όλους εξελίξεων, αναγκάζονται να εγκαταλείψουν πατρογονικές εστίες, κατοικημένες από Ελληνες περί το 10 π.χ αιώνα. Έτσι , μετά την καταστροφή της Σμύρνης, πρόσφυγες από 46 περίπου μικρασιατικούς οικισμούς εγκαθίστανται στο Λαύριο από το 1922 μέχρι το 1924, και σποραδικά, έως το 1930. Το Λαύριο γίνεται η νέα πατρίδα για εκατοντάδες Πόντιους, Αφησιανούς, Κουταλιανούς, Αρετσιανούς και Κωνσταντινουπολίτες. Οι πρόσφυγες μαζί με τις ψυχές, τους πόθους και την παντοτινή ψευδαίσθηση του νόστου μεταφέρουν στους νέους τόπους εγκατάστασής τους, τα έθιμα, τις συνήθειες, τις γιορτές και τα ιδιαίτερα ιδιοσυγκρασιακά χαρακτηριστικά τους, που δίνουν μια νέα ζωντάνια στον ήδη πολυπολιτισμικό χαρακτήρα της Λαυρεωτικής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι Κουταλιανοί, που μεταφέρουν από την ιδιαίτερη πατρίδα τους της γιορτή της Παναγίας της Φανερωμένης, αλλά και όλοι εκείνοι οι πρόσφυγες, που αναγεννούν το εμπορικό Λαύριο με την εφευρετικότητα, την αποφασιστικότητα, τη δημιουργικότητα κα την αποδοτικότητά τους. Όσον αφορά το βιοποριστικό προσανατολισμό τους απασχολούνται κυρίως στη Γαλλική και την Ελληνική Εταιρεία των μεταλλουργείων Λαυρίου, ενώ κάποιοι Κουταλιανοί και Αφησιανοί κατευθύνονται στη ναυτιλία ή στρέφονται στη σπογγαλιεία και την αλιεία. Ο τομέας, όμως, στον οποίο διέπρεψαν οι πρόσφυγες, χάρη στο ξεχωριστό τους δαιμόνιο, όπως άλλωστε και προαναφέρθηκε, ήταν το εμπόριο.
Οι πρόσφυγες, αρχικά, τοποθετούνται πρόχειρα σε σκηνές, που στήθηκαν στην παραλία, σε υπόστεγα και αποθήκες της Ελληνικής Εταιρείας, σε επιταγμένα σπίτια στο Νυχτοχώρι και σε οικήματα της Ελληνικής Εταιρείας στα Σπανιόλικα, ενώ αργότερα εγκαθίστανται στο συνοικισμό του Αγίου Ανδρέα σε καταλύματα, που τους παραχωρούνται από τα αρμόδια Υπουργεία. Με την προκοπή τους, την αποφασιστικότητα και τη φιλεργία τους γρήγορα κατορθώνουν να ορθοποδήσουν, να δημιουργήσουν το δικό τους βιος και να αναδειχτούν σε σημαντικά μέλη της τοπικής τους κοινωνίας, χαρίζοντας μέρος από την ευβουλία και την κουλτούρα τους.

Πολιτιστική Κληρονομιά

2008-11-03T10:38:00.001-08:00

Προικοσύμφωνο ( Εν Κουτάλει Μικράς Ασίας, 1889)

Προικοσύμφωνον

Εν ονόματι του Κυρίου ημων Ιησού Χριστού

Οι υποφαινόμενοι πρόκριτοι οδε Δήμαρχος και οι ιερείς των δύο εκκλησιών πιστοποιούμεν δια του παρόντος ότι ο κύριος Θεόδωρος Δ. Τζίρας μετά της συζύγου αυτού Ανέζας μέλλοντες συνάψαι την θυγατέραν αυτών Καλλιόπην εις γάμου κοινωνίαν ήτοι εις πρώτον γάμον μετά του κυρίου Βασιλείου Δημητρίου. Πρώτον δίδωσιν αυτή τας πατρικάς και μητρικάς ευχάς και ευλογίας και δια λόγου προίκας τα εξής. Μίαν εικόνα της αγίας βαρβάρας, τρία μεντέρια μετά δέκα ταγιαμάδων τζοχίνων, δύο καπλαντίκια τζόχινα, πέντε στρώματα τρία με μαλιά και δύο γυμνά, και έν τζαφέ και έν δαμάσκο, ένα σελτέ στάμπα, τέσσερα εφαπλώματα, έν τζαφέ, έν δαμάσκο, 2 στάμπα, εννέα μαξιλάρια τέσσερα με μαλιά και πέντε γυμνά, δύο τζαφέ και τα λοιπά χασέ και λινά, εννέα γιαστίκια κεντητά και τζαφέ, τέσσερα σκεπάσματα χασέ, πέντε καπλαντίκια, τρία μετάξινα, δύο χασέ, τέσσερα σινδόνια ζευγαρωτά, δύο μετάξινα, δύο χασέ, επτά (σερδέδες) τούλι, έν κηλίμι, είκοσι πεσκήρια χασέ και κεντητά, είκοσι πετζέτες όμοιες, τρία τραπεζομάντηλα, έτερα δύο τραπεζομάντηλα, έν τούλι, έν μετάξινον, 12 υποκάμισα ανδρικά, εννέα της κόλλας, τρία μετάξινα,12 υποκάμισα γυναικεία, δεκατέσσερις ρόμπες μετάξινες και χασέ, έξι μισοφούστανα, οκτώ παντελόνια γυναικεία, δέκα φουστάνια, έν μετάξινον, έν φέλπα, έν τζαφέ, δύο λινομέταξα και τα λοιπά μάλλινα, δύο φορέματα γυναικεία κατιφέ και τζόχινα, δύο γούνας εξ ατλαζίου και 1 μπουχούρι, ένα σοφρά ....... , τρεις τεντζερέδες, έν λεγένι, έν μπρίκι, δύο σαχάνια, δύο σεντούκια, ένα σταυρόν αδαμάντινον, έξι εξάγια μαργαριτάρι, έν ζεύγος ενώτια χρυσά, έν στασίδιον εις Άγιον Ιωάννην πλησίον Γεωργίου Μωραίτη, το ήμισυ οσπίτιον χωριζόμενον οριζόμενον απ'άρκτου έτι μεσημβρινόν και ορισθησόμενον εκ εύρους του λαχνού, έν αμπέλιον εις την Ρούσσαν Αφησιάς, κλίματα δύο ημίσεος χιλιάδας συνορευόμενον από Βορράν Θεόδωρον Τζίραν, από νότον Θεόδωρον Λαμπαδαρίου, άνωθεν ...... και άνωθεν δρόμος και μετρητά άπερ η προικοδοτουμένη έλαβε λίρας οθωμανικάς δέκα.
Ο δε γαμβρός κύριος Βασίλειος δια λόγου προγαμιαίας δωρεάς τα εξής: δέκα ντούμπλες Αυστρίας και μετρητά δύο χιλιάδες, ως αρραβώνα δε έν ζεύγος ενώτια λίρας οκτώ, δαχτυλίδιον αδαμάντινον λίρας τέσσερις, προσέτι δε από το ολόκληρον οσπίτιον το αγορασθέν παρά των γονέων αυτού από τον Απόστολον Μεργουζή παραχωρεί τη μελλονύμφω το ήμισυ. οι δε γονείς του γαμβρού Δημήτριος και Γαιτανιώ προικοδοτούν αυτόν με ολόκληρον τον καιχανά κείμενον όπισθεν της ......... οικίας του, έν αμπέλιον τριών χιλάδων κλιμάτων μεταξύ Γεωργίου Μωραίτη.......... του Μιχαήλ Θεοδοσίου και Φωτίου Νερατζή, έξι κουτάλια αργυρά σούπας επίσης έξι γλυκού, το ήμισυ καίκιον όπερ ενοσω ζώσιν οι γονείς του θέλουν θεωρείσθαι ιδικόν των, μετά δε του θανάτου τους θέλουν λογίζεσθαι τούτο πλήρες του ρηθέντος Βασιλείου...... ..... εγένετο ήτοι συνετάχθη το παρόν προικοσύμφωνον υπογραφέν μετά των συμβαλομένων και των υποφαινομένων εις ένδειξιν και του ιερέως εις ένδειξιν.

Κούταλις τη 25 Ιανουαρίου 1889

μάρτυρες

Ιερόθεος ιερομόναχος
...................
.................
Χριστοδουλίδου
Δανιήλ .............
Αναγνώστης .................
Γεώργιος
Χριστοφας Χριστοφα
Θεόδωρος Γρηγορίου
......................
Θεόδωρος Ζαχάρωφ
....................
Νικόλαος Σταματιάδης
Θεόδωρος Ζερμπουλής
Νικόλαος ....................

οι συμβαλλόμενοι

Θεόδωρος Τσίρας
Άννα Τσίρα
Ελευθέριος Τσίρας
Μήτρος Βασίλειος
Γαιτανιώ Δημητρίου
Δημήτριος Δημητρίου

Ο Δήμαρχος

Κυρουται το γνήσιον των ανωτέρω είκοσι και δύο υπογραφών αριθμ. 22 δια του Δημάρχου σφραγισθέν αυθημερόν.

ειδικό λεξιλόγιο
ατλάζι= το γνωστό γιαλιστερό ολομέταξο ύφασμα σε διάφορους ωραιότατους χρωματισμούς, από το οποίο έφτιαχναν γυνακεία φορέματα και κυρίως τις καλές γυναικείες βράκες και τα καλά παπλώματα
καπλαντίκια<καπλάντισμα= η πράξις του καπλαντίζω= το ράψιμο του σεντονιού στο πάπλωμα
κατιφές= βελούδο από μετάξι
κιλίμι= χαλί με σχέδια, φαμένο στο σπίτι
λεγένι= η χάλκινη λεκάνη του νιψήματος
μεντέρι ή μιντέρι= είδος καναπέ που χρησίμευε για ανάπαυση. Το έφτιαχναν από σανίδια, οριζοντίως τοποθετημένα, κατά μήκος ή μέρος ολόκληρου του τοίχου των δωματίων, επάνω στο οποίο τοποθετούσαν μικρού πάχους στρώμα (γιατάκι) γεμισμένο με μαλλί ή βαμβάκι. Το εκάλυπταν με χρωματιστό φαντό κάλυμμα, (μακάτι) μονόχρωμο ή κλαδωτό (με διάφορα σχέδια). Σ'ολόκληρο το μήκος του, κολλητά στον τοίχο, βάζανε μαξιλάρες (μεγάλα μακρόστενα μαξιλάρια) το ίδιο γεμισμένα και καλυμμένα
μπουχούρι= λεπτό μάλλινο ύφασμα: σεβιότ, βουάλ
πεσκίρι= πετσέτα, προσόψιο
σαχάνι= μετάλλινο ρηχό μαγειρικό σκεύος
σιλτές= ελαφρό στρώμα
σοφράς= ξύλινο στρογγυλό και χαμηλό τραπέζι φαγητών γύρω από το οποίο κάθονταν τα μέλη της οικογένειας σταυροπόδι, στο έδαφος ή επάνω σε μαξιλάρι και τρώγανε
στάμπα= το ύφασμα τσίτι, θηλ: στάμπες: τα σταμπωτά υφάσματα, τσίτια
ταγιαμάς= μεγάλο μακρόστενο προσκέφαλο κεντημένο με μετάξι επάνω σε βελούδο
τζαφές ή τζαλφές= είδος ταφτά που φαίνονταν σαν δίχρωμος
φέλπα= είδος βελούδου κατώτερης ποιότητος, από χρωματιστό μαλλί ή βαμβάκι

Μαρτυρίες Προσφύγων

2008-10-29T04:36:00.000-07:00

Ευγενία Κατιδάκη- Βαλλή 26/10/08

Η θεία Η Γερμανού, του παππού του Φώτη η αδερφή ανειρεύτηκε - κι είχανε πολύ ωραίο κήπο...αυλή, τριανταφυλλιές..- βλέπει ένα παλικάρι και της λέει:θα πας σε 'κείνο το δέντρο, λέει, στη ροδακινιά, που είναι η τριανταφυλλιά η μεγάλη, από κάτω είναι ένα κιούπι γεμάτο Κωνσταντίνου και Ελένης, κωνσταντινάτα φλουριά, χρυσά. Θα πάρεις και τη Μάρθα κα θα πάτε και οι δύο. Θα πάρετε κι ένα κόκορα, θα τον σφάξετε εκεί κι εγώ φεύγω. Είναι γεμάτο κωνσταντινάτα φλουριά. Η θεία η Γερμανού ........δεν πήρε τη γιαγιά τη Μάρθα, δεν πήρε ούτε κόκορα να σφάξει.......πάει μόνη της, αξία, σκάβει, βγάζει το κιούπι και να είναι μαύρα όλα, καφέ χρώμα. Γιατί; Γιατί δεν πήρε ό,τι της είπε.....Λοιπόν η Αφησιά γέμιζε κωνσταντινάτα φλουριά αλλά όχι χρυσά. Πάρτε, έλεγε η γιαγια μου η Μάρθα, πάρτε, πάρτε, πάρτε, είναιχαλασμένα, δεν είναι χρυσά, γιατί η κουνιάδα μου δεν πήρε κι εμένα που της είπε..ποιος ήταν ο Χριστός ήτανε ο αγιος Φανούριος ήτανε, ποιος ήτανε, δεν με πήρε κι έτσι πάρτε κόσμε.

.......Το ΄21 είμαι γεννημένη εγώ, αλλά ο μπαμπάς μου για να μην καθεται εκεί, ήταν σε ποστάλι της Κωνσταντινούπολης. Κούταλη, Αφησιά, Αρετσού....εκεί τα νησιά και Κωνσταντινούπολη προπαντως πήγαινε....Είμαι αγράμματη εγώ. Τετάρτη Δημοτικού τελείωσα και θα πήγαινα στην Πέμπτη - και πάω δύο μήνες στην Πέμπτη και παθαίνει η μαμά μου ίκτερο, ο μπαμπάς μου στη θεσσαλονίκη, οι ανηψιές μας λείπανε στην Αθήνα τότε, ....και εμείς είμαστε μονάχοι. Τί θα κάναμε;Ποιος θα την κοιτάει τη μαμά; Δεν πήγα σχολείο κι έμεινα στραβή, αόμματη είμαι, που βλέπω και περνάω βελόνι στο λεπτο

......Τρίτη φορά την προσφυγιά γνωρισε η ψυχή μου κι η προσφυγιά μου άφησε σημάδι στο κορμί μου. Το βλέπετε αυτό; Το βλέπετε;Λέτε και είναι χειρουργική επέμβαση. Δεν είναι. Μες στο βαπόρι το έπαθα το καημένο. Ο Μπέης.....είχε σκυλάι αυτός, ένα υπέροχο σκυλάκι και φαίνεται είχε τσιμπούρι το σκυλάκι.....όπως ήμουνα 18 μηνών παιδί, γιατί μας σηκώσανε οι Τούρκοι, πήγαμε στη Σμύρνη 4-5 μήνες , μετά μας ξαναφέρανε στην Αφησιά - από τη μαμά μου τα έχω ακούσει - εγώ ήμουνα 18 μηνών. Λοιπόν ήρθαμε Αγίου Δημητρίου στο Λαύριο. Αλλά πρωτίστως 5 ημέρες, ξυνόμουνα μέσα στο καράβι. Λέει η μαμά μου η συγχωρεμένη στη γιαγιά. Καλέ, λέει, γιατί ξύνεται; μήπως πήρε κανένα ζωύφιο όπως τα λεγε η μαμά μου, ψείρα..για να δω και κάει έτσι και βλέπει το τσιμπούρι να είναι όρθιο στο λαιμάκι μου 18 μηνών παιδί. Αυτή δεν ήξερε η καημένη. Το τραβά και μένει μέσα τα πόδια και η μύτη......ήρθα και πρήστηκα το παιδάκι εγώ. και ο μπαμπάς μου ναυτικός πάει και του λέει του καπετάνιου, λέει, καπετάνιε το κοριτσάκι έχει γίνει χάλια. Λέει αν πάθει κάτι, τίποτα, να ξέρεις ότι θα το πετάξουμε στη θάλασσα, γιατί αν πάθει κάτι θα κάνουν το καράβι καραντίνα και δεν θα μπορεί να βγει κανένας άνθρωπος. Τότε η μαμά μου να μπάνια, 40 πυρετό, να το ένα να το άλλο φτάσαμε εν τέλει Αγίου Δημητρίου σήμερα στο Θορυκό κι όπως βγάζουνε, βγαίνουμε όλοι, η θεία η Ειρήνη....είχε από αυτά τα πικραγγουράκια, πικραγγουριά που λένε, και λέει, το σωτήριο του παδιού. Ποιο σωτήριο λέει η μαμά μου; Αυτό το πικραγγουρακι. Βγάζω, λέει, τουλμπάνι μου, έτσι λεγανε΄, ωραία πραγματα με πούλιες, το σκίζει το μισό, το τυλάει, το σπάει και βάζει το πικραγγουράκι εδώ. Αμέσως δηλητηριάστηκε εκείνο, πέθανε, ψόφησε να το πω και να ανοίξει μια οπή τέτοια και να είναι όπως το δαχτυλάκι μου τα πόδια του τσιμπουριού κι έτσι σώθηκα. Ήρθαμε στο Λαύριο.
....εκεί όλος ο πληθυσμός που φύγαμε - πήγαμε στο οπωροπωλείο εδώ, τώρα που έχει ο Πανάγος, εκεί. Αυτό ήτα ως την παλιά αστυνομία ανοιχτά τελείως και βάζανε σανό για τα πρόβατα ο κόσμος εδώ του Λαυρίου και τέτοια....εκεί μέσα , μπαιλντίσαμε, όπως θα λεγε η μαμά μου, δηλαδή περάσαμε βάσανα, πίκρες. Πήγαιναν οι δικοί μας να πιάσουνε δουλειά στη Γαλλική σκάλα και δεν τους επιτρέπανε. Εσείς οι πρόσφυγες δεν έχετε καμιά δουλειά, να πάτε στα μέρη σας. Ποια μέρη μας; Εμάς μπορεί να ήταν μέρη αλλά δεν ήμασταν Τουρκο, που ας αποκαλούσαν Τουρκοσπορίτες και Τουρκοσπορίτες. Δεν μπορούσαμε να περάσουμε ..αυτή είναι Τουρκοσπορίτισσα, αυτός είναι Τουρκοσπορίτης. Είχαμε όμως κάτι παλικάρια, όμορφα, λεβέντικα, Κουταλιανά, Αφησιανά, Αρετσιανά, ωραία παιδιά, άνδρες και μια μέρα κατεβαίναμε κάτω κι ήταν κι ο θείος μας ο Κουταλιανός, δικός μας είναι από τον μπαμπά μου, ο θείος μας ο Κουταλιανός είχε πάρει την αδερφή του μπαμπά μου, κι όπως ερχότανε από την Ελληνική, από τη Γαλλική, μάλλον όχι Γαλλική, από το πλυντήριο μέσα έπαιρνε κάρβουνα πλυμένα να τα δώσει στην Ελληνική. Θύμωσε ο, λέγανε τα παλικάρια τα Κουταλιανά, τα Αφησιανά ότι δεν μας πιάνουνε και μας λένε Τουρκόσπορους, το ένα το άλλο και λεει ο θείος μου ο Κουταλιανός, ΄κάνει έτσι ,τώρα λέει να πάω να σταματήσουν κι αυτά να σταματήσουνε όλα. Και σταματάει τη μηχανή, την ατμομηχανή, το Ελληνάκι - Κουταλιανάκι. Ελληνάκι τη λένε την ατμομηχανή. Το σταμάτησε το Κουταλιανάκι, ο Κουταλιανός. Λοιπόν την άλη μέρα πάνε και τους πιάσανε στη δουλειά. Σου λέει αυτοί οι άνθρωποι είναι από οικογένειες, είναι αυτά, τους πιάσανε στη δουλειά. Ο μπαμπάς μου εργαζότανε στο πλυντήριο όμως, τότε. Δεν είχε πάει με τα καράβια, αφού είχαν έρθει από τη Μικρα Ασία κι ήτανε μουσαφίρης εδώ. Κάθισε περίπου τρία χρόνια εδω και μετά μπαρκάρισε ο μπαμπάς μου, μπαρκάρισε, έφυγε.

....Η μαμά μου είχε τουμπερλέκι και αυτό γινότανε στην Τουρκία. Αλλά έβγαζε και τραγούδια πολύ ωραία. Η εξαδέλφη της ήτα η βαθύπλουτη της Αφησιάς. Είχανε χρυσωρυχείο, αυτά τα νταμάρια. Όλο χρυσό, παιδιά δεν είχανε. Και μια μερα περνούσε ένα Αρμενάκι, ένα πανέμορφο παιδί ,μελαχρινούτσικο, γλυκό παιδάκι και του λέει η Μάρθα μας. Λέει δεν το παίρνουμε Βαγγέλη αυτό το παιδάκι. Εμείς παιδιά δεν έχουμε. Θησαυρό μας έχει δωσει ο θεός, παιδιά δεν έχουμε. Παίρνουνε το παιδάκι. Στο χρόνο επανω μένει έγκυος, 17 χρόνια παντρεμένοι.Πήρανε το Αρμενάκι, το μεγαλώσανε μες στα πλούτη και μέσα στα.......ελευθερώνεται. Αθηνόδωρος ο ένας και ο Νίκος ο άλλος. Αθηνόδωος ο μπαμπάς. Και Νίκος ο άλλος. Το Αρμενάκι δεν ξέρω πώς το λέγανε, πως της διέφυγε της μαμάς μου να μου το πει. Είχε συννεφιά ένα βράδυ, κι είχανε μια πολύ πολυτελέστατη βάρκα από την Κωνσταντινουπολη και πήραν τα παιδιά. Ήταν ο ένας 17, ο άλλος 18...και παίρνει μπουρίνι και πνίγονται τα παιδιά και τα δύο. Κι έρχεται στην Αφησιά η είδηση. Έγινε η Αφησιά, όλοι μαυροφορεθήκανε μ'αυτό το συμβάν που έγινε και βγάζει η μαμά μου ένα τραγούδι:
Μια συννεφιασμένη μέρα και μια σκοτεινή βραδιά, βάρκα γύρισ' άνω κάτω και πνιγήκαν δυο παιδιά. - Η μαμά μου το γραψε αυτό- Ένας ήτανε ο Νίκος, του Αθηνόδωρου ο γιος, τ' άλλο ήταν Αρμενάκι στη μορφάδα ξακουστός. Στο χωριό όσοι το 'μάθαν όλοι λυπηθήκανε ως και τα μικρά παιδάκια μαυροφορεθήκανε.

Κατίνα Βαλλή - Σωτηρίου / 25-1-2009

Η μάνα μου είναι από τη Ραιδεστό, απάνω από τη Θράκη. Θρακιώτισσα ήτανε και ο πατέρας μου ήταν χωροφύλακας, δηλαδή τότε υπηρετούσε τη θητεία του και ήταν χωροφύλακας. Τον είχανε ντυμένο ωραία, σαν αξιωματικός!Εν τω μεταξύ η μάνα μου κατεβήκανε από το χωριό τους, από κει τους διώξανε και κατεβήκανε στο Λαγκαδά, στο Αρακλί. Εκεί τους δώσανε χτήματα, περιουσία, όλα αυτά και ζούσαν εκεί. Αλλά έτυχε ο πατέρας μου να είναι στη Θεσσαλονίκη και κατέβηκε η μανα μου, έτσι για βόλτα, και ο πατέρας μου σαν την είδε την άρεσε. Λέει, εγώ θα την παντρευτώ τη Διαμάντω. Οι αδελφές της δε θέλανε, ούτε η μάνα της. Της λέει δε θα τον πάρεις. Εγώ, λέει, θα τον πάρω, τον αγαπάω, θα τον πάρω. Θα τον πάρεις, λέει, που θα σε πάει; Παντρεύτηκε στη Σαλονίκη και την παίρνει και πάνε στο παλιό χωριό, στην παλιά Αφησιά. Εκεί έμεινε η μάνα μου πια , έφυγε από τα αδέλφια της. Όταν έγινε ο διωγμός - εγώ γεννήθηκα το 22 εκεί, ο αδελφός μου ο μεγάλος το 18, πιο μπροστά. Έφυγε η μάνα μου, όταν έγινε ο διωγμός, λέει, θα φύγουμε, που θα πάμε; Το καράβι ήταν ένα πάρα πολύ μεγάλο, πάρα πολύ, δεν ξέρω πόσα χωριά σήκωσε, Μαρμαρά, όλα αυτά, και θα πάμε λέει, στο Λαύριο. Όταν ήρθαν εδώ και μπήκε το καράβι, άραξε, δεν ήθελε ο πατέρας μου να μείνει, ούτε η μάνα μου. μας παίρνει τα δύο παιδιά και πάμε στη θεσσαλονίκη. Έπιασε εκεί ο πατέρας μου δουλειά και η μάνα μου ήτανε κοντά στο χωριό στο Λαγκαδά, πήγαινε κι ερχότανε. Του λέει, Γιώργο, λεει, θα πάρουμε χτήματα στο χωριό που είναι οι αδελφές μου και θα μείνουμε εδώ. Όχι, λέει, δε θέω, θέλω, λέει, να πάω στο χωριό στη Νέα Αφησιά, όπως πάνε όλοι. Πήγε γραφτηκε, πήγε η μάνα μου ξεγράφτηκε. Είχε εμένα, τον αδελφό μου το μεγάλο κι ύστερα έκανε και τον άλλο το Χρήστο, αυτόν τώρα που χάσαμε. Το μικρό τον έκανε στο χωριό, στη Νέα Αφησιά. Όταν πήγαμε εκεί πήραμε χτήματα, αλλά ήμασταν ξεκάρφωτοι, δηλαδή δεν είχαμε τίποτα άλλο. Δούλευε ο πατέρας μου τελοσπάντων εκεί με τα χωράφια, να θερίσει, να αλωνίσει, σπίτι δεν είχαμε, μας παίρνουν και μας πάνε στο μετόχι. Ήτανε καλογερικό αυτό. Εκεί πήγαινα και σχολείο. Μας δώσανε ύστερα ένα σπίτι, καθίσαμε. Ο πατέρας μου δεν είχε δουλειά, η μάνα μου αρρώστησε. Αρρωσταίνει η μάνα μου πολύ άσχημα. Τη παίρνουν, την πάνε στη Θεσσαλονίκη, την πήραν οι αδελφές της. Εγώ ήμουνα τότε 10 χρονών. Τη φέρανε, ήτανε πια τα χάλια της. 11 χρονών εγώ τη μάνα μου την έχασα, πέθανε. Άφησε τα τρία αγόρια, γιατί το μικρό τον αδελφό μου τον γέννησε εκεί στη Νέα Αφησιά. Ήτανε πέντε χρονών, στα πέντε στα έξι πεθαίνει η μάνα μου και τ'αφήνει μικρό και τα άλλα τα δυο αδέλφια μου. Κι έμεινα εγώ μόνη με τον πατέρα μου. Ο πατέρας μου ο καημένος δούλευε, έπιασε ταχυδρόμος μετά και πήγαινε στη Συκιά γράμματα κι έφερνε και δούλευε. Όταν όμως ήτανε να πεθάνει η μάνα μου, μου λέει, εγώ, λέει, κορίτσι μου θα πεθάνω και που θα σ'αφήσω που δεν έχεις κανένα, είσαι ορφανό λέει, και δεν έχεις ούτε αδελφή ούτε θεία ούτε κανέναν.

............17 χρονών - 18 παντρεύτηκα. Λέει ο αδελφός μου ο μεγάλος ελάτε στο Λαύριο, έχει δουλειά. Ο άντρας μου, λέει, εγώ τα παιδιά θέλω να τα πάω στο Λαύριο, να τα ξεκινήσω να τα μορφώσω βρε παιδί μου λέει, εδώ τι θα κάνουνε; Όχι, λέει, θα φύγουμε.....Ήρθαμε εδώ και ήμασταν σ'ένα σπίτι με την Ευγενία μαζί. Με τη νύφη μου μείναμε 17 μέρες 18, κανά μήνα κάναμε μαζί, τρώγαμε όλοι μαζί, οικογένεια μεγάλη, τελοσπάντων άδειασε ένα σπιτάκι, πήγαμε εκεί, καθίσαμε, το φτιάξαμε. Ζήσαμε εκεί πολλά χρόνια, καλά, μαζί. Δούλευε ο άντρας μου, είχα τα τέσσερα παιδιά, φτωχά βέβαια, αλλά δουλευτής άνθρωπος, άξιος.....

.......Η Αφησιά είχε μια θάλασσα απέραντη, είχε καικια, είχε βάρκες, είχε ψαρόβαρκες κι εκείνο που θυμότανε ο άντρας μου, θυμόταν το χωριό και ήθελε να πάει. Είχαν ένα σπίτι αλλά ήτανε πολύ αγαπημένοι με τους Τούρκους.

Για το σπίτι σας τι σας λέγανε; Πώς ήταν εκεί στην Αφησιά;

Στην Αφησιά ήτανε πάρα πολύ ωραίο. Είχανε κι απάνω και κάτω. Το λέγανε δίπατο. Ήτανε ωραίο το σπίτι, έλεγε ο πατέρας μου. Είχαμε από κάτω κρασιά, είχαμε αυτά....και στο καράβι ακόμα, λέει, που φύγαμε - τότε ήταν μεγάλο, ένα καράβι απέραντο που τους πήρε - ανοίξαμε, λέει, τις βρύσες και τρέχαν τα κρασιά και φεύγανε. Τα χύναμε, δεν τα αφήναμε. Αλλά με τους Τούρκους, λέει, περνάγαμε πάρα πολύ καλά. Δεν είχαμε παράπονα, μας αγαπούσαν.

Ανδριάννα Ψάλτη / 15-2-2009

Εμείς ήρθαμε το 24. Ο άντρας μου ήρθαν το 22. Εγώ γεννήθηκα το 20. Ήρθα 3.5 χρονών εδώ. Όταν είμαστε εμείς στην Πρίγκιπο, ο πατέρας μου, δε μας διώξανε. Εμείς ήμασταν τουρκουπήκοοι. Αλλά ο πατέρας μου, τον κυνηγούσαν οι Τούρκοι, με τον τσαγκάρη, που πήγατε (αναφέρεται στον πατέρα του κου. Θανάση Σταγκόπουλου) . Μ'αυτόν ντυνόντουσαν τσολιάδες και πηγαίνανε από την τουρκική αστυνομία, τη λέγανε καρακόλι, και πήγαιναν απ'έξω και βρίζαν τους Τούρκους. Και τον κυνηγαγανε τον πατέρα μου και μένα και τον τσαγκάρη γιατί τους κοροιδευε. Κι όταν ήταν να φύγουμε, δε μας διώξανε, από φόβο - όταν έλεγε η μάνα μου, είχα τα παιδιά απ'έξω στη γειτονιά, που παίζαμε, κι έλεγε η μάνα μου, όταν ακούσετε κάτω και κυνηγάνε θα λέτε μαμά πεινάμε και πιάναν τον πατέρα μου και τον κρύβανε και τον έκρυβε η μάνα μου. Δε μας διώξαν οι Τούρκοι, γι'αυτον τον καημό φύγαμε. Κυνήγαγαν τον πατέρα μου να τον σκοτώσουνε. Εν τω μεταξύ στη γειτονιά που μέναμε ήταν μια εβραίικη χάβρα, ήταν οι Εβραίοι μέσα κει κι όπως ήτανε ο δρόμος έτσι, από δω καθόμασταν εμείς κι απέναντι ήταν η εβραίικη χάβρα. Κι όταν έβγαινα έξω, η μάνα μου φοβότανε να μην μας πάρουνε οι Εβραίοι. Ήταν ο νονός μου παρακάτω και έπαιζα εγώ εκεί πέρα και μ'επαιρνε ο νονός μου και με πήγαινε στο σπίτι του κι η μάνα μου μ'έχανε και γύρευε το παιδί μου, το παιδί μου, το παιδί μου, μήπως το πήραν οι Εβραίοι. Εν τω μεταξύ έβγαινε ο νονός μου από κει και φώναζε: κουμπάρα εμείς το πήραμε και το χουμε εκεί. Κι ήταν οι Εβραίοι εκεί, μάντρα ολόκληρη μέσα ήτανε, κι όταν ήταν το Πάσχα, Μεγάλη Παρασκευή, έλεγε η μάνα μου, ντύναμε έναν άνθρωπο και τον καίγαμε μέσα στην αγορά, την πλατεία των Εβραίων, τη Μεγάλη βδομάδα. Δηλαδή η Πρίγκηπος ήτανε πως είναι το Λαύριο, μια γέφυρα μεγάλη, πλατιά που πηγαινοέρχονταν τα βαπόρια κια αράζανε. Κι ήτανε Πρίγκιπος γιατί ερχόντουσαν όλοι οι Πρίγκιπες.

Η γιαγιά μου κι η μαμά μου, από κάτω, πως έχουμε εμείς το σπίτι από κάτω κι από πάνω, το νοίκιαζε κάθε καλοκαίρι επιπλωμένο - και μάλιστα όταν φύγαμε κι είχαμε όλα τα έπιπλα εκεί πέρα, κι έλεγε η γιαγιά μου θα ξανάρθουμε, θα ξαναγυρίσουμε πίσω.

Να σου πως και για τον Αη Γιώργη. ήταν ένας βοσκός. Όπως έβοσκε τα πρόβατά του, τον πήρε ο ύπνος και βλέπει στον ύπνο του έναν ανθρωπο και του λέει θα σκάψετε κάτω και θα βρείτε ένα εικόνισμα με κουδούνια και τον λένε ο Αη Γιώργης ο κουδουνής. Πηγαίναμε με τα γαιδουράκια. Ήταν πάνω στο ύψωμα, σε βουνό και πηγαίναμε με τα γαιδουράκια. Τη μάνα μου την είχα φωτογραφία, την έχασα. Πάνω στο γαιδουράκι που πηγαίνανε στον Αη Γιώργη. Όταν ήμουνα εγώ μικρή, αρρώστησα, δεν ξέρω τι έκανα, και με πούλησε η μάνα μου στον Αη Γιώργη και πήρα ένα φυλαχτό με κουδουνάκια κι έλεγε η μάνα μου, όταν έρθει η ώρα να παντρευτώ να πα να με ξεπουλήσει στον Αη Γιώργη του κουδουνά. Όταν ήρθα εδώ πέρα, που ήρθε η ώρα για να παντρευτώ πήγα στη Βαγγελίστρια ακι λέω του παππα αυτό κι αυτό. Η μάνα μου μ'έταξε στον Αη Γιώργη τον κουδουνά στην Κωνσταντινούπολη. Φοβάμαι μήπως....και μου κάνε μια παράκληση, ο παπάς και μου λέει παιδάκι μου τώρα είσαι εντάξει. Γιατί φοβόμουνα γιατί η μάνα μου είπε όταν έρθω σε ηλικία να πα να με ξεπουλήσει. Ε, αφού φύγαμε από κει πέρα...

Σαν τη Μακρόνησο ήταν η Αντιγόνη και πιο πέρα απο το άλλο μέρος ήταν η Χάλκη. Ο παππούς μου είχε καίκια μεγάλα και πήγαινε από την Πρίγκιπο στην Αντιγόνη κι έφερνε τροφίματα και έδινε στα μαγαζιά κι είχε και το μαγαζί το δικό του. Εκεί την αγορά τη λέγανε τσαρσί. Κι είχε το μαγαζί εκεί κι έφερνε εμπόριο και για το μαγαζί του και για τον κόσμο εκεί πέρα που είχε. Και νοικιάζαμε τα σπίτια, είχαμε περιουσία δηλαδή μπόλικα. Αλλά όταν ήρθαμε εδω πέρα τι φέραμε; πετρέλαιο, να ανάψουμε που δεν είχανε αυτά, λάδια, φαγώσιμα, ενα πάπλωμα, ένα στρώμα να κοιμηθούμε. Και που μας βάλανε, μέσα σε μια αποθήκη. Ξέρεις που είναι το μανάβικο (του Πανάγου) αυτή ήταν ολόκληρη αποθήκη κι ήταν και του Ψαράκη το μαγαζί μαζί και μας βάλαν τέσσερις - πέντε οικογένειες και κάναμε έτσι με σεντόνια, για να μη μας βλέπει ο ένας κι ο άλλος και κοιμόμαστε. Μετά από κει μας επιτάξανε σπίτια στο νυχτοχώρι και μας βάλανε μέσα στο νυχτοχώρι κι απ' το νυχτοχώρι μετά φτιάξανε του συνοικισμού τα σπίτια κι ανεβήκαμε επάνω. Ήρθαμε δηλαδή με τίποτα. Ίσα ίσα τρόφιμα, τα λεφτά που είχαμε τα πήραμε εδώ για να ζήσουμε, να φάμε. Ξοδεύαμε, δουλειά δεν είχε, με τα λεφτά που φέραμε.

Εδώ όταν ήρθα βρήκα τον άντρα μου. Ήτανε Κουταλιανός. Και μου τα λεγε η πεθερά μου για την Κούταλη. Ήταν ο πρώτος νοικοκύρης στην Κούταλη. Με περιουσίες, με υπηρέτες, με τα πάντα. Κι είχε και γυναίκες - καμιά φορα τυχαίνανε Κουταλιανές που ρχόντανε, κυρ Αντριάννα, μου λέγανε, φάγαμε ψωμί από την πεθερά σου - αγελάδια είχε, αυτά που κάνανε μετάξια, περιβόλια, χωράφια με μουριές, απ 'ολα τα πράγματα είχε. Καφενεία, σπίτια, μαγαζιά. Εμείς όμως (στην Πρίγκιπο) δεν είχαμε χωράφια, εμάς η Πρίγκιπος ήτανε εκεί πως είναι η Αθήνα. Ήτανε όλο μαγαζιά και σπίτια. Το ωραιότερο μέρος ήταν η Πρίγκιπος. Ο πεθερός μου ήταν ψάλτης στο χωριό κι όταν ήρθαν εδώ πέρα, ο Τζούβας τον φώναξε - εγώ δεν ήθελα να πάει - κι έλεγε η πεθερά μου: όχι να ακουστεί ο Ψάλτης, δηλαδή σαν τον άντρα της που ήταν ψάλτης να γίνει και ο γιος της. Επειδή ήταν πλούσιος και τον λέγανε ο Αλέξανδρος ο ψάλτης στην Κούταλη, ήθελε η πεθερά μου να μείνει Ψάλτης.

Θυμάστε να μας πείτε κάποιο τραγούδι;

Αυτό που λέγανε, την προσφυγοπούλα: αρχοντογιος παντρεύτηκε και πήρε προσφυγοπουλα και η πεθερά δεν την ήθελε κι είχε ψάρια τηγανιστά και λέει: κάτσε να φας φαί, ψάρια τηγανισμένα και με την πρώτη πηρουνιά η κόρη εφαρμακώθη. Αχ προσφυγοπούλα μαυρομάτα μου σε κλαιν' τα δόλια μάτια μου. Κι ένα τραγούδι που λέει: Αχ και πάω να ψαρέψω - πολίτικο τραγούδι - μαύρα μάτια να διαλέξω. Ρίχνω την πρώτη καμακιά, έλα Χριστέ και Παναγιά. Βγάζω τρεις σαρδέλες, τρεις μελαχρινές κοπέλες. Η μια ήταν απ' το Γαλατά, βαστάει το νου της δυνατά, κι άλλη απ' το Νιχώρι του Χατζηγιαννακου η κόρη. Η τρίτη η μικρότερη απ'όλες εμορφότερη. Ήταν από την Πόλη, την αγαπούσαν όλοι. Την αγάπησα κι εγώ, να τηνε πάρω δεν μπορώ. Θα σε πάρω, θα σε πάρω με παπά και με κουμπάρο. Θα σε πάρω Πηνελόπη με παπά και με δεσπότη. Προσφυγίστικα τραγούδια αυτά.

Όταν ήρθαν εδώ πέρα κι ήμασταν εμείς μικρά και μιλάγανε τούρκικα, δηλαδή καλή ώρα μες στο σπίτι θέλουν να πούνε κάτι, μικρά παιδιά να μην το ξέρουμε και τα μιλάγανε τούρκικα. Κι αρχίζουμε εμείς και τα καταλαβαίναμε, κι έλεγε η μάνα μου τον πατέρα μου: Αχ Φώτη τα παιδιά αρχίζουν και καταλαβαίνουνε, να φοβόμαστε που τα μιλάμε. Καταλάβαινα δηλαδή τις λέξεις που ήθελαν να πούνε....

Όταν ήρθατε εδώ οι ντόπιοι πως σας δέχτηκαν;

Τουρκόσποροι μας φωνάζανε. Τουρκοσπορίτες και Τουρκοσπορίτες και Τουρκοσπορίτες. Όνομα δεν είχαμε. Όνομα δεν είχαμε, τουρκοσπορίτες ήμασταν. Κι ύστερα έγινε ο συνοικισμός και μείναμε Κουταλιανοί, Αφησιανοί, Κωνσταντινουπολίτες μείναν όλοι εδώ πέρα στο συνοικισμό. Το όνομά μας ήταν Τουρκοσπορίτες. Όνομα δεν είχαμε. Κι όταν ήρθαμε θυμάμαι φέραμε πετρέλαιο τενεκέδες και ανάβαμε τη λάμπα στην αποθήκη, που μέναμε και δίπλα ήταν ένα μαγαζάκι και άναβε το βραδυ μ'ένα, με κάτι, έτσι, κεράκια κι έρχονταν αμέσως αυτές να μας δούνε και λέγανε καλά αυτό το νερό πως ανάβει; Δεν ξέρανε τι ήταν το πετρέλαιο. Αφήκαμε σπίτια επιπλωμένα.

Θυμάστε το σπίτι σας;

Το θυμάμαι.Όπως ήταν από κάτω καλή ώρα έτσι, ήταν το πρώτο και μέσα ήταν περιβόλι και μες στο περιβόλι ήταν ένα πηγάδι. Μεγάλωσα πριγκίπισσα, γιατί είχανε οι γονείς μου, είχανε. Το τι ήθελα το φόρεσα από μικρό παιδάκι. Ήταν οι πολίτικες οι παντόφλες παιδικές και μου παίρνανε πολίτικες παντόφλες με τη φούντα να βάλω, Το τι φόρεσα μόνο ο θεός το ξέρει. Πριγκίπισσα μεγάλωσα....Είχανε πολλά λεφτά κι ήμουνα και το πρώτο εγγόνι...Αλλά όταν ήρθαμε εδώ, χάσαμε, τα χάσαμε όλα, ό,τι είχαμε τα φάγαμε. Μας έπιασε η κατοχή μετά, ό,τι χρυσαφικό, αν τα είχα τα χρυσαφικά τώρα, όχι μόνο για δείγμα, το σχέδιο, θα παιρνα του κόσμου τα λεφτά. Το χρυσαφικό που χαλάσαμε, φέρανε, χρυσαφικά φέρανε, κι ασημένια κουταλάκια φέρανε. Και πάλι δόξα σοι ο Θεός. Ωσπου να σνέλθουνε, να βρούνε δουλειά οι γονείς μας, να κάνουνε, ό,τι είχαμε το φάγανε.

Ο πατέρας σας τι δουλειά έκανε στην Πρίγκιπο;

Ο πατέρας μου είχε δίπλωμα ελαιοχρωματιστή. Εκείνα τα χρόνια δεν υπήρχαν γύψινα, ήταν στα παλάτια, μέσα σ'αυτά, στα ταβάνια και τα ζωγραφίζαμε, κι είχε το δίπλωμα ζωγραφικής, έπαιρνε πολά λεφτά.

Και εδώ όταν ήρθε μετά;

Και εδώ, όταν ήρθε, ζωγραφική έκανε. Ε, μετά πήγαινε στους Καριποπουλαίους, είχανε μαγαζί και του ζωγράφιζε όλα τα βαρέλια

Θυμάστε κάτι άλλο από έθιμα;

Την Πρωτοχρονιά ζυμώναμε πίτες. Ζυμώναμε πίτες και την Πρωτοχρονιά καθόμασταν όλη η οικογένεια στο τραπέζι, μαζευόμασταν για να κόψουμε την πίτα. Δηλαδή, Χριστούγεννα και Πάσχα έπρεπε να μαζευτεί όλη η οικογένεια. ΚΙ όταν το βράδυ πια τελειώναμε το τραπέζι μας, το αφήναμε γεματο για να ρθει ο Αη Βασίλης να το βρει φορτωμένο για να ναι το σπίτι όλη τη χρονιά, να είναι....

Μ'είχε η μάνα μου ένα ποίημα μικρή, όταν ήμουνα κι όταν ήταν να κόψουμε την πίτα, μ'ανεβάζανε πάνω στο τραπέζι, με ντύνανε πριγκίπισσα και ήθελε να πω: Πρωτοχρονιά γλυκιά βραδιά και νύχτα μυρωμένη, με ανήσυχη καρδιά, μα τι σε περιμένει. Τον ακούεις κάτω μητερούλα μου καλή, τρίζει το πάτημά του πάνω στο σκαλί. Φύσηξε ο αέρας, έφεξε το σπιτικό, έρχεται ο πατέρας με χαμόγελο γλυκό. Το καλύτερο τραπέζι το κάναμε το Πάσχα και τα Χριστούγεννα. Την καλή βραδιά το σπίτι έπρεπε να έχει απ'όλα.Και τ'αφήναν έτσι, γιανα μπορέσει να ρθει και ο Αη Βασίλης να το βρει και να ναι όλη τη χρονιά γεμάτο.

....Το Πάσχα πηγαίναμε στην εκκλησία, δεν μας απαγόρευαν από τίποτα. Παρέα κάναμε, η γιαγιά δηλαδή κι η μάνα μου κάνανε με τις Τουρκάλες παρέα. Ερχόντουσαν να πιούνε καφέ...

....Ό,τι είχανε τα φέρανε, τα φάγανε, ωσπου να βρουνε δουλειές. Μια Γαλλική Εταιρεία δούλευε. Ο άντρας μου πήγε από 10 χρονών παιδάκι, ήρθε μικρός, 10 χρονών, και πήγε στη Γαλλική Εταιρεία, υπηρέτης το καημένο κι έκανε θελήματα σ'έναν μηχανικό για να πάρει 10 δραχμές. Μετά πήγε και πήρε δίπλωμα μηχανοδηγού - θερμαστή κι ήτανε στο τρένο που πήγαινε, στο, το Ελληνάκι, το Κουταλιανάκι

....πανηγύρια εδώ, όταν ήρθαμε, πηγαίναμε στον Αγιο Κωνσταντίνο, στην Αγια Τριάδα, καθόμασταν στα πεύκα από κάτω όλες οι οικογένειες από κει πέρα, χορούς, πάντα με τραγούδια. Τις Απόκριες, όταν ήρθαμε εδώ πέρα, ντυνόμσταν μασκαράδες, ερχόντουσαν στο δικό σου το σπίτι, ερχόντουσαν στο δικό μου το σπίτι, να χορέψουμε, να τραγουδήσουμε....Κάναμε χαλβά, όποιος ερχότανε, να κεράσουμε ένα χαλβά κι ακουγότανε το σπίτι.

Για τον κλύδωνα ξέρετε;

Στον κλύδωνα λοιπόν μαζευόμασταν, γυρίζαμε όλη τη γειτονιά και πίναμε αμίλητο νερό. Πηγαίναμε και μαζεύαμε νερο αμίλητο απ'τις βρύσες όλες και βάζαμε σ'ένα κιούπι όλα. Έβαζες εσύ ένα δαχτυλίδι, έβαζες ό,τι ήθελες και μαζευόμστε τώρα όλοι και ντυνότανε ένας, ντύναμε νύφη, λέγαμε ένα τραγούδι και έβγαζε ένα από μέσα κι έλεγε: Α, δικό μου είναι. Κι όταν τελείωνε ο γύρος, τότε παίρναμε νερό απ'αυτό και γυρίζαμε στα σπίτια όλα και ακούγαμε το όνομα , τι όνομα θ'ακούσεις, αυτόν, λέγανε, θα πάρεις. Αυτό γινότανε τ' Αη Γιαννιου.

Τα προσφυγόπαιδ, όταν ήρθαν εδώ πέρα, κάναμε την ομάδα Βυζάντιο και ντυνόντουσαν και πηγαίνανε κάτω - εδώ που είναι αυτουνού το οικόπεδο, που ήταν πρώτα το εργοστάσιο του Δέδε, ήταν πλατεία και πηγαίνανε και παίζανε εκεί. Και κάνανε κονκάρδες μαυροκίτρινες και κατεβαίνανε κάτω που παίζανε μπάλα και χάσαμε μια φορά με τον Ολυμπιακό και μας λέει μία και να καίει. Ε, και με πιάσαν εμένα τ'αυτά, καλά, λέω, θα ξαναπαίξουμε. Το τι μας κάνανε δε, μας βρίζανε τουρκοσπορίτες. Τους κερδίσαμε τους Τουρκοσπορίτες. Εμείς όμως δεν το βάζαμε κάτω, κατεβαίναμε με τις κονκάρδες και πηγαίναμε κάτω που παιζαν τα παιδιά μας μπάλα.

14 /2/2009 Θανάσης Σταγκόπουλος

Όταν πήγα δημοτικό λέω του πατέρα μου θα σας πω όλα της Πριγκίπου. Πιάνω μια κόλλα χαρτί και τους φτιάχνω το σπίτι με τα σκαλάκια, με την κληματαριά και τη μουριά, το πηγάδι και το περιβόλι. Φύτευε τα πάντα. ......

....................(ο πατέρας μου) έφτιαχνε παπούτσια για τους Έλληνες, για τους Τούρκους και για τις χανούμισσες πασούμια. Ήταν τσαγκάρης καλός∙ μην κοιτάς εδώ πέρα που γύρναγε στο Νυχτοχώρι, τον Κυπριανό και τη Νεάπολη κι έπαιρνε παπούτσια, τότε ήταν φτωχός ο κόσμος και βάζανε σόλες, τακούνια.
.............Όταν ήρθαμε εδώ, που είναι του Δέδε το εργοστάσιο, προτού γίνει, είχαμε πάει σε σκηνές. Ακόμα υπήρχαν προτού γίνει το εργοστάσιο, τα σημάδια, τα λούκια που είχανε κάει τις σκηνές. Φεύγουμε από τις σκηνές, που είχες ο Γλαντζής τις εφημερίδες, κάοτε ήταν αποθήκη, και πήγαμε εκεί. Μετά από κει φύγαμε και πήγαμε μες στην αυλή που ήταν όλο Αρμεναίοι. Να σου πω τα ονόματά τους τα ξέρω όλα: Αβεντής, Αγκόπ, Τουραντά, Γεστέρ, Σαρκής, Μπογόζ. Όλο Αρμένηδες ήτανε αλλά ήταν ωραία μέσα στην αυλή.
......Η Πρίγκιπος το λιμάνι είχε κάγκελα. Κι είχανε όλοι οι γνωστοί της μάνας μου και του πατέρα μου, που φύγανε, καθόντουσαν στα κάγκελα και κλαίγανε. Μπήκαμε σ’ένα καϊκι κι ήτανε μέσα η θεία μου η Μάρω και μια κόρη που είχε, οι Μαλλινάκηδες κι ένας, αν τον θυμάστε τον κουτσό το Λουκά. Πήγαμε στο αβάλα το βαπόρι. Όλο πρόσφυγες μέσα. ...

..........Ο συνοικισμός εδώ ήτανε δάσος∙ το κουρέψανε και κάνανε το συνοικισμό με αμίαντα, μια κάμαρα και μια κουζινίτσα...........ήταν άδειο το σπίτι. Και τι κάνανε; Βάζανε θειάφι με φωτιά για τους κοριούς και ήρθαμε από την αυλή και κάτσαμε εδώ.

.........Τα Χριστούγεννα η μάνα μου έφτιαχνε τρεις πίτες, μια μεγάλη, μια πιο μικρή και μια πιο μικρή. Πήγαινε ο πατέρας μου και έπαιρνε, γέμιζε ένα τσουβαλάκι διαφορα φρούτα, κάστανα, καρύδια, τα πάντα. Αφού τρώγαμε τα κρέατα φεύγανε όλα, έβαζε την πίτα κι έδινε στον πατέρα μου κι έκοβε κι έλεγε για κείνον, για κείνη .....και περνάγαμε ωραία περνάγαμε.

Η ονομασία Μικρά Ασία και τα όρια αυτής

2008-10-12T02:01:00.000-07:00

Η ονομασία Μικρά Ασία (και σπανιώτερα Ελάσσων Ασία) παρουσιάζεται κατά τον 4ο μ.χ αιώνα. Ο Παύλος Ορόσιος είναι, φαίνεται, ο πρώτος, ο οποίος την μεταχειρίσθηκε.

Ποια όμως αριβώς χώρα ονομάζουμε εμείς σήμερα Μικρά Ασία και έως που εκτείνουμε τα όριά της;

Τα προς Β, προς Δ και προς Ν όρια της Μ. Ασίας είναι σαφώς διαγεγραμμένα, διότι τα αποτελούν θαλάσσια ύδατα. Είναι ο Εύξεινος (προς Β), ο Βόσπορος και η Προποντίδα (προς ΒΔ), ο Ελλήσποντος και το Αιγαίο (προς Δ) και η Μεσόγειος (προς Ν), ή ακριβέστερα, το τμήμα εκείνο της Μεσογείου, το οποίο απλώνεται μεταξύ της Μ. Ασίας και της Αιγύπτου, περιβρέχει την Κύπρον και καταλήγει στον Ισσικό κόλπο.
Αλλά ενώ τα προς Β, προς Δ και προς Ν όρια είναι φυσικώς ευδιάκριτα, τα ανατολικά δεν είναι τελείως καθορισμένα. Εδώ η Μ. Ασία δεν έχει όρη, τα οποία να την διαχωρίζουν από τις γειτονικές της χώρες, από την Αρμενία και Μεσοποταμία, με όρια πραγματικά και φυσικά, όπως λ.χ η Ισπανία τα Πυρηναία και η Ιταλία τις Άλπεις. Γι 'αυτό ενταυθα το όρια εν γένει της χώρας ήταν πάντα ακαθόριστα. Αλλά για τη γεωγραφική περιγραφή αρκεί γραμμή νοητή, αδρομερώς χαρασσομένη δια των οροσειρών από του Ισσικού κόλπου προς τον Ευφράτην μεταξύ Σαμοσάτων και Μελιτηνής, ακολουθούσα έπειτα τον ρουν του ποταμού και καταλήγουσα προς Α της Τραπεζούντας στον Εύξεινο Πόντο.

Γενεαλογικό Δένδρο

2008-10-07T02:01:00.001-07:00

Ονοματεπώνυμο πρόσφυγα: Λογοθέτης Μήτρου
Έτος και τόπος γέννησης: 16 Μαρτίου 1909, Κούταλη Μικράς Ασίας
Έτος και τόπος θανάτου: 28 Απριλίου 1996, Λαύριο Αττικής
Τελευταίο επάγγελμα στην πατρίδα του:
Έτος διωγμού: 1922

Ονοματεπώνυμο συζύγου πρόσφυγα: Χρυσομάλλη Τριανταφυλλιά
Έτος και τόπος γέννησης: 1905 Κούταλη Μικράς Ασίας
Έτος και τόπος θανάτου: 18 Μαρτίου 1980 Λαύριο Αττικής
Τελευταίο επάγγελμα στην πατρίδα της:

Γονείς πρόσφυγα
Ονοματεπώνυμο πατέρα: Βασίλειος Μήτρου (Δημητρίου)
Έτος και τόπος γέννησης: 1844 Κούταλη Μικράς Ασίας
Έτος και τόπος θανάτου: 1943 Λαύριο Αττικής
Επάγγελμα: Ιδιοκτήτης ταρσανά
Ονοματεπώνυμο μητέρας: Καλλιόπη Τσίρα
Έτος και τόπος γέννησης 1870 Κούταλη Μικράς Ασίας
Έτος και τόπος Θανάτου: 1945 Λαύριο Αττικής
Επάγγελμα:οικιακά

Αδέλφια Πρόσφυγα (ονοματεπώνυμο, έτος και τόπος γέννησης, έτος και τόπος θανάτου)
1. Δημήτριος Μήτρου 1890 - Κούταλη Μικράς Ασίας, 1969 - Λαύριο Αττικής
2. Ιωακείμ Μήτρου
3. Αννίκα Μήτρου - Δαμαρλάκη
4. Γεώργιος Μήτρου 1904 Κούταλη Μικράς Ασίας, 1966 Λαύριο Αττικής
5. Γαιτανιώ Μήτρου - Μαργαρίτη 1905 Κούταλη Μικράς Ασίας, 29/5/92 Λαύριο Αττικής
6. Θεόδωρος Μήτρου, 1911 Κούταλη Μικράς Ασίας, 1941 Λαύριο Αττικής
7. Ελευθέριος Μήτρου (τάγματα εργασίας- αμελέ ταμπουρού)
8. Ζαφειρία Μήτρου (γεννήθηκε και πέθανε στην Κούταλη σε βρεφική ηλικία)

Γονείς Συζύγου Πρόσφυγα
Ονοματεπώνυμο πατέρα: Αντώνιος Χρυσομάλλης
Έτος και τόπος γέννησης: Κούταλη Μικράς Ασίας
Έτος και τόπος θανάτου : τάγματα εργασίας (αμελέ ταμπουρού)
Επάγγελμα: Δύτης
Ονοματεπώνυμο μητέρας: Αρχοντούλα Ψάρρα - Χρυσομάλλη
Έτος και τόπος γέννησης: 1880 Κούταλη Μικράς Ασίας
Έτος και τόπος θανάτους 1953 Λαύριο Αττικής
Επάγγελμα: οικιακά

Αδέλφια συζύγου πρόσφυγα (ονοματεπώνυμο, έτος και τόπος γέννησης, έτος και τόπος θανάτου)
1. Χρυσόστομος Χρυσομάλλης 1902 - Κούταλη Μικράς Ασίας, 1979 - πολιτικός εξόριστος στην Πολωνία
2. Αννίκα Χρυσομάλλη - Μπαμπλιά 1908 - Κούταλη Μικράς Ασίας, 11/8/90 - Λαύριο Αττικής
3. Αναστάσιος Χρυσομάλλης, 1909 - Κούταλη Μικράς Ασίας, 1940 - Αλβανικό μέτωπο
4. Ευαγγελία Χρυσομάλλη- Μπαρμπαρή, 1912 - Κούταλη Μικράς Ασίας, 20/1/2008 Λαύριο Αττικής
5. Δημήτριος Χρυσομάλλης, 1915 Κούταλη Μικράς Ασίας, 1917 Κούταλη Μικράς Ασίας

1 παιδί πρόσφυγα
Ονοματεπώνυμο: Στυλιανός Μήτρου
Έτος και τόπος γέννησης: 1941 Λαύριο Αττικής
Ονοματεπώνυμο συζύγου: Ελένη Κόλλια
Έτος και τόπος γέννησης: 1944, Κερατέα Αττικής

Εγγόνια πρόσφυγα από το 1 παιδί
1 εγγόνι
Ονοματεπώνυμο: Λογοθέτης Μήτρου
Έτος και τόπος γέννησης: 1976 , Λαύριο Αττικής
Ονοματεπώνυμο συζύγου: Ελπίδα Ιωακειμίδου
Έτος και τόπος γέννησς: 1980, Ιωάννινα
Τέκνα (δισέγγονα πρόσφυγα) / Ονοματεπώνυμο, έτος και τόπος γέννησης: Στυλιανός Μήτρου , 2006 Ιωάννινα

2 εγγόνι
Ονοματεπώνυμο: Παρασκευή Μήτρου
Έτος και τόπος γέννησης: 1977 Λαύριο Αττικής

3 εγγόνι
Ονοματεπώνυμο: Τριανταφυλλιά Μήτρου
Έτος και τόπος γέννησης: 1977 Λαύριο Αττικής

2 παιδί πρόσφυγα
Ονοματεπώνυμο: Καλλιόπη Μήτρου
Έτος και τόπος γέννησης: 1944 Λαύριο Αττικής

3 παιδί προσφυγα
Ονοματεπώνυμο: θεόδωρος Μήτρου
Έτος και τόπος γέννησης: 1948 Λαύριο Αττικής

Λογοθέτης Μήτρου (του Βασιλείου)

Λογοθέτης Μήτρου, προσφυγικός συνοικισμός Αγίου Ανδρέα, επισκευάζοντας τον ομώνυμο ναό

Οικογένεια Λογοθέτου Μήτρου στον προσφυγικό συνοικισμό του Αγίου Ανδρέα στο Λαύριο

Λογοθέτης Μήτρου

Τριανταφυλλιά και Ευαγγελία Χρυσομάλλη

Τριανταφυλλιά Χρυσομάλλη(εξ αριστερών)

Τριανταφυλλιά Χρυσομάλλη (δεύτερη από αριστερά) - Ευαγγελία Χρυσομάλλη (πρώτη από δεξιά)

Τριανταφυλλιά Χρυσομάλλη (πρώτη από δεξιά)

Τριανταφυλλιά Χρυσομάλλη (όρθια)

Τριανταφυλλιά και Ευαγγελία Χρυσομάλλη

από αριστερά πρώτη Τριανταφυλλιά Χρυσομάλλη & τρίτη Αννίκα Χρυσομάλλη

Τριανταφυλλιά Χρυσομάλλη

Ευαγγελία Χρυσομάλλη

Δημήτριος Μήτρου (μετά της συζύγου του)

Θεόδωρος Μήτρου (του Βασιλείου)

Αννίκα Μήτρου - Φώτιος Δαμαρλάκης (από Αφησιά)

Αννίκα Μήτρου και Φώτιος Δαμαρλάκης με τα παιδιά τους Χαράλαμπο και Καλλιόπη

Γεώργιος Μαργαρίτης - Γαιτανιώ Μήτρου

Γεώργιος Μήτρου - Σουλμεγιό Σταύρου (Αφησιά)

Γεώργιος Μήτρου (μπαλώνοντας δίχτυα μπροστά από το παλιό δημαρχείο

Γεώργιος Μήτρου (πρώτος από αριστερά)

Θεόδωρος Μήτρου (του Λογοθέτου)

Χρυσόστομος Χρυσομάλλης

Αναστάσιος Χρυσομάλλης

Αννίκα Χρυσομάλλη Μπαμπλιά

Στέφανος Μπαμπλιάς (Κούταλη) - Αννίκα Χρυσομάλλη

Αρχοντούλα Χρυσομάλλη

(όρθιοι από αριστερά: Λογοθέτης Μήτρου, Στέφανος Μπαμπλιάς

Καθισμένοι : Τριανταφυλλιά Χρυσομάλλη Μήτρου, Ευαγγελία Χρυσομάλλη Μπαρμπαρή, Αννίκα Χρυσομάλλη Μπαμπλιά, Νικόλαος Μπαμπλιάς (του Στέφανου)